કોકરોચ જનતા પાર્ટી ના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે કે, ગ્રામીણ સરકારી શાળાઓમાં મૂળભૂત સુવિધાઓ સુધારવા માટે PM CARE ફંડના ?૮,૪૫૨ કરોડના ભંડોળનો ઉપયોગ કેમ નથી થઈ રહ્યો, એક અહેવાલમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે ૨૦૨૪-૨૫ માં ભંડોળના ભંડોળમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
“એક અહેવાલ બહાર આવ્યો છે કે PM CARE ફંડમાં લગભગ ?૮,૫૦૦ કરોડ છે જેનો ઉપયોગ ક્યાંય થઈ રહ્યો નથી. તેનો બિલકુલ ઉપયોગ થઈ રહ્યો નથી,” દીપકેએ એક વિડિઓમાં જણાવ્યું હતું.
સોમવારે જારી કરાયેલા તેમના ઓડિટેડ નિવેદનો અનુસાર, પ્રધાનમંત્રી નાગરિક સહાય અને કટોકટી પરિસ્થિતિઓમાં રાહત (PM CARE) ભંડોળનું ભંડોળ ૨૦૨૩-૨૪ માં ?૭,૧૭૩.૦૩ કરોડથી ૧૭.૮% વધીને ૨૦૨૪-૨૫ માં ?૮,૪૫૨.૦૭ કરોડ થયું છે.
દીપકેએ કહ્યું કે તેઓ છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં ગામડાઓમાં શાળાઓની મુલાકાત લઈ રહ્યા હતા અને તેમની સ્થિતિ “ખૂબ જ ખરાબ” જણાઈ હતી. તેમણે કહ્યું કે ઘણી શાળાઓમાં બાળકો પીવાના પાણી સહિતની મૂળભૂત સુવિધાઓ મેળવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.
“તેઓ શાળાઓમાં પીવાનું પાણી મેળવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. તો આપણે આ પૈસાનો ઉપયોગ તે બાળકોની શાળાઓ માટે કેમ નથી કરી રહ્યા? આ પૈસા નવી શાળાઓ બનાવવા માટે કેમ નથી વાપરી રહ્યા?” તેમણે ઉમેર્યું.
દિપકકે કહ્યું કે અધિકારીઓએ તેમને કહ્યું હતું કે ભંડોળની અછતને કારણે ઘણી શાળાઓમાં મૂળભૂત સુવિધાઓનો અભાવ છે.
“તેથી એક તરફ, એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે શાળાઓ માટે કોઈ ભંડોળ નથી, અને બીજી તરફ, પીએમ કેર્સ ફંડમાં ?૮,૫૦૦ કરોડ પડેલા છે,” તેમણે કહ્યું.
૨૦૨૪-૨૫માં સ્થાનિક દાનમાં લગભગ ૩૦% ઘટાડો અને વિદેશી દાનમાં ૧૮% થી વધુ ઘટાડો થયો હોવા છતાં પીએમ કેર્સ ફંડ કોર્પસમાં વધારો થયો છે. ઓડિટ કરેલા નિવેદનો દર્શાવે છે કે આ વધારો મુખ્યત્વે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ પર વ્યાજની આવક અને અમલીકરણ એજન્સીઓ તરફથી રિફંડ દ્વારા થયો હતો, જ્યારે વર્ષ દરમિયાન ખર્ચ નજીવો હતો.
દિપકનો અંદાજ હતો કે એક સુસજ્જ મોડેલ સ્કૂલનો ખર્ચ લગભગ ?૮ કરોડ થઈ શકે છે અને સૈદ્ધાંતિક રીતે આ ભંડોળ ૧,૦૦૦ થી વધુ આવી શાળાઓને ભંડોળ પૂરું પાડી શકે છે.
“જાે એક શાળાનો ખર્ચ ?૮ કરોડ હોય, તો ?૮,૫૦૦ કરોડથી, ૧,૦૦૦ થી વધુ નવી હાઇ-ટેક મોડેલ સ્કૂલો બનાવી શકાઈ હોત. પરંતુ આમાંથી કંઈ થઈ રહ્યું નથી,” તેમણે કહ્યું.
PM CARE ફંડની સ્થાપના ૨૭ માર્ચ, ૨૦૨૦ ના રોજ કોવિડ-૧૯ રોગચાળા જેવી કટોકટીનો સામનો કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેના અધ્યક્ષ છે. સંરક્ષણ, ગૃહ અને નાણાં પ્રધાનો ટ્રસ્ટી તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ ફંડ સ્વૈચ્છિક યોગદાન પર આધાર રાખે છે અને કટોકટી આરોગ્યસંભાળ પગલાં અનેPM CARE ર્કિ ઝ્રરૈઙ્મઙ્ઘિીહ યોજનાને ટેકો આપ્યો છે.
તેના તાજેતરના ઓડિટેડ સ્ટેટમેન્ટ્સ સોમવારે તેની વેબસાઇટ પર અપલોડ કરવામાં આવ્યા હતા અને દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે સ્થાનિક દાનમાં ઘટાડો થવા છતાં, ફંડ ૨૦૨૩-૨૪ માં ?૭,૧૭૩.૦૩ કરોડથી ૧૭.૮% વધીને ૨૦૨૪-૨૫ માં ?૮,૪૫૨.૦૭ કરોડ થયું છે.
દિપકેએ શાળાઓમાં મૂળભૂત સુવિધાઓની અછતને દૂર કરવા માટે ભંડોળનો ઉપયોગ કરવાની હાકલ કરી. “તો શું આ પૈસા શાળાઓ માટે ન વાપરવા જાેઈએ? તેથી ભંડોળની અછત ન હોવી જાેઈએ,” તેમણે કહ્યું.
સીજેપીએ તેના સત્તાવાર ખાતામાં પૂછ્યું કે શા માટે પૈસાનો ઉપયોગ શાળાઓ બનાવવા અને સમારકામ માટે ન કરી શકાય. “ભંડોળનો અભાવ ક્યારેય સમસ્યા નહોતી. ઇરાદાનો અભાવ છે,” સીજેપીએ લખ્યું.
સરકારી શાળાઓમાં સારી સુવિધાઓની માંગણીઓ વચ્ચે દિપકેની ટિપ્પણીઓ આવી છે. સીજેપીએ ૧૫ ઓગસ્ટના રોજ ગ્રામીણ ભારતમાં સરકારી શાળાઓમાં નબળા માળખાગત સુવિધાઓને પ્રકાશિત કરવા માટે ‘સ્કૂલ થિક કરો‘ અભિયાન શરૂ કર્યું.
આ અભિયાન શાળાઓના સામાજિક ઓડિટની માંગ કરે છે, જેમાં વીજળી, પીવાનું પાણી, શૌચાલય અને મધ્યાહન ભોજન જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે. ૧૮ ઓગસ્ટ સુધીમાં, આ અભિયાન ગ્રામીણ શાળા પરિવહન તરફ પણ આગળ વધ્યું હતું.
પીએમ કેર્સ ફંડના ઓડિટેડ નાણાકીય નિવેદનો દર્શાવે છે કે તેનું ભંડોળ ૨૦૨૩-૨૪ માં ?૭,૧૭૩.૦૩ કરોડથી ૨૦૨૪-૨૫ માં ?૮,૪૫૨.૦૭ કરોડ થયું છે તે પછી દિપકની ટિપ્પણી આવી છે.
સ્થાનિક દાન ?૬૮૧.૮૧ કરોડથી ઘટીને ?૪૭૯.૦૫ કરોડ થયું છે, જ્યારે વિદેશી દાન ?૧.૧૪ કરોડથી ઘટીને ?૦.૯૩ કરોડ થયું છે. ભંડોળમાં વધારો મુખ્યત્વે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાંથી વ્યાજ અને એજન્સીઓ તરફથી રિફંડને કારણે થયો હતો.
ફંડે ૨૦૨૪-૨૫ માં વ્યાજમાં ?૪૬૯.૩૮ કરોડ કમાયા હતા અને રિફંડમાં ?૩૨૪.૬૬ કરોડ મેળવ્યા હતા. ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ સુધીમાં, તેના બચત ખાતામાં ?૬૦૫.૪૧ કરોડ અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાં ?૭,૮૪૬.૬૫ કરોડ હતા.
ફંડે ૨૦૨૪-૨૫માં પીએમ કેર્સ ફોર ચિલ્ડ્રન સ્કીમ પર ?૮૭.૮૫ લાખ ખર્ચ કર્યા હતા, જે ૨૦૨૩-૨૪માં ?૧૫.૩૮ કરોડથી ખૂબ જ ઓછા હતા.
આ લગભગ ૯૪% ઘટાડો હતો. ?૮૭.૮૫ લાખનો ખર્ચ ફંડના ?૮,૪૫૨.૦૭ કરોડ ભંડોળના લગભગ ૦.૦૧% હતો.