પીએમ મોદી-પેઝેશ્કિયાનની મુલાકાત પછી ઈરાન ભારત સાથેના સંબંધોની પ્રશંસા કરી
ઈરાને ભારત સાથેના તેના સંબંધોને લાંબા સમયથી ચાલતી અને સભ્યતાપૂર્ણ ભાગીદારી ગણાવી છે, જે રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાનની આગામી નવી દિલ્હી મુલાકાતનો ઉપયોગ દ્વિપક્ષીય વેપાર અને વ્યૂહાત્મક સહયોગને આગળ વધારવા માટે કરવાના તેના ઈરાદાનો સંકેત આપે છે. કિર્ગિસ્તાનના બિશ્કેકમાં શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (જીર્ઝ્રં) સમિટ દરમિયાન પેઝેશ્કિયાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને મળ્યાના થોડા દિવસો પછી તેહરાનની આ ટિપ્પણી આવી છે. ૧૨ અને ૧૩ સપ્ટેમ્બરના રોજ બ્રિક્સ સમિટ માટે પેઝેશ્કિયાન ભારત આવવાના છે, તેથી ઈરાન બહુપક્ષીય જૂથને પરસ્પર હિતના ક્ષેત્રો પર નવી દિલ્હી સાથે ચર્ચાને આગળ વધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ તરીકે જાેઈ રહ્યું છે.
ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાઘેઈએ પેઝેશ્કિયાનના તાજેતરના રાજદ્વારી સંબંધો વિશે વાત કરતી વખતે તેહરાન નવી દિલ્હી સાથેના તેના સંબંધોને કેટલું મહત્વ આપે છે તે પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે ભારત ઈરાન માટે એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે, ખાસ કરીને વેપાર અને આર્થિક સહયોગના ક્ષેત્રોમાં. ભારતમાં ઈરાની દૂતાવાસે પણ ઠ પરની એક પોસ્ટમાં આ સંબંધના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. પેઝેશ્કિયાનની મોદી સાથેની મુલાકાતનો ઉલ્લેખ કરતા, દૂતાવાસે જણાવ્યું હતું કે, “રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને કરેલી મુલાકાતોમાંની એક ભારતના વડા પ્રધાન સાથે હતી. ભારત સાથેનો અમારો સંબંધ લાંબા સમયથી ચાલતો, ઐતિહાસિક અને સભ્યતાનો છે, અને અમે ભારત સાથેના અમારા સંબંધોને ખૂબ મહત્વ આપીએ છીએ.”
બાઘાઈએ કહ્યું કે તેહરાન ભારત સાથે પરામર્શ ચાલુ રાખવા અને નજીકના સહયોગ માટે તકો શોધવા માટે મ્ઇૈંઝ્રજી પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે. “અમે ચોક્કસપણે મ્ઇૈંઝ્રજી સમિટ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી તકનો ઉપયોગ ભારત સાથે પરસ્પર હિતના ક્ષેત્રોમાં અમારી ચર્ચાઓ અને પરામર્શ ચાલુ રાખવા માટે કરીશું,” બાઘાઈએ કહ્યું.
વેપાર અને આર્થિક સહયોગ મુખ્ય કેન્દ્ર રહે છે
ઈરાને ખાસ કરીને વેપાર અને આર્થિક જાેડાણને મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો તરીકે દર્શાવ્યું છે જ્યાં બંને દેશો તેમની ભાગીદારીનો વિસ્તાર કરી શકે છે. બાઘાઈએ નોંધ્યું હતું કે જીર્ઝ્રં અને મ્ઇૈંઝ્રજી બંનેના સભ્ય હોવાને કારણે ભારત મુખ્ય બહુપક્ષીય મંચો પર મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. “ભારત શાંઘાઈ સહકાર સંગઠન અને મ્ઇૈંઝ્રજી બંનેનું સભ્ય છે,” તેમણે કહ્યું. “તે એવા દેશોમાંનો એક છે જેની સાથે અમારા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સારા સંબંધો છે, ખાસ કરીને વેપાર અને આર્થિક સહયોગ,” તેમણે ઉમેર્યું.
તેહરાનની ટિપ્પણીઓ સૂચવે છે કે આગામી બ્રિક્સ બેઠક બહુપક્ષીય ચર્ચાઓથી આગળ વધવાની અપેક્ષા છે, જેમાં ઈરાન દ્વિપક્ષીય આર્થિક પ્રાથમિકતાઓ પર ભારત સાથે સીધી જાેડાણની તકનો ઉપયોગ કરવા આતુર છે.
ચાબહાર બંદર ભારત-ઈરાન ચર્ચાઓમાં કેન્દ્રસ્થાને રહે છે
બંને દેશો વચ્ચે કનેક્ટિવિટી અને લોજિસ્ટિક્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ એજન્ડામાં ઉચ્ચ સ્થાને રહેવાની અપેક્ષા છે, ચાબહાર બંદર ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય રહ્યો છે. “ઈરાન અને ભારત વચ્ચેના પરામર્શ દરમિયાન સામાન્ય રીતે વિવિધ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવે છે, જેમાં ચાબહાર બંદરનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે બંને દેશો માટે મહત્વપૂર્ણ છે,” બાઘાઈએ કહ્યું. ઈરાની પ્રવક્તાએ ભારત સાથેના એકંદર સંબંધોને સકારાત્મક ગણાવ્યા અને કહ્યું કે તે વિકાસશીલ રહે છે. “એકંદરે, જેમ મેં ઉલ્લેખ કર્યો છે, ભારત સાથેના અમારા સંબંધો ખૂબ સારા છે અને વિકાસશીલ રહે છે,” તેમણે ઉમેર્યું.
મોદી-પેઝેશ્કિયન બેઠક બ્રિક્સ વાટાઘાટો માટે સૂર નક્કી કરે છે
ગત અઠવાડિયે બિશ્કેકમાં મોદી અને પેઝેશ્કિયન વચ્ચેની બેઠક બાદ ઈરાની તાજેતરની ટિપ્પણીઓ આવી છે. આ બેઠક મહત્વપૂર્ણ હતી કારણ કે તે બે વર્ષમાં બંને નેતાઓ વચ્ચેની પહેલી વાતચીત હતી. વાટાઘાટો દરમિયાન, ભારતે પ્રદેશમાં લાંબા ગાળાની શાંતિ અને સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરવાના હેતુથી કરવામાં આવેલા પ્રયાસોને સમર્થન આપ્યું. મોદીએ મ્ઇૈંઝ્રજી અને જીર્ઝ્રં સહિત બહુપક્ષીય પ્લેટફોર્મ દ્વારા ઈરાન સાથે નજીકથી કામ કરવાની ભારતની તૈયારી પણ વ્યક્ત કરી.
પ્રધાનમંત્રીએ પેઝેશ્કિયાનને કહ્યું કે તેઓ મ્ઇૈંઝ્રજી સમિટ માટે ભારતમાં ઈરાની રાષ્ટ્રપતિનું સ્વાગત કરવા માટે ઉત્સુક છે. ભારતે દ્વિપક્ષીય વેપાર ચેનલોનું વિસ્તરણ અને વૈવિધ્યકરણ કરીને તેહરાન સાથે આર્થિક જાેડાણને મજબૂત બનાવવાના પોતાના ઈરાદાનો પણ સંકેત આપ્યો.
ભારત અને ઈરાન ના નેતાઓ ની બેઠક પછી ઠ પર એક પોસ્ટમાં, પીએમ મોદીએ લખ્યું, “બિશ્કેકમાં રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાનને મળ્યા. વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ઈરાન સાથે ભારતની લાંબા સમયથી ચાલતી મિત્રતાને મજબૂત બનાવવાની અમારી પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. અમે આગામી સમયમાં અમારા વેપાર બાસ્કેટને વિસ્તૃત અને વૈવિધ્યસભર બનાવવા માંગીએ છીએ. અમે પ્રદેશમાં પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિ પર ચર્ચા કરી. ભારત સ્થાયી શાંતિ સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી તમામ પ્રયાસોને સમર્થન આપવાનું ચાલુ રાખશે.”
મોદી-પેઝેશ્કિયાન વાટાઘાટોમાં પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિનો પણ સમાવેશ થયો
બંને નેતાઓ વચ્ચેની આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં સતત સંઘર્ષો ચાલુ હોવાથી પ્રાદેશિક સ્થિરતા, વ્યાપારી હિલચાલ અને દરિયાઈ લોજિસ્ટિક્સ અંગે ચિંતાઓ વધી રહી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે મોદી-પેઝેશ્કિયાન વાટાઘાટોને “ફળદાયી બેઠક” ગણાવી. તેમણે કહ્યું કે નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધો તેમજ પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિકાસના વિવિધ પાસાઓની સમીક્ષા કરી.
“બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધોના વિવિધ પાસાઓ પર ચર્ચા કરી. તેમણે પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં તાજેતરના વિકાસની સમીક્ષા કરી. પ્રધાનમંત્રીએ ભારતના સતત વલણનો પુનરોચ્ચાર કર્યો કે તમામ મુદ્દાઓનો ઉકેલ સંવાદ અને રાજદ્વારી દ્વારા લાવવો જાેઈએ. પ્રધાનમંત્રીએ પ્રદેશમાં શાંતિ અને સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા અને નેવિગેશન અને વાણિજ્યની સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવા માટે સતત પ્રયાસોની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો,” જયસ્વાલે ઠ પરની એક પોસ્ટમાં લખ્યું.
ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળ ઉચ્ચ સ્તરીય ભારત વાટાઘાટોમાં જાેડાયું
મોદી અને પેઝેશ્કિયાન વચ્ચેની બેઠક દરમિયાન ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચી અને તેહરાનના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ પણ હાજર હતા. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી અસ્થિરતાની પૃષ્ઠભૂમિ સામે ચર્ચાઓ થઈ, જ્યાં સંઘર્ષો પ્રાદેશિક સુરક્ષા, દરિયાઈ ગતિવિધિ અને વાણિજ્યિક લોજિસ્ટિક્સને અસર કરતા રહ્યા છે.
ભારત-ઈરાન સંબંધો માટે બ્રિક્સ બેઠક કેમ મહત્વપૂર્ણ છે
પેઝેશ્કિયાનની આગામી મુલાકાત બંને દેશોને બિશ્કેકમાં યોજાયેલી ચર્ચાઓ પર નિર્માણ કરવાની બીજી તક આપે છે. જ્યારે મ્ઇૈંઝ્રજી વ્યાપક બહુપક્ષીય સેટિંગ પૂરું પાડે છે, ત્યારે વેપાર, આર્થિક સહયોગ, કનેક્ટિવિટી અને ચાબહાર બંદર પર ઈરાનનો ભાર દર્શાવે છે કે દ્વિપક્ષીય પ્રાથમિકતાઓ પણ જાેડાણમાં કેન્દ્રિય રહેવાની અપેક્ષા છે. નવી દિલ્હી અને તેહરાન માટે, તાત્કાલિક ધ્યાન તેમની લાંબા સમયથી ચાલતી ભાગીદારી જાળવી રાખવા પર રહેશે, સાથે સાથે આર્થિક સહયોગને વિસ્તૃત કરવાના માર્ગો શોધવા અને સંવાદ અને બહુપક્ષીય પ્લેટફોર્મ દ્વારા સહિયારી પ્રાદેશિક ચિંતાઓને સંબોધવા પર પણ રહેશે.