૪૫૦ નાગસ્ત્ર-૧ઇ કામિકાઝ ડ્રોન પહોંચાડ્યાના એક મહિના પછી, સોલર ડિફેન્સ એન્ડ એરોસ્પેસ લિમિટેડે ભારતીય સેનાને તેની નાગસ્ત્ર ૨ એન્ટી-ટેન્ક લોઇટર મ્યુનિશન સિસ્ટમ પહોંચાડી છે. નાગસ્ત્ર ૨ દિવસ-રાત સર્વેલન્સ કેમેરા અને ૪ કિલોગ્રામ ટેન્ડમ આકારના ચાર્જ વોરહેડથી સજ્જ છે, જે ૬૫૦ મીમી સુધીના રોલ્ડ હોમોજીનિયસ આર્મર દ્વારા સુરક્ષિત લક્ષ્યોને ભેદવા માટે રચાયેલ છે.
નાગસ્ત્ર-૨ કામિકાઝ ડ્રોનની વિશેષતાઓ-
આ સિસ્ટમ રિકવર અને રિયુઝ મોડમાં ૨૫ કિમી અને ફાયર-એન્ડ-ફોર્ગેટ મોડમાં ૫૦ કિમીની ઓપરેશનલ રેન્જ પ્રદાન કરે છે, જેમાં ૬૦ મિનિટ સુધીની સહનશક્તિ છે. આ ક્ષમતાઓ બખ્તરબંધ લક્ષ્યોની ચોકસાઇ સાથે જાેડાણ માટે ઓપરેશનલ લવચીકતા પ્રદાન કરે છે. નાગસ્ત્ર ૨ ની એક મુખ્ય તકનીકી વિશેષતા તેની ઇલેક્ટ્રોનિક કાઉન્ટર-કાઉન્ટરમેઝર્સ (ઈઝ્રઝ્રસ્) ક્ષમતા છે, જે ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે સ્પર્ધાત્મક યુદ્ધભૂમિ વાતાવરણમાં તેની સ્થિતિસ્થાપકતા વધારવા માટે રચાયેલ છે.
આ ક્ષમતા ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધના જાેખમોની હાજરીમાં કાર્ય કરવાની તેની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે, જેમાં કોમ્યુનિકેશન જામિંગ, ય્ઁજી જામિંગ અને સ્પૂફિંગનો સમાવેશ થાય છે. નાગસ્ત્ર ૨ નો વિકાસ અને ડિલિવરી ભારતની સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા અને ભારતીય સેનાને અદ્યતન, ટેકનોલોજી આધારિત લોઇટર મ્યુનિશન સિસ્ટમ્સથી સજ્જ કરવા તરફ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
નાગસ્ત્ર-૧ઇ નો ઉપયોગ આત્મઘાતી હુમલાઓ માટે થઈ શકે છે; સુવિધાઓ તપાસો
નાગસ્ત્ર-૧ઇ ને સેનાની ચોક્કસ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. ટૂંકા અંતરની કામગીરી દરમિયાન ‘કામિકાઝે‘ (આત્મઘાતી) હુમલાઓ માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. તેમાં ફ્લાઇટની વચ્ચે મિશનને રદ કરવાની અને ડ્રોનને સુરક્ષિત રીતે પુન:પ્રાપ્ત કરવાની ક્ષમતા પણ છે.
કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, બહુવિધ લાઇવ ટ્રાયલ દરમિયાન લક્ષ્યો પર પ્રહાર કરવાની તેની ક્ષમતાના આધારે સિસ્ટમની ચોકસાઈનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. ઈરાન, યુએસ અને ઇઝરાયલ સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષો વચ્ચે, આ સ્વદેશી રીતે વિકસિત સિસ્ટમને ચોકસાઇથી પ્રહાર કરવામાં સક્ષમ ખર્ચ-અસરકારક વિકલ્પ તરીકે પ્રકાશિત કરવામાં આવી રહી છે. જીડ્ઢછન્ હવે તેની લોઇટરિંગ મ્યુનિશન સિસ્ટમ્સની જમાવટને વધુ વિસ્તૃત કરવા અને ભારતીય સશસ્ત્ર દળો સાથે લાંબા ગાળાના સહયોગને મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે.
તેજસ સ૧છ ને મોટું પ્રોત્સાહન મળ્યું
તાજેતરમાં, ભારતનાં સ્વદેશી તેજસ સ૧છ ફાઈટર પ્રોગ્રામને એક મોટું પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. અમેરિકન એરોસ્પેસ કંપની ‘ય્ઈ એરોસ્પેસ‘ દ્વારા હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (ૐછન્) ને વધુ ચાર હ્લ૪૦૪-ૈંદ્ગ૨૦ એન્જિન પહોંચાડવામાં આવ્યા છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં મોકલવામાં આવેલા આ જથ્થા સાથે, તેજસ સ૧છ કાફલા માટે ૐછન્ ને મળેલા કુલ એન્જિનોની સંખ્યા ૧૪ થઈ ગઈ છે.
આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે બન્યો છે જ્યારે ૐછન્ ને, ૨૦૨૧માં ય્ઈ એરોસ્પેસ સાથે થયેલા કરાર હેઠળ, ૯૯ હ્લ૪૦૪-ૈંદ્ગ૨૦ એન્જિનો મળવાનું ચાલુ છે. રૂ. ૫,૩૭૫ કરોડના મૂલ્યના આ કરારમાં તેજસ સ૧છ કાફલા માટે જરૂરી એન્જિનોનો સમાવેશ થાય છે. એક નિવેદનમાં ય્ઈ એરોસ્પેસે જણાવ્યું હતું કે, “ય્ઈ એરોસ્પેસે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં ચાર હ્લ૪૦૪-ૈંદ્ગ૨૦ એન્જિન મોકલ્યા છે. અમે ભારતના સ્વદેશી તેજસ ફાઈટર જેટ્સને સજ્જ કરવા માટે જરૂરી એન્જિનો પૂરા પાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું ચાલુ રાખીશું.”