‘વોટ બચાવો, દેશ બચાવો’ રેલીમાં વિરોધ પક્ષના નેતાઓએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (ઝ્રઈઝ્ર)ના રાજીનામાની માંગ કરી અને ભાજપ પર નિશાન સાધ્યું.
રવિવારે ‘ઈન્ડિયા’ ગઠબંધનનું ‘ચલો દિલ્હી’ કૂચ અભિયાન શરૂ થયું. આ કૂચમાં કોંગ્રેસના સાંસદ રાહુલ ગાંધી, સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવ અને પશ્ચિમ બંગાળના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી સહિત વિરોધ પક્ષના અનેક નેતાઓ મિન્ટો રોડ-કોનોટ પ્લેસ જંકશનથી રામલીલા મેદાન તરફ આગળ વધ્યા.
દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં વિરોધ પ્રદર્શનકારીઓ એકત્ર થયા છે, જ્યાં ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત અનિયમિતતાઓના મુદ્દે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ ‘વોટ બચાવો, દેશ બચાવો’ રેલીનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
આ વિરોધ પ્રદર્શન, કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેના નિવાસસ્થાને વિરોધ પક્ષો દ્વારા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કરવામાં આવેલી ‘પ્રતીકાત્મક મહાભિયોગ’ કાર્યવાહીના એક દિવસ બાદ યોજાયું છે. બીજી તરફ, વિરોધ પક્ષોના આ આંદોલનની તારીખને લઈને તેમને ઘેરવાના હેતુથી, ભાજપ રવિવારે હરિ નગર વિસ્તારમાં ૧૯૮૪ના શીખ વિરોધી રમખાણોના વિરોધમાં એક કૂચ (માર્ચ) કાઢશે. કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીના નેતૃત્વમાં યોજાનારી આ કૂચમાં વિવિધ શીખ સંગઠનો પણ જાેડાશે.
INDIA ગઠબંધનની મહારેલીમાં લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણીની વિશ્વસનીયતા અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે ૨૦૨૪ની સામાન્ય ચૂંટણીને ‘વોટ ચોરી‘વાળી ચૂંટણી ગણાવીને ચૂંટણી પંચ, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પર નિશાન સાધ્યું હતું.
રાહુલ ગાંધીએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે દેશમાં છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી મતદાર યાદી અને ઈફસ્ સાથે જાેડાયેલી ગેરરીતિઓ થઈ રહી છે. પશ્ચિમ બંગાળ, મધ્ય પ્રદેશ, હરિયાણા, છત્તીસગઢ, મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકનો ઉલ્લેખ કરીને તેમણે કહ્યું કે વિવિધ રાજ્યોમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના ભાષણમાં મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવાના મુદ્દાને વિશેષ મહત્ત્વ આપ્યું હતું. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણી પછી આશરે ૧૩.૫ કરોડ મતદારોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યાં હતાં. તેમણે આ આંકડાને કુલ મતદારોના આશરે ૧૫ ટકા ગણાવ્યો હતો. રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું હતું કે ૨૦૨૪ની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ અને દ્ગડ્ઢછ વચ્ચે મતની ટકાવારીનો તફાવત માત્ર ત્રણ ટકા જેટલો હતો. આવા સંજાેગોમાં ચૂંટણી પછી ૧૫ ટકા મતદારોનાં નામ દૂર થયાં હોવાનો તેમનો દાવો ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કરે છે. તેમણે આ મુદ્દાને ચૂંટણીની પારદર્શિતા અને નાગરિકોના મતાધિકાર સાથે જાેડ્યો હતો. જાેકે, ૧૩.૫ કરોડ નામ દૂર થયાના આંકડા અને તેના આધારે ચૂંટણીમાં ગેરરીતિ થઈ હોવાના દાવાની સ્વતંત્ર સત્તાવાર પુષ્ટિ જરૂરી છે. આ આંકડાને રાહુલ ગાંધીના રાજકીય ભાષણમાં કરાયેલા આક્ષેપ તરીકે જ જાેવો જાેઈએ.
રામલીલા મેદાનની મહારેલીમાં રાહુલ ગાંધી ઉપરાંત કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવે પણ ચૂંટણી પંચની કામગીરી સામે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. ખડગેએ જ્ઞાનેશ કુમારને પદ પરથી હટાવવાની માગ કરી હતી. તેમણે વડાપ્રધાન મોદી અને અમિત શાહ પર મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને બચાવવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. સાથે જ ‘મોદી હટાવો, લોકતંત્ર બચાવો‘નું સૂત્ર આપ્યું હતું. અખિલેશ યાદવે પણ ઉત્તર પ્રદેશની મતદાર યાદી અને જીૈંઇ પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે ૨૦૨૭ની ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપની વિદાયનો રાજકીય દાવો કર્યો હતો.
આમ, મહારેલીમાં વિપક્ષે ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણીના પરિણામો, મતદાર યાદીમાં કથિત ફેરફારો અને ચૂંટણી પંચની જવાબદારી જેવા મુદ્દાઓને એકસાથે ઉઠાવ્યા હતા.
રાહુલ ગાંધીના ૧૩.૫ કરોડ મતદારોનાં નામ દૂર થયાના દાવા અને ૨૦૨૪ની ચૂંટણીમાં કથિત વોટ ચોરીના આક્ષેપો ભારતીય ચૂંટણી વ્યવસ્થાની પારદર્શિતા અંગે નવી ચર્ચા ઊભી કરી શકે છે. જાેકે, આ દાવાઓની ખરાઈ માટે ચૂંટણી પંચના સત્તાવાર આંકડા, મતદાર યાદીઓમાં થયેલા ફેરફારો અને સંબંધિત દસ્તાવેજાેની તપાસ જરૂરી રહેશે. વિપક્ષે જ્ઞાનેશ કુમારને પદ પરથી હટાવવાની માગ સાથે આંદોલન ચાલુ રાખવાનો સંકેત આપ્યો છે. હવે આ મામલે ચૂંટણી પંચ અને કેન્દ્ર સરકાર તરફથી આવતી સત્તાવાર સ્પષ્ટતા રાજકીય ચર્ચામાં મહતવની રહેશે.