નવીદિલ્હી
સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારી નોકરીઓમાં અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ માટે પ્રમોશનમાં અનામતના મુદ્દે મહત્વનો ચૂકાદો આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જીઝ્ર/જી્ માટે અનામતની શરતોને હળવી કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. ચુકાદો સંભળાવતા સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આંકડાઓ વિના નોકરીમાં પ્રમોશનમાં અનામત આપી શકાય નહીં. પ્રમોશનમાં અનામત આપતા પહેલા રાજ્ય સરકારોએ આંકડાઓ દ્વારા સાબિત કરવું પડશે કે જીઝ્ર/જી્નું પ્રતિનિધિત્વ ઓછું છે. સમીક્ષાનો સમયગાળો કેન્દ્ર સરકારે નક્કી કરવો જાેઈએ. અગાઉ, સર્વોચ્ચ અદાલતે કહ્યું હતું કે તે એસસી અને એસટીને પ્રમોશનમાં અનામત આપવાના ર્નિણયને ફરીથી ખોલશે નહીં કારણ કે તે રાજ્યોને નક્કી કરવાનું છે કે તેઓ તેનો અમલ કેવી રીતે કરે છે.એસસી/એસટીને અસ્પૃશ્ય ગણવામાં આવતા હતાઃ એટર્ની જનરલ એટર્ની જનરલે કહ્યું હતું કે જીઝ્ર/જી્ને અસ્પૃશ્ય ગણવામાં આવતા હતા. અને તેઓ બાકીના લોકોની વસ્તી સાથે સ્પર્ધા કરી શકતા નહોતા. તેથી અનામત હોવી જાેઈએ. વેણુગોપાલે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં નવ રાજ્યોના આંકડા ટાંક્યા હતા અને જણાવ્યુ હતુ કે, બધાએ સમાનતાના સિદ્ધાંતનું પાલન કર્યું છે જેથી યોગ્યતાનો અભાવ તેમને મુખ્ય પ્રવાહથી વંચિત ન કરે. દેશમાં પછાત વર્ગોની કુલ ટકાવારી ૫૨ ટકા છે. જાે રેશિયો લો તો ૭૪.૫ ટકા રિઝર્વેશન આપવું પડે, પરંતુ અમે કટ ઓફ ૫૦ ટકા નક્કી કર્યું છે. જાે સર્વોચ્ચ અદાલત માત્રાત્મક ડેટા અને પ્રતિનિધિત્વની પર્યાપ્તતાના આધારે અનામતનો ર્નિણય રાજ્યો પર છોડી દે, તો આપણે જ્યાંથી શરૂઆત કરી હતી ત્યાં પાછા પહોંચી જઈશું.જસ્ટિસ એલ. નાગેશ્વર રાવની આગેવાની હેઠળની ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે એટર્ની જનરલ કેકે વેણુગોપાલ, એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ બલબીર સિંહ અને વિવિધ રાજ્યો તરફથી હાજર રહેલા અન્ય વરિષ્ઠ વકીલો સહિત તમામ પક્ષકારોને સાંભળ્યા હતા. બેંચમાં જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના અને જસ્ટિસ બીઆર ગવઈ પણ સામેલ છે. બેન્ચે ૨૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૧ના રોજ પોતાનો ર્નિણય અનામત રાખ્યો હતો. ર્નિણય અનામત રાખતા કોર્ટે કહ્યું હતું કે કોર્ટ માત્ર આ મુદ્દા પર ર્નિણય લેશે કે શું અનામત ગુણોત્તર પર્યાપ્ત પ્રતિનિધિત્વ પર આધારિત હોવું જાેઈએ કે નહીં. કેન્દ્રએ બેન્ચને કહ્યું હતું કે એ વાત સાચી છે કે દેશની આઝાદીના ૭૫ વર્ષ પછી પણ એસસી/એસટી સમુદાયના લોકોને આગળના વર્ગની જેમ બુદ્ધિમત્તાના સ્તરે લાવવામાં આવ્યા નથી. વેણુગોપાલે દલીલ કરી હતી કે એસસી અને એસટી સમુદાયના લોકો માટે ગ્રુપ ‘એ’ કેટેગરીની નોકરીઓમાં ઉચ્ચ પદ મેળવવું વધુ મુશ્કેલ છે અને હવે સમય આવી ગયો છે કે સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા, જીઝ્ર/જી્ અને ર્ંમ્ઝ્ર (અન્ય પછાત વર્ગો) માટે ખાલી જગ્યાઓ ભરવા માટે કહેવામાં આવે.
