ગાંધીનગર
કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવીયાની પ્રેરક ઉપસ્થિતિમાં આ એક્ઝિબિશનને ખુલ્લું મુકતા મુખ્યમંત્રીએ કહ્યું કે, વડાપ્રધાનશ્રીએ ૨૦૪૭ સુધીમાં ભારતને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવા કરેલા સંકલ્પ અન્?વયે ભારત ગ્લોબલ મેડટેક હબ થવા સજ્જ બનશે તેની પ્રતીતિ આ એક્ઝિબિશન કરાવે છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે, એક સમય હતો કે દેશમાં સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ અને સંસાધનોનો દાયરો સીમિત હતો અને મોંઘા સાધનો પર ર્નિભર રહેવું પડતું. વડાપ્રધાનશ્રીના નેતૃત્વમાં હવે દેશની તસવીર બદલાઈ ગઈ છે અને આપણે આર્ત્મનિભર થયા છીએ. એટલું જ નહીં, મેઇક ઈન ઇન્ડિયા કાર્યક્રમ અંતર્ગત દેશમાં મેડિકલ ડિવાઇસીસ અને દવાઓના નિર્માણને પ્રાથમિકતા અપાઇ છે.
મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે, મોંઘી હેલ્થ સર્વિસીસ, ઇક્વિપમેન્ટ્સ અને દવાઓ સામાન્ય જન અને ગરીબ જરૂરત મંદ લોકોને હવે આસાનીથી મળતા થયા છે.
તેમણે આ મેડટેક એક્સપોના આયોજન માટે ગુજરાતની પસંદગીને સાચી દિશાની અને સમયાનુકુળ ગણાવતા ઉમેર્યું કે, ગુજરાત દેશના વિકાસનું રોલ મોડલ છે. ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરની ઇન્ડસ્ટ્રીઝ માટે ફેવરિટ ડેસ્ટિનેશન પણ છે. સૌરાષ્ટ્રમાં મેડિકલ ડિવાઇસીસ પાર્ક અને અંકલેશ્વર નજીક બલ્ક ડ્રગ પાર્કના નિર્માણ કાર્ય પ્રગતિમાં છે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે મેડિસિન અને ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરમાં ગુજરાત લીડિંગ એક્સપોર્ટર સ્ટેટ છે તેની વિગતો પણ આપી હતી. તેમણે ઉમેર્યું કે કાર્ડિયાક હાઇટેક સ્ટેન્ટના ઉત્પાદનમાં ગુજરાત અગ્રણી છે. હાઇટેક ઈન્?ટ્રા ઓક્યુલર લેન્?સના ઉત્પાદનના પચાસ ટકા ઉત્પાદન ગુજરાત કરે છે તેમજ ઓર્થોપેડિક ઈમ્પ્લાન્ટ ઇન્સ્ટ્રૂમેન્ટના ઉત્પાદનમાં પણ ગુજરાત લીડ લઈ રહ્યું છે.
ભારતના કુલ ફાર્માસ્યુટિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં ગુજરાત ૩૦ ટકા જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે તેમજ રાજ્યમાં ઓછા ખર્ચે ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે તેની ભૂમિકા મુખ્યમંત્રીએ આપી હતી. રાજ્યમાં ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ ને વ્યાપારમાં વધુ આસાની અને સરળતા તથા અનુકૂળ વાતાવરણ મળે તે માટે રાજ્ય સરકારના સહયોગની તત્પરતા તેમણે દર્શાવી હતી. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે આગામી વાઇબ્રન્ટ સમિટ-૨૦૨૪માં સહભાગી થવા ફાર્મા-મેડિકલ ડિવાઇસીસ સેક્ટરના ઉદ્યોગકારોને નિમંત્રણ પણ પાઠવ્યું હતું.
કેન્દ્રીયમંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવીયાએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતને ‘ફાર્મસી ઓફ ધ વર્લ્ડ’ તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે ભારતે મેડિકલ ડિવાઇસીસ ક્ષેત્રે આગેવાની લેવી જાેઈએ અને વાજબી, નવીન અને ગુણવત્તાયુક્ત તબીબી ઉપકરણોના ઉત્પાદનમાં અગ્રણી બને.” કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ તથા રસાયણ અને ખાતર મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ આજે જી-૨૦ સ્વાસ્થ્ય મંત્રીઓની બેઠકની સાથે સાથે ગાંધીનગરમાં ભારતનાં પ્રથમ મેડિકલ ટેકનોલોજી એક્સ્પો, ‘ઇન્ડિયા મેડટેક એક્સ્પો ૨૦૨૩’માં પોતાનાં ઉદઘાટન સંબોધન દરમિયાન આ વાત કરી હતી. તેમની સાથે નીતિ આયોગના સભ્ય (આરોગ્ય) ડો. વી. કે. પૌલ અને ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય મંત્રી રૂષિકેશ પટેલ પણ જાેડાયા હતા.
ડો.માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે, “મેડટેક એક્સ્પો ૨૦૨૩ માટે માનનીય પ્રધાનમંત્રીના ભારતને ‘આર્ત્મનિભર’ બનાવવાના વિઝનમાંથી પ્રેરણા મળી છે. તે ભારતીય ચિકિત્સા ઉપકરણની ઇકોસિસ્ટમની ક્ષમતા અને ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કરવા માટે એક વિશિષ્ટ, સર્વસમાવેશક પ્લેટફોર્મ હશે.”. તેમણે એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો કે, હુંએનડિયા એ ઉભરતા બજારોમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતું તબીબી ઉપકરણોનું બજાર છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, “અમારું લક્ષ્ય તબીબી ઉપકરણ ક્ષેત્રમાં આર્ત્મનિભર બનવાનું છે. અને આપણી આયાત પરની ર્નિભરતાને ઘટાડે છે, જે સંપૂર્ણપણે તેની સાથે સુસંગત છે અમારું ‘આર્ત્મનિભર ભારત’ અને ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા, મેક ફોર ધ વર્લ્ડ’નું અમારું વિઝન છે. ઓટોમેટિક રૂટ હેઠળ તબીબી ઉપકરણોના ઉત્પાદન માટે ૧૦૦ ટકા સુધી એફડીઆઈને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.” તેમણે જણાવ્યું હતું કે “ભારતમાં તબીબી ઉપકરણોના ક્ષેત્ર માટે, માનનીય પ્રધાનમંત્રીના સક્ષમ નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે ઘણા નિયમો અને નિયમોને સરળ બનાવીને, વેપાર-વાણિજ્યમાં સરળતા, તકનીકી પ્રગતિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને વિવિધ પગલાં લીધા છે અને રોકાણની વ્યવસ્થા વગેરેને સરળ બનાવવી.”
આ ક્ષેત્ર હેઠળ કેન્દ્ર સરકારે હાથ ધરેલી નવી પહેલો પર પ્રકાશ પાડતા, ડો.માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે “નેશનલ મેડિકલ ડિવાઇસ પોલિસી ૨૦૨૩ ઉપરાંત સરકારે તાજેતરમાં જ શરૂ કરી છે. મેડિકલ ડિવાઇસીસ માટે એક્સપોર્ટ-પ્રમોશન કાઉન્સિલ અને મેડિકલ ડિવાઇસ ક્લસ્ટરની સહાય માટેની યોજના છે. માળખાગત વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા અને મજબૂત કરવા માટે દેશમાં તબીબી ઉપકરણો માટે પરીક્ષણ સુવિધાઓ “. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ચિકિત્સા ઉપકરણોના ચાર લક્ષિત સેગમેન્ટ માટે કુલ રૂ. ૩,૪૨૦ કરોડના નાણાકીય ખર્ચ સાથે ચિકિત્સા ઉપકરણોના સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (પીએલઆઈ) યોજના શરૂ કરવામાં આવી હતી. “અમે “પ્રમોશન ઓફ મેડિકલ ડિવાઇસીસ પાર્ક્સ” યોજના પણ લઈને આવ્યા છીએ. ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કોમન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુવિધાઓના નિર્માણ માટે કુલ રૂ. ૪૦૦ કરોડના નાણાકીય ખર્ચ સાથે અને નવીનતા, સંશોધન અને ઉત્પાદન વિકાસને પ્રોત્સાહન આપશે.” તેમણે એવી પણ માહિતી આપી હતી કે, આ યોજના હેઠળ, દરેકને રૂ. ૧૦૦ કરોડની નાણાકીય સહાય માટે અંતિમ મંજૂરી ઉત્તર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, મધ્યપ્રદેશ અને હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યોને આપવામાં આવી છે.
ડો.માંડવિયાએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતના તબીબી ઉપકરણોના ક્ષેત્રમાં સ્ટાર્ટ-અપ ઇકોસિસ્ટમ સ્વાસ્થ્યને લગતી મહત્ત્વપૂર્ણ સમસ્યાઓનું સમાધાન કરવા માટે ૨૫૦થી વધારે સંસ્થાઓ નવીનતાઓ સાથે સંકળાયેલી છે, જે વૈવિધ્યપૂર્ણ અને વાઇબ્રન્ટ છે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું હતું કે, “કોવિડ-૧૯ના ૨-૩ મહિનાની અંદર જ દુનિયાએ ભારતના પ્રયાસોને જાેયા હતા અને તેને માન્યતા આપી હતી. અને મેડિકલ ડાયગ્નોસ્ટિક કિટ્સ, વેન્ટિલેટર્સ, રેપિડ એન્ટિજન ટેસ્ટ કિટ્સ, આરટી-/પીસીઆર કિટ્સ, આઇઆર થર્મોમીટર, પીપીઇ કિટ્સ અને એન-૯૫ માસ્ક ખૂબ જ ઝડપી ગતિએ પ્રદાન કરીને અન્ય દેશોને સહાય કરવામાં આવી.” કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રીએ એવી પણ માહિતી આપી હતી કે સરકાર વધુ સારા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના નિર્માણમાં મોટા પાયે રોકાણ કરી રહી છે જે સ્માર્ટ ટેકનોલોજી અને અદ્યતન તબીબી ઉપકરણોની માંગમાં વધારો કરશે.
ડો. વી. કે. પૌલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “ભારતીય મેડટેક ક્ષેત્રએ તેના વિકાસ અને ઉત્કૃષ્ટતાને વેગ આપ્યો છે અને હવે તે વૈશ્વિક સ્તરે જથ્થા, ગુણવત્તા અને તેની પહોંચની દ્રષ્ટિએ ઝડપથી વૃદ્ધિની દિશામાં આગળ વધવાના વળાંક પર છે.” તેમણે જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓ દેશમાં એક એવી ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવા સજ્જ છે, જે ભારતને આરોગ્ય ક્ષેત્રે આર્ત્મનિભર બનાવવા માટે આગળ ધપાવશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્ર સરકારની નવી શરૂ થયેલી પીએલઆઈ (પ્રોડક્શન લિન્ક્ડ ઇન્સેન્ટિવ) યોજનાએ ફાર્માસ્યુટિકલ્સનાં ઉત્પાદન માટે તેમજ તબીબી ઉપકરણોનાં ઉત્પાદન માટે એપીઆઇ (એક્ટિવ ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ગ્રેડિયન્ટ્સ)નાં ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરી છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારતને તબીબી ઉપકરણો માટેનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનાવવા તરફ ઉદ્યોગ અને સરકાર વચ્ચે ભાગીદારી કરવામાં ભવિષ્યનું છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, “તબીબી ઉપકરણોનું ભવિષ્ય વિશાળ પરિવર્તનોમાંથી પસાર થવા માટે તૈયાર છે, જે ચાલુ તકનીકી ક્રાંતિઓ, ઉપકરણોના લઘુચિત્રકરણ, આઇઓટી સાથે સંકલન, ૩ડી પ્રિન્ટિંગ અને કસ્ટમાઇઝ્ડ મેડિકલ ઉપકરણો દ્વારા સંચાલિત છે.”
ફાર્માસ્યુટિકલ વિભાગના સચિવ શ્રીમતી એસ અપર્ણાએ જણાવ્યું હતું કે, “તબીબી ઉપકરણોનું ક્ષેત્ર આજે સૌથી ઝડપથી વિકસતા સેગમેન્ટમાંનું એક છે. આ ક્ષેત્રની સંભવિતતાને ઓળખીને, કેન્દ્ર સરકારે તબીબી ઉપકરણોના સ્થાનિક ઉત્પાદન માટે ઉદ્યોગને વેગ આપવા માટે ઘણી યોજનાઓ શરૂ કરી છે. આ હસ્તક્ષેપોએ તબીબી ઉપકરણોના ઉત્પાદનની સ્થાનિક ક્ષમતામાં વધારો કર્યો છે, જેમાં આજે દેશમાં ૩૦ વિશિષ્ટ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં સીટી સ્કેન મશીન જેવા ઉચ્ચ કક્ષાના ઉત્પાદનોનો પણ સમાવેશ થાય છે.” આ પ્રસંગે મહાનુભાવોએ મેડટેક એક્સ્પો કોમ્પેન્ડિયમ, ફ્યુચર એન્ડ આરએન્ડડી પેવેલિયનની પુસ્તિકા અને ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટર પરની કોફી ટેબલ બુકનું પણ અનાવરણ કર્યું હતું.
મુખ્ય સચિવ રાજ કુમાર , અધિક મુખ્ય સચિવ એસ જે હૈદર, કમલેશ કુમાર પંત, ચેરમેન, નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (એનપીપીએ); ફિક્કી (ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયન ચેમ્બર્સ ઑફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી) મેડિકલ ડિવાઇસ કમિટીના અધ્યક્ષ તુષાર શર્મા; આ પ્રસંગે ટ્રાન્સએશિયા બાયોમેડિકલ્સના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સુરેશ વઝિરાની અને સરકાર, ઉદ્યોગ અને મીડિયાના અન્ય પ્રતિનિધિઓ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
