કલ્પના કરો કે તમારા બેંક ખાતામાં ૫૦૦ કરોડ રૂપિયા પડ્યા હોય, તમે દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે પ્રાઇવેટ જેટમાં ફરતા હોય… પણ એક દિવસ એવો આવે કે તમારે ગુજરાતના દ્વારકાના રસ્તાઓ પર ઉઘાડા પગે એક ટંકના ભોજન માટે ભીખ માંગવી પડે, આજે હું તમને કેનેડાના એક એવા અબજોપતીની વાર્તા સંભળાવવા જઈ રહ્યો છું, જેનું આકાશને આંબતું અભિમાન દ્વારકાધીશના ચરણોમાં આવીને રાતોરાત ચકનાચૂર થઈ ગયું. એવું તો શું બન્યું કે પૈસાથી ભગવાનને ખરીદવા નીકળેલા માણસને રસ્તા પર રડવાનો વારો આવ્યો? કારણ કે આ વાર્તા તમારું જીવન બદલી નાખશે. ટોરેન્ટો, કેનેડાની સૌથી ઊંચી અને આધુનિક બિલ્ડીંગના પેન્ટહાઉસમાં કાચની બારી પાસે ઊભેલો જયેશ. માત્ર ૪૫ વર્ષની ઉંમરે તેણે કેનેડામાં રિયલ એસ્ટેટનું એક એવું સામ્રાજ્ય ઊભું કરી દીધું હતું, જ્યાં કોઈથી પહોંચવું અશક્ય હતું. જયેશનો માત્ર એક જ સિદ્ધાંત હતો કે દુનિયાની દરેક વસ્તુની એક કિંમત હોય છે, અને મારી પાસે એ ચૂકવવાની તાકાત છે. એના મતે લાગણી, સંબંધો, દયા અને ભગવાન, આ બધું નબળા અને ગરીબ લોકોએ બનાવેલું તૂત હતું. જયેશના પરિવારમાં તેની પત્ની રીટા અને ૧૦ વર્ષનો દીકરો આરવ હતા. રીટા સ્વભાવે અત્યંત સરળ અને ધાર્મિક હતી. આરવની તબિયત છેલ્લા કેટલાક સમયથી ખૂબ ખરાબ રહેતી હતી. કેનેડાના મોટા મોટા તબીબો અને સ્પેશિયાલિસ્ટ ડોક્ટરોએ હાથ અધ્ધર કરી દીધા હતા કે આરવને એક એવી ન્યુરોલોજીકલ બીમારી છે જેનો કોઈ ચોક્કસ ઈલાજ હજુ શોધાયો નથી. રીટાએ રડતા રડતા દ્વારકાધીશની માનતા રાખી હતી કે જો મારો દીકરો સાજો થઈ જશે, તો અમે આખો પરિવાર દ્વારકાધીશના ચરણે માથું ટેકવવા આવીશું. અચાનક એક ચમત્કાર થયો. એક મહિનામાં જ આરવની તબિયતમાં જાદુઈ રીતે સુધારો થવા લાગ્યો. રિપોર્ટ્સ નોર્મલ આવવા લાગ્યા. રીટાએ જયેશને માનતા પૂરી કરવા દ્વારકા જવાની જીદ કરી. જયેશે અહંકારમાં ખડખડાટ હસીને કહ્યું, અરે ગાંડી, આ તારા ભગવાને નથી કર્યું, આ મારા પૈસા અને કેનેડાની મેડિકલ સિસ્ટમનો કમાલ છે. પણ તું જીદ કરે છે તો ચાલ, હું પણ જોઉં કે તારા એ દ્વારકાવાળામાં કેટલી તાકાત છે. હું ત્યાં મંદિરે દર્શન કરવા નહીં, પણ ગોમતી ઘાટ પાસેની સૌથી મોંઘી જમીન ખરીદીને મારી ફાઈવ-સ્ટાર હોટેલ બનાવવા જઈશ. થોડા દિવસો પછી, જયેશ, રીટા અને આરવ પ્રાઇવેટ જેટ મારફતે જામનગર ઉતર્યા અને ત્યાંથી લક્ઝરી કારોના કાફલા સાથે દ્વારકા પહોંચ્યા. દ્વારકામાં તે સમયે જન્માષ્ટમીનો પવિત્ર માહોલ હતો. લાખો શ્રદ્ધાળુઓની ભીડ, ચારેબાજુ ‘જય રણછોડ, માખણ ચોર’ ના નારા ગુંજી રહ્યા હતા. જયેશને આ ભીડ, રસ્તાની ધૂળ અને શ્રદ્ધાળુઓ જોઈને સખત ચીડ ચડતી હતી. તેણે પોતાના બોડીગાર્ડ્સને ધક્કા મારીને રસ્તો સાફ કરવાનો હુકમ આપ્યો. ગોમતી ઘાટ પાસે એક અત્યંત વૃદ્ધ અને ફાટેલા કપડાં પહેરેલા સાધુ જમીન પર બેસીને ભગવાનની સ્તુતિ કરી રહ્યા હતા. જયેશના બોડીગાર્ડના ધક્કાથી એ સાધુની પૂજાની થાળી નીચે પડી ગઈ અને કંકુ-ચોખા વેરાઈ ગયા. રીટાએ તરત જ માફી માંગવા દોટ મૂકી, પણ જયેશે તેનો હાથ પકડીને ગુસ્સામાં પાછળ ખેંચી લીધી. જયેશે પોતાના વોલેટમાંથી ૫૦૦-૫૦૦ રૂપિયાની નોટોનું એક મોટું બંડલ કાઢ્યું અને પેલા સાધુના મોં પર ફેંકતા ઘમંડથી કહ્યું, તારી આખી જિંદગીની ભીખની કમાણી કરતા વધારે પૈસા છે આમાં. ચૂપચાપ આ ઉઠાવી લે અને મારો રસ્તો ખાલી કર. વાતાવરણમાં એકદમ સન્નાટો છવાઈ ગયો. સાધુએ જમીન પર પડેલા પૈસા સામે જોયું પણ નહીં. તેમણે અત્યંત શાંતિથી પોતાની પૂજાની થાળી ઉઠાવી, જયેશની આંખોમાં આંખ નાખીને ગંભીર અવાજે એક જ વાક્ય કહ્યું, શેઠ… ખિસ્સામાં પડેલો કાગળનો ટુકડો સમય બદલી શકે છે, પણ માણસનું નસીબ નહીં. જ્યારે આ કાળિયા ઠાકોરની કોર્ટમાં હિસાબ માંગવામાં આવે છે ને, ત્યારે દુનિયાની બધી બેંકોના સર્વર ડાઉન થઈ જાય છે. તારું આકાશ જેવડું અભિમાન કાલે સૂરજ ઊગતા પહેલા આ ગોમતીના નીરમાં ડૂબી જશે… આ મારો શ્રાપ નથી, કાળની ચેતવણી છે, જયેશ જોરથી હસવા લાગ્યો અને એ સાધુને પાગલ ગણાવીને પોતાની વૈભવી હોટેલ તરફ ચાલ્યો ગયો. તેને ક્યાં ખબર હતી કે સાધુના એ શબ્દો બ્રહ્માસ્ત્રની જેમ છૂટી ગયા હતા. રાત્રે હોટેલના આલીશાન રૂમમાં જયેશ સૂતો હતો. રાતના બરાબર ૨:૩૦ વાગ્યા હતા, ત્યારે અચાનક એનો ફોન રણક્યો. કેનેડાથી એના મુખ્ય ફાઈનાન્સ મેનેજરનો ફોન હતો. સામેથી ફોનમાં જે સમાચાર મળ્યા, એ સાંભળીને જયેશના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ. તેના હાથમાંથી ફોન છૂટીને નીચે પડ્યો. જયેશના હાથમાંથી પડેલા ફોનમાંથી હજુ પણ તેના ફાઈનાન્સ મેનેજરનો અવાજ આવી રહ્યો હતો. જયેશ ધ્રૂજતા હાથે નીચે બેઠો અને ફોન કાને લગાવ્યો. સામેથી મેનેજરે જે કહ્યું તે સાંભળીને જયેશના પગ તળેથી જમીન સરકી ગઈ.
જયેશ સર… બધું જ ખતમ થઈ ગયું છે, તમારો પાર્ટનર માઈકલ કંપનીના તમામ ફંડ્સ અને તમારી અંગત સંપત્તિ પોતાના નામે ટ્રાન્સફર કરીને ફરાર થઈ ગયો છે. એટલું જ નહીં, તેણે તમારા નામે એક મોટું ઇન્ટરનેશનલ ફ્રોડ કર્યું છે. કેનેડિયન સરકારે તમારા તમામ બેંક એકાઉન્ટ્સ, ક્રેડિટ કાર્ડ્સ અને પ્રોપર્ટી સીઝ કરી દીધા છે. ઇન્ટરપોલ ગમે ત્યારે તમારી ધરપકડ કરી શકે છે. આપણી પાસે હવે એક રૂપિયો પણ બચ્યો નથી. જયેશની આંખો ફાટી ગઈ. જે પૈસાનો તેને ગર્વ હતો, તે એક જ રાતમાં હવામાં ઓગળી ગયો હતો. રાત માંડ માંડ વીતી. સવાર પડતા જ હોટેલના રૂમનો દરવાજો ખખડ્યો. સામે હોટેલનો મેનેજર ઊભો હતો, જેના ચહેરા પર ગઈકાલ જેવો આદર નહોતો.
મિસ્ટર જયેશ, તમારા તમામ ક્રેડિટ કાર્ડ્સ ડિક્લાઈન થઈ ગયા છે. ન્યૂઝ ચેનલો પર તમારા ઇન્ટરનેશનલ ફ્રોડના સમાચાર ચાલી રહ્યા છે. તમે તાત્કાલિક અમારો રૂમ ખાલી કરી દો, નહીંતર અમારે પોલીસ બોલાવવી પડશે. જયેશનો અહંકાર હજુ મર્યો નહોતો. તેણે ગુસ્સામાં બૂમ પાડી, તારી હિંમત કેમ થઈ મારી સાથે આવી રીતે વાત કરવાની? હું એક કલાકમાં તારી આખી હોટેલ ખરીદી શકું છું, પણ આ વખતે તેનો અવાજ ખોખલો હતો. તેના બોડીગાર્ડ્સ અને ડ્રાઈવર પણ સમાચાર સાંભળીને સવાર પડતા જ ગાયબ થઈ ગયા હતા. થોડી જ વારમાં, કેનેડાનો અબજોપતિ જયેશ, તેની પત્ની રીટા અને બીમાર દીકરો આરવ, પોતાના બે-ત્રણ બેગ સાથે દ્વારકાના રસ્તા પર ઊભા હતા. ખિસ્સામાં રોકડા તો હતા જ નહીં, કારણ કે જયેશ હંમેશા કાર્ડ જ વાપરતો. તેણે પોતાના સગા-સંબંધીઓ અને મિત્રોને ફોન કર્યા, પણ જે લોકો ગઈકાલ સુધી તેની આગળ-પાછળ ફરતા હતા, તેમણે ફોન ઉપાડવાના જ બંધ કરી દીધા. ભરબપોરનો તડકો, દ્વારકાની ભીડ અને માથા પર કોઈ છત નહીં. રીટા એક શબ્દ પણ બોલ્યા વગર જયેશની સાથે ચાલી રહી હતી. તેને પોતાના પતિના અહંકાર કરતા પોતાના પરિવારની વધુ ચિંતા હતી. અચાનક, ભીડભાડ વાળા રસ્તા પર ચાલતા ચાલતા આરવના શ્વાસ ફૂલવા લાગ્યા. તેને પરસેવો વળવા માંડ્યો અને તે બેભાન થઈને રસ્તા પર ઢળી પડ્યો. રીટાએ ચીસ પાડી, આરવ, આરવ શું થયું તને? જયેશ, જલ્દી કંઈક કરો, આની તબિયત ફરી બગડી રહી છે.. જયેશ હાંફળો-ફાંફળો થઈ ગયો. તેણે આરવને ખોળામાં ઊંચક્યો અને નજીકની એક નાની હોસ્પિટલમાં દોડી ગયો. ડોક્ટરે આરવને તપાસ્યો અને કહ્યું, તમારા દીકરાની ન્યુરોલોજીકલ કન્ડિશન ફરીથી વકરી છે. સ્ટ્રેસના કારણે તેને આવું થયું છે. જો તેને તાત્કાલિક એક ઈન્જેક્શન નહીં અપાય તો તેનો જીવ જઈ શકે છે. ઈન્જેક્શન અને સારવાર માટે તાત્કાલિક ૫૦,૦૦૦ રૂપિયા કાઉન્ટર પર જમા કરાવો. ૫૦,૦૦૦ રૂપિયા, ગઈકાલ સુધી જે માણસ માટે ૫૦ લાખ રૂપિયાની કોઈ કિંમત નહોતી, તે આજે ૫૦ હજાર માટે લાચાર હતો. જયેશે ડોક્ટરને કરગરતા કહ્યું, ડોક્ટર સાહેબ, મારી પાસે અત્યારે રોકડા નથી, પણ તમે ઈલાજ શરૂ કરો, હું ગમે ત્યાંથી પૈસાની વ્યવસ્થા કરું છું. પ્લીઝ મારા દીકરાને બચાવી લો. ડોક્ટરે સહાનુભૂતિથી કહ્યું, ભાઈ, ઈન્જેક્શન મારે બહારથી મંગાવવું પડશે અને મેડિકલ સ્ટોરવાળા રોકડા લીધા વગર દવા નહીં આપે. તમારી પાસે માત્ર બે કલાક છે. જયેશ હોસ્પિટલની બહાર દોડ્યો. તે રસ્તા પર આવતા-જતા અજાણ્યા લોકોને મદદ માટે આજીજી કરવા લાગ્યો, ભાઈ, પ્લીઝ મને થોડા પૈસા ઉછીના આપો, મારો દીકરો મરી જશે. પણ લોકો તેને કોઈ ફ્રોડ કે ભિખારી સમજીને અવગણી રહ્યા હતા. ત્યારે જ તેને પેલો સાધુ યાદ આવ્યો. ગઈકાલે ગોમતી ઘાટ પર તેણે ૫૦૦-૫૦૦ ની નોટોના બંડલ ફેંક્યા હતા, તેને સાધુના શબ્દો યાદ આવ્યા, કે કાળિયા ઠાકોરની કોર્ટમાં બેંકોના સર્વર ડાઉન થઈ જાય છે. જયેશ પાગલની જેમ ગોમતી ઘાટ તરફ દોડ્યો. તેના પગમાંથી જૂતાં ક્યાંય નીકળી ગયા હતા. તે ઉઘાડા પગે, ધગધગતા રસ્તા પર દોડી રહ્યો હતો.
ઘાટ પર પહોંચીને તેણે જોયું તો… ત્યાં કોઈ નહોતું, એ સાધુ ત્યાંથી જઈ ચૂક્યા હતા. જયેશ ઘૂંટણભેર જમીન પર બેસી ગયો. તેની આંખોમાંથી આંસુની ધાર વહેવા લાગી. તેનો દીકરો હોસ્પિટલમાં જીવન-મરણ વચ્ચે ઝોલાં ખાઈ રહ્યો હતો અને તે કંઈ જ કરી શકે તેમ નહોતો. તેનું બધું જ અભિમાન ગોમતીના નીરમાં ડૂબી ગયું હતું. જે માણસે ગઈકાલ સુધી દુનિયાને પોતાના ખિસ્સામાં હોવાનો દાવો કર્યો હતો, તે આજે ભગવાનની ચોખટ પર ભિખારી બનીને કરગરી રહ્યો હતો. હે દ્વારકાધીશ, મને માફ કરી દો…જયેશે આકાશ તરફ જોઈને બંને હાથ જોડ્યા, મારા અહંકારની સજા મારા દીકરાને ના આપો,મારી બધી જ સંપત્તિ લઈ લ્યો, પણ મારા દીકરાના શ્વાસ પાછા આપી દયો પ્રભુ. એના આંસુઓ ગોમતી નદીના નીરમાં ભળી રહ્યા હતા. આ એના જીવનની પહેલી સાચી અને નિસ્વાર્થ પ્રાર્થના હતી. ત્યારે જ પાછળથી કોઈએ એના ખભે હાથ મૂક્યો. જયેશે આંસુ લૂછતા પાછળ જોયું તો ઘાટ પર ચા વેચતો એક નાનો છોકરો ઊભો હતો. છોકરાએ પૂછ્યું, શેઠ, તમારું નામ જયેશ છે? જયેશે આશ્ચર્યથી માથું હલાવ્યું. છોકરાએ પોતાના ખિસ્સામાંથી એક નાની કાપડની થેલી કાઢી અને જયેશના હાથમાં મૂકતા કહ્યું, ગઈકાલે સાંજે પેલા વૃદ્ધ સાધુબાબા આ થેલી મને આપીને ગયા હતા. એમણે કહ્યું હતું કે આજે બપોરે એક માણસ પોતાના ઉઘાડા પગે, રડતો રડતો અને પોતાનો બધો જ ઘમંડ તોડીને અહીં પાછો આવશે. જ્યારે એ આવે, ત્યારે આ થેલી એને આપી દેજે, એને આની સખત જરૂર હશે.
જયેશે ધ્રૂજતા હાથે થેલી ખોલી. અંદર એ જ ૫૦૦-૫૦૦ ની નોટોનું બંડલ હતું જે તેણે ગઈકાલે પોતાના અહંકારમાં પેલા સાધુના મોં પર ફેંક્યું હતું, પેલા સાધુએ એ પૈસા પોતાના માટે નહોતા રાખ્યા, પણ તેમને ખબર હતી કે કાળનું ચક્ર ફરશે ત્યારે આ જ અહંકારી માણસને પોતાના દીકરાનો જીવ બચાવવા આ જ પૈસાની જરૂર પડશે. જયેશને હવે સમજાઈ ગયું હતું કે એ સાધુ કોઈ સામાન્ય નહોતા, પણ ખુદ દ્વારકાધીશનો કોઈ સંકેત હતો, જે એનો ઘમંડ તોડવા અને એને સાચો રસ્તો બતાવવા આવ્યા હતા. જયેશે એ નોટોને પોતાના માથે અડાડી, ઘાટની માટી પોતાના કપાળે લગાવી અને પાગલની જેમ હોસ્પિટલ તરફ દોટ મૂકી. તેણે કાઉન્ટર પર પૈસા જમા કરાવ્યા. આરવને તાત્કાલિક ઈન્જેક્શન આપવામાં આવ્યું. અડધા કલાકની મહેનત અને પ્રાર્થનાઓ પછી, ડોક્ટર બહાર આવ્યા અને સ્મિત કરતા કહ્યું, ચમત્કાર થઈ ગયો છે, તમારો દીકરો હવે ખતરાની બહાર છે. આ સાંભળતા જ જયેશ જમીન પર બેસી ગયો અને રીટાના પગ પકડીને ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડી પડ્યો. મને માફ કરી દે રીટા, તારો ભગવાન સાચો છે અને મારો પૈસાનો પાવર સાવ ખોટો. મેં પૈસાથી બધું ખરીદવાની કોશિશ કરી, પણ મારા દીકરાના શ્વાસ આ કાળિયા ઠાકોરની ભિક્ષા છે. રીટાએ તેને ઊભો કરીને ગળે લગાવી લીધો. બીજા દિવસે સવારે જયેશના ફોન પર કેનેડિયન એમ્બેસીથી કોલ આવ્યો. મિસ્ટર જયેશ, ગુડ ન્યૂઝ, તમારો પાર્ટનર માઈકલ એરપોર્ટ પર પકડાઈ ગયો છે. તેણે ફ્રોડ કબૂલી લીધું છે. સરકારે તમારા તમામ એકાઉન્ટ્સ અને પ્રોપર્ટી પરથી ફ્રીઝ હટાવી લીધું છે. યુ આર અ ફ્રી મેન નાઉ. જયેશનું સામ્રાજ્ય તેને પાછું મળી ગયું હતું, પણ હવે તે જૂનો જયેશ નહોતો રહ્યો. તેણે કેનેડા પાછા ફરતા પહેલા ગોમતી ઘાટ પાસે જમીન તો ખરીદી, પણ કોઈ ફાઈવ-સ્ટાર હોટેલ બનાવવા માટે નહીં, તેણે ત્યાં ગરીબો અને અનાથ લોકો માટે એક અત્યાધુનિક ‘ફ્રી હોસ્પિટલ અને અન્નક્ષેત્ર’ બનાવવાની જાહેરાત કરી.
મિત્રો, પૈસાથી તમે સુવિધા ખરીદી શકો છો, પણ શાંતિ કે આયુષ્ય નહીં. સમય ક્યારે કરવટ બદલશે તે કોઈને ખબર નથી હોતી. એટલે જ્યારે તમારી પાસે સત્તા અને સંપત્તિ હોય, ત્યારે અહંકાર કરવાને બદલે બીજાની મદદ કરો. કારણ કે જ્યારે ઉપરવાળાની લાકડી પડે છે ને, ત્યારે અવાજ નથી આવતો, પણ વાગે છે બહુ જોરદાર.
