નેશનલ સેન્ટર ફોર સિસ્મોલોજી અનુસાર, ગુરુવારે વહેલી સવારે અફઘાનિસ્તાનમાં ૫.૩ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો. આ આંચકો સવારે ૬:૫૯:૨૦ વાગ્યે નોંધાયો હતો અને તેનું ઉદ્ગમ સ્થાન દેશના હિંદુ કુશ વિસ્તારમાં ૧૨૬ કિલોમીટરની નોંધપાત્ર ઊંડાઈએ હતું. દ્ગઝ્રજીએ ‘X‘ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર માહિતી શેર કરીને આ ભૂકંપ વિશે જાણકારી આપી હતી, જેમાં ભૂકંપના કોઓર્ડિનેટ્સ (ભૌગોલિક સ્થાનના નિર્દેશાંક) અને ઊંડાઈનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. ભૂકંપનું સ્થાન ૩૫.૯૮૧ ડિગ્રી ઉત્તર અક્ષાંશ અને ૬૮.૭૦૦ ડિગ્રી પૂર્વ રેખાંશ પર હતું.
દ્ગઝ્રજીના જણાવ્યા અનુસાર, ભૂકંપ પૃથ્વીની સપાટીની નીચે ૧૨૬ કિલોમીટરની ઊંડાઈએ આવ્યો હતો. તેનું કેન્દ્રબિંદુ અફઘાનિસ્તાનમાં, દેશની રાજધાની કાબુલથી લગભગ ૧૬૫ કિલોમીટર ઉત્તર-ઉત્તરપશ્ચિમ દિશામાં હોવાનું જણાયું હતું. ભૂકંપ માપક સંસ્થા દ્વારા જાહેર કરાયેલા કોઓર્ડિનેટ્સ મુજબ, કેન્દ્રબિંદુ ૩૫.૯૮૧ દ્ગ અક્ષાંશ અને ૬૮.૭૦૦ ઈ રેખાંશ પર હતું. દ્ગઝ્રજીએ તેના અપડેટમાં જણાવ્યું હતું કે, “ભૂકંપની તીવ્રતા: ૫.૩, સમય: ૦૧/૧૦/૨૦૨૬ ૦૬:૫૯:૨૦ ૈંજી્, અક્ષાંશ: ૩૫.૯૮૧ દ્ગ, રેખાંશ: ૬૮.૭૦૦ ઈ, ઊંડાઈ: ૧૨૬ કિમી, સ્થાન: અફઘાનિસ્તાન.”
અત્યાર સુધી કોઈ નુકસાન કે જાનહાનિની માહિતી મળી નથી
દ્ગઝ્રજી દ્વારા જાહેર કરાયેલી માહિતી ભૂકંપની તીવ્રતા, સમય, ઊંડાઈ અને સ્થાનની પુષ્ટિ કરે છે. જાેકે, અત્યાર સુધી મળેલી વિગતોમાં આંચકા બાદ થયેલી જાનહાનિ, માળખાગત નુકસાન કે અન્ય અસરો વિશે કોઈ માહિતી આપવામાં આવી નથી. ભૂકંપને કારણે કોઈ નુકસાન થયું છે કે કેમ અથવા વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં તે કેટલો તીવ્ર અનુભવાયો હતો તે જાણવા માટે અફઘાન સત્તાવાળાઓ અથવા ભૂકંપ માપક સંસ્થાઓ તરફથી વધુ માહિતીની જરૂર પડશે.
હિંદુ કુશ એ અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન આસપાસના સૌથી વધુ ભૂકંપ-સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાંનો એક છે. વિશાળ હિંદુ કુશ-પામિર પટ્ટામાં વિવિધ ઊંડાઈએ ભૂકંપ આવે છે, જેમાં પ્રમાણમાં છીછરા આંચકાથી લઈને ખૂબ ઊંડાણપૂર્વકની ભૂકંપીય ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારની જટિલ ભૂસ્તરરચના ભારતીય અને યુરેશિયન ટેક્ટોનિક પ્લેટો વચ્ચે ચાલી રહેલા ટકરાવ સાથે ગાઢ રીતે જાેડાયેલી છે. આ વિશાળ પ્લેટોની સતત ગતિએ હિમાલય અને આસપાસના પર્વત પ્રણાલીઓને આકાર આપ્યો છે અને સાથે જ સમગ્ર વ્યાપક ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર ભૂકંપીય પ્રવૃત્તિ પણ પેદા કરી છે.
શા માટે અફઘાનિસ્તાન ભૂકંપ-સંભવિત છે?
અહીં નોંધનીય છે કે અફઘાનિસ્તાન ભૂકંપ અને ધ્રુજારી માટે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે કારણ કે તે વિશ્વના સૌથી સક્રિય ભૂકંપીય ઝોનમાંના એકમાં આવેલું છે, જ્યાં ભારતીય અને યુરેશિયન ટેક્ટોનિક પ્લેટો ભેગા થાય છે. આ અથડામણના ભારે દબાણને કારણે પૃથ્વીનો પોપડો તિરાડ અને ફોલ્ડ થાય છે. હિન્દુ કુશ પર્વતોમાં, આ પ્રક્રિયા લિથોસ્ફિયરના ભાગોને આવરણમાં ઊંડે સુધી ધકેલી દે છે. નોંધનીય છે કે, ઉત્તરી અફઘાનિસ્તાનમાં પામિર-હિન્દુ કુશ પ્રદેશમાં ઘણીવાર મજબૂત ભૂકંપ આવે છે, કેટલાક ૨૦૦ કિલોમીટર સુધીની ઊંડાઈએ થાય છે – એક ઘટના જે વિશ્વભરમાં દુર્લભ છે.