અમેરિકાના હુમલાઓ વધુ તીવ્ર બનતાં ૩૫ લોકોના મોત; ઈરાને ગલ્ફ ઊર્જા નિકાસ અટકાવવાની ધમકી આપી
ઈરાનના આરોગ્ય મંત્રાલયના પ્રવક્તા હુસૈન કરમનપોરના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાનમાં તાજેતરના યુએસ હવાઈ હુમલાઓમાં ૩૫ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે અને ઓછામાં ઓછા ૭૨ અન્ય લોકોને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા જહાજાે પર તેહરાનના હુમલાના જવાબમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઈરાન પર ફરીથી નૌકાદળ નાકાબંધી લાદી અને તેના હવાઈ અભિયાનને વધુ તીવ્ર બનાવ્યા પછી આ વધારો થયો છે, જેનાથી મધ્ય પૂર્વમાં ફરીથી સંપૂર્ણ પાયે સંઘર્ષ શરૂ થવાની આશંકા છે.
અમેરિકાએ હુમલાઓ વધુ તીવ્ર બનાવ્યા, નૌકાદળ નાકાબંધી પાછી આવી
ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને અન્ય મુદ્દાઓ પર વાટાઘાટોને મંજૂરી આપવા માટે ૬૦ દિવસ માટે દુશ્મનાવટ થોભાવવામાં આવી હતી તે વચગાળાના કરાર હેઠળ તેને હટાવ્યાના અઠવાડિયા પછી, અમેરિકાએ બુધવારે ઈરાન પર તેની નૌકાદળ નાકાબંધી ફરી શરૂ કરી.
ઈરાની અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, અમેરિકન હુમલાઓમાં ઈરાની સૈન્ય બેરેક પર હુમલો થયો હોવાના અહેવાલ છે, જેમાં ઓછામાં ઓછા સાત સૈનિકો માર્યા ગયા અને દેશભરમાં ૨૬૦ થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી નેવિગેટ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા જહાજાેને નિશાન બનાવ્યા પછી તાજેતરના હુમલાઓ થયા છે.
નવી લશ્કરી આદાનપ્રદાનથી વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચેના વચગાળાના યુદ્ધવિરામ કરારને અસરકારક રીતે પાટા પરથી ઉતારી દેવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાએ એપ્રિલમાં પહેલી વાર નાકાબંધી લાદી હતી અને ગયા મહિને કામચલાઉ યુદ્ધવિરામના ભાગ રૂપે તેને હટાવી લીધી હતી. જાેકે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કેન્દ્રિત નવી લડાઈ વચ્ચે વાટાઘાટો અટકી ગઈ છે.
૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર અમેરિકા અને ઇઝરાયલી હુમલાઓ સાથે શરૂ થયેલા યુદ્ધે તેહરાને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગને અસરકારક રીતે બંધ કરવા માટે પ્રેરિત કર્યો, જેના કારણે વૈશ્વિક શિપિંગમાં વિક્ષેપ પડ્યો અને તેલ, ખાતર અને કોમોડિટીના ભાવમાં વધારો થયો.
ઈરાને ગલ્ફ એનર્જી નિકાસ અટકાવવાની ધમકી આપી
ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (ૈંઇય્ઝ્ર) એ બુધવારે ચેતવણી આપી હતી કે જાે નાકાબંધી ચાલુ રહેશે તો તે મધ્ય પૂર્વમાંથી તમામ ઉર્જા નિકાસને અવરોધિત કરી શકે છે.
“પ્રદેશમાંથી તેલ અને ગેસની નિકાસ કાં તો દરેક માટે હશે અથવા કોઈ માટે નહીં,” ૈંઇય્ઝ્ર એ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.
અમેરિકાએ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વ્યૂહાત્મક ટાપુઓને નિશાન બનાવ્યા
યુએસ સૈન્યએ કહ્યું કે તેણે દિવસના વધારાના હુમલાઓ શરૂ કરતા પહેલા ડઝનેક લક્ષ્યો પર રાતોરાત હુમલા કર્યા, જે કામગીરીની ગતિમાં વધારો દર્શાવે છે.
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ અનુસાર, દળોએ નવા લાદવામાં આવેલા નાકાબંધીનો ભંગ કરવાનો પ્રયાસ કરતા બે વ્યાપારી જહાજાેને પણ અટકાવ્યા.
લક્ષ્યોમાં ગ્રેટર ટુંબ ટાપુ પણ હતો, જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે. અમેરિકાએ કહ્યું કે તેણે ટાપુ પર ઈરાની મિસાઈલ અને સંરક્ષણ સ્થાપનો પર હુમલો કર્યો.
ઈરાન ૧૯૭૧ થી અબુ મુસા, ગ્રેટર ટુંબ અને લેસર ટુંબ પર નિયંત્રણ ધરાવે છે, જાેકે સંયુક્ત આરબ અમીરાત તેમના પર સાર્વભૌમત્વનો દાવો કરવાનું ચાલુ રાખે છે. કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે આ ટાપુઓનું નિયંત્રણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સુધી પહોંચવા પર નોંધપાત્ર અસર કરી શકે છે.
હોર્મુઝ વિવાદ અને તેલના ભાવ
શાંતિકાળ દરમિયાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના તેલ અને કુદરતી ગેસના શિપમેન્ટના લગભગ પાંચમા ભાગનું વહન કરે છે, જે તેને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ અવરોધોમાંનું એક બનાવે છે.
કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ દરમિયાન, કેટલાક વ્યાપારી જહાજાેએ યુએસ લશ્કરી રક્ષણ હેઠળ ઓમાન નજીક વૈકલ્પિક શિપિંગ માર્ગનો ઉપયોગ ફરી શરૂ કર્યો. જાે કે, ઈરાને તાજેતરમાં તે કોરિડોરનો ઉપયોગ કરીને જહાજાે પર હુમલો કર્યો, જેના કારણે લશ્કરી કાર્યવાહીનો તાજેતરનો આદાનપ્રદાન શરૂ થયો.
જ્યારે વોશિંગ્ટને બળ દ્વારા સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવાની ધમકી આપી છે, ત્યારે લશ્કરી વિશ્લેષકો કહે છે કે આવી કાર્યવાહી માટે ઘણી મોટી નૌકાદળ તૈનાત અને સંભવિત રીતે હજારો સૈનિકોની જરૂર પડશે. નવી નાકાબંધીને તેહરાન પર દબાણ લાવવાના વૈકલ્પિક માધ્યમ તરીકે જાેવામાં આવે છે.
વધતા જતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવમાં વધારો થયો છે. બુધવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક, બ્રેન્ટ ક્રૂડ, ૮૫ ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર ટ્રેડ થયો હતો, જે સંઘર્ષ ફરી શરૂ થયો તે પહેલાં કરતાં ૧૫ ટકાથી વધુ હતો, જાેકે યુદ્ધની ટોચ પર જાેવા મળતા લગભગ ૧૨૦ ડોલર પ્રતિ બેરલથી હજુ પણ નીચે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળે ચેતવણી આપી હતી કે અગાઉના વૈશ્વિક તેલ સરપ્લસથી ભાવ ઘટાડવામાં મદદ મળી હતી, પરંતુ હવે તે બફર નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડવામાં આવ્યો છે, જાે સંઘર્ષ ચાલુ રહે તો ભાવમાં વધુ વધારો થવાનું જાેખમ વધી જાય છે.