મીડિયા સુત્રોના અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાને તેમના પરસ્પર-રક્ષણ કરાર હેઠળ, એક મુખ્ય અમેરિકન સાથી સાઉદી અરેબિયામાં આશરે ૮,૦૦૦ સૈનિકો, ફાઇટર જેટનો એક સંપૂર્ણ સ્ક્વોડ્રન અને એક ચીની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી તૈનાત કરી છે. આનાથી ઇસ્લામાબાદે યુએસ-ઈરાન યુદ્ધમાં મુખ્ય મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવતા, તેના ૧૨મા અઠવાડિયામાં પ્રવેશ કરતી વખતે પણ જે લશ્કરી પ્રતિબદ્ધતાનો વિસ્તાર કર્યો છે તેનો સંપૂર્ણ વ્યાપ છતી થાય છે.
ત્રણ પાકિસ્તાની સુરક્ષા અધિકારીઓ અને બે સરકારી સૂત્રો દ્વારા સમાચાર એજન્સીને પુષ્ટિ આપવામાં આવેલી આ તૈનાતીમાં ચીન સાથે સંયુક્ત રીતે ઉત્પાદિત લગભગ ૧૬ ત્નહ્લ-૧૭ ફાઇટર જેટનો સમાવેશ થાય છે, જે એપ્રિલની શરૂઆતમાં સાઉદી અરેબિયા પહોંચ્યા હતા, તેમજ ડ્રોનના બે સ્ક્વોડ્રન અને ૐઊ-૯ સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલ સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે.
બધા સાધનો પાકિસ્તાની કર્મચારીઓ દ્વારા સંચાલિત છે અને સાઉદી અરેબિયા દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે. બે સૂત્રોએ રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે તૈનાતીમાં પાકિસ્તાની યુદ્ધ જહાજાેના સંભવિત રવાના માટે પણ જાેગવાઈ હતી, જાેકે એજન્સી પુષ્ટિ કરી શકી નથી કે કોઈ રાજ્ય પહોંચ્યું છે કે નહીં.
ઇસ્લામાબાદની ભૂમિકામાં વિરોધાભાસ
આ ખુલાસો પશ્ચિમ એશિયા સંઘર્ષમાં પાકિસ્તાનની સ્થિતિના કેન્દ્રમાં રહેલા વિરોધાભાસો પર સ્પષ્ટપણે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
માર્ચના અંતથી, ઇસ્લામાબાદ વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે એકમાત્ર સ્વીકૃત બેકચેનલ રહ્યું છે.
તેણે સીધી યુએસ-ઈરાન શાંતિ વાટાઘાટોનો એકમાત્ર રાઉન્ડ યોજ્યો હતો, જેમાં યુએસ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વાન્સ એપ્રિલમાં ઇરાની પ્રતિનિધિમંડળને મળવા માટે ઇસ્લામાબાદ ગયા હતા.
પાકિસ્તાનના સેના વડા, ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરે, સમગ્ર સંઘર્ષ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે વારંવાર વાત કરી હતી.
ટ્રમ્પે પોતે જાહેરમાં કહ્યું હતું કે મુનીર અને વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ સાથેની વાતચીત બાદ તેમણે ઈરાન પર વધુ હુમલાઓ રોકી દીધા હતા.
ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ ત્યારબાદ પાકિસ્તાનની ભૂમિ પર વાટાઘાટો કરવા સંમત થઈ હતી.
છતાં તે જ સમયે, પાકિસ્તાનની સેના સંઘર્ષના વિરોધી પક્ષમાં લડાઇ-સક્ષમ દળો તૈનાત કરી રહી છે.
વર્તમાન તાકાતમાં વધારો કરે છે
ત્રણેય સુરક્ષા અધિકારીઓએ રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે હાલના તૈનાતી અગાઉના કરારો હેઠળ સાઉદી અરેબિયામાં પહેલાથી જ તૈનાત હજારો પાકિસ્તાની સૈનિકોમાં વધારો કરે છે.
ગયા વર્ષે થયેલા ગુપ્ત સંરક્ષણ કરારનો ટેક્સ્ટ જાેનારા એક સરકારી સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે આ કરારમાં ૮૦,૦૦૦ જેટલા પાકિસ્તાની સૈનિકોને રાજ્યમાં તૈનાત કરવાની શક્યતા છે.
પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફે અગાઉ સૂચવ્યું હતું કે આ કરાર સાઉદી અરેબિયાને પાકિસ્તાનના પરમાણુ છત્ર હેઠળ રાખે છે – જાે તે માન્ય કરવામાં આવે તો વ્યૂહાત્મક અવરોધનો અસાધારણ વિસ્તરણ.
મીડિયા સુત્રોએ આ પહેલા પણ એક અહેવાલ આપ્યો હતો કે સાઉદી ઉર્જા માળખા પર ઈરાની હુમલાઓ દ્વારા આ જમાવટ શરૂ કરવામાં આવી હતી જેમાં એક સાઉદી નાગરિકનું મોત થયું હતું. ત્યારબાદ સાઉદી અરેબિયાએ ઈરાન પર અનેક બિનજાહેર બદલો લેવાના હુમલાઓ શરૂ કર્યા.
મુનીરની અધ્યક્ષતામાં કોર્પ્સ કમાન્ડર્સ કોન્ફરન્સમાં જારી કરાયેલા જાહેર વિરોધમાં પાકિસ્તાને ઈરાની હુમલાઓને “ખતરનાક વકરા” અને “સાઉદી અરેબિયાના સાર્વભૌમત્વનું ગંભીર ઉલ્લંઘન” ગણાવીને પ્રતિક્રિયા આપી, જ્યારે પાકિસ્તાનના “સાઉદી સુરક્ષા માટે અટલ સમર્થન” ને ફરીથી સમર્થન આપ્યું.
આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ યુએસ અને ઇઝરાયલી હુમલાઓ સાથે શરૂ થયેલા યુદ્ધમાં સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની હત્યા અને નોંધપાત્ર ઈરાની લશ્કરી માળખાને નષ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે ઇતિહાસમાં સૌથી મોટો ઉર્જા પુરવઠો વિક્ષેપિત થયો છે.
ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે વૈશ્વિક દરિયાઈ તેલનો આશરે ૨૦ ટકા હિસ્સો બંધ થઈ ગયો હતો, જેના કારણે વિશ્વભરમાં ઉર્જાના ભાવમાં વધારો થયો હતો.
યુએસ-દલાલી યુદ્ધવિરામ, જેમાં પાકિસ્તાની મધ્યસ્થી દ્વારા મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવામાં આવી હતી, તે છ અઠવાડિયાથી ચાલી રહ્યું છે, જાેકે ઉલ્લંઘનો વારંવાર ચાલુ રહે છે.
પાકિસ્તાન કહે છે કે તે તેને જાળવવા માટે “ઈરાન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે દિવસ-રાત સતત સંપર્કમાં” રહે છે.
પાકિસ્તાનની સેના, તેના વિદેશ કાર્યાલય અને સાઉદી અરેબિયાના સરકારી મીડિયા કાર્યાલયે સૈનિકોની તૈનાતી અંગે ટિપ્પણી કરવા માટે રોઇટર્સની વિનંતીઓનો જવાબ આપ્યો ન હતો.