રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખ હાઈકોર્ટની બેન્ચ સ્થાપિત કરવા માટે એક નિયમન બહાર પાડ્યું છે, જે પ્રદેશના લોકોની નજીક ઉચ્ચ ન્યાયિક સેવાઓ લાવવાનો માર્ગ મોકળો કરે છે.
‘લદ્દાખનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ (જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખમાં લદ્દાખ હાઈકોર્ટની બેન્ચની બેઠક) નિયમન, ૨૦૨૬‘ શીર્ષક ધરાવતો નિયમન, ૨૭ ઓગસ્ટના રોજ રાષ્ટ્રપતિ મુર્મુ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો અને તે જ દિવસે ભારતના અસાધારણ ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયો હતો.
કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલ, આ નિયમન લદ્દાખમાં હાઈકોર્ટ બેન્ચ સ્થાપિત કરવા અને સંબંધિત બાબતોને સંબોધવા માટે છે, જે ભૌગોલિક રીતે દૂરસ્થ વિસ્તારમાં ઉચ્ચ ન્યાયિક ઉપાયોની સુલભતા માટે લદ્દાખના લોકોની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી માંગને પૂર્ણ કરે છે.
લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર વિનય કુમાર સક્સેનાએ આ જાહેરાતનું સ્વાગત કરતા જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળના ર્નિણયના સાત દિવસની અંદર સૂચના જારી કરવામાં આવી હતી. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે આ ઝડપી કાર્યવાહી લદ્દાખના લોકોની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરવા માટે કેન્દ્રની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.
૨૦ ઓગસ્ટના રોજ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે લદ્દાખમાં હાઇકોર્ટ બેન્ચની બેઠકોને સક્ષમ બનાવવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી, જેનો હેતુ ખાસ કરીને દૂરના અને દૂરના વિસ્તારોના રહેવાસીઓ માટે ન્યાયને વધુ સુલભ બનાવવાનો છે.
સક્સેનાએ લદ્દાખના લોકોની નજીક હાઇકોર્ટ લાવવાના “ઐતિહાસિક પગલા” માટે વડા પ્રધાન અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહનો આભાર વ્યક્ત કર્યો.
“લદ્દાખ જેવા ભૌગોલિક રીતે પડકારજનક પ્રદેશ માટે, ન્યાયની પહોંચને ભૌતિક સુલભતાથી અલગ કરી શકાતી નથી. આ ર્નિણય ઉચ્ચ ન્યાયિક ઉપાયો મેળવવામાં આપણા લોકોને પડતી મુશ્કેલીઓને નોંધપાત્ર રીતે હળવી કરશે અને આપણી ન્યાય વિતરણ પ્રણાલીમાં તેમનો વિશ્વાસ મજબૂત કરશે,” લેફ્ટનન્ટ ગવર્નરે જણાવ્યું હતું.
લદ્દાખમાં હાઇકોર્ટની બેઠકો હોવાથી, જેમને હાલમાં હાઇકોર્ટની કાર્યવાહી માટે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની બહાર મુસાફરી કરવી પડે છે, તેમના સમય અને ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની અપેક્ષા છે.
આ પગલાથી ન્યાય વિતરણ પ્રણાલી સામાન્ય નાગરિકો, અરજદારો, વકીલો અને અન્ય હિસ્સેદારો માટે પણ વધુ સુલભ બનશે, જ્યારે તેમના ઘરની નજીક બંધારણીય અને કાનૂની ઉપાયોની પહોંચને સરળ બનાવશે.
સક્સેનાએ જણાવ્યું હતું કે આ પગલું લદ્દાખના લોકો માટે “ન્યાય મેળવવાનું સરળ, ઝડપી અને વધુ સુલભ” સુનિશ્ચિત કરશે.
નિયમન અનુસાર, સામાન્ય હાઇકોર્ટનું મુખ્ય સ્થાન તે જ સ્થાને રહેશે જ્યાં નિયમન શરૂ થયા પહેલા જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખ હાઇકોર્ટનું મુખ્ય સ્થાન સ્થિત હતું.
જાેકે, હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશો અને વિભાગો લદ્દાખના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નરની મંજૂરી સાથે, મુખ્ય ન્યાયાધીશ દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખની અંદર અન્ય સ્થળોએ પણ બેઠકો યોજી શકે છે.
નિયમનમાં વધુમાં જાેગવાઈ છે કે મુખ્ય ન્યાયાધીશ, તેમના વિવેકબુદ્ધિથી, આદેશ આપી શકે છે કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખમાં ઉદ્ભવતા કોઈપણ કેસ અથવા કેસોના વર્ગની સુનાવણી શ્રીનગર અથવા જમ્મુમાં કરવામાં આવે, જેમ કે કેસ હોય.
આ નિયમન સમગ્ર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખ સુધી વિસ્તરે છે અને સત્તાવાર ગેઝેટમાં સૂચના દ્વારા વહીવટકર્તા દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવનાર તારીખથી અમલમાં આવશે.
લદ્દાખમાં હાઇકોર્ટ બેન્ચની બેઠકોને સક્ષમ બનાવવા માટે ૨૦ ઓગસ્ટના રોજ કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળના ર્નિણયના એક અઠવાડિયાની અંદર આ જાહેરાત કરવામાં આવી છે.