વિદેશ મંત્રાલય (MEA) એ ભારતીય પાસપોર્ટના કાનૂની હેતુ અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે, જેમાં ભાર મૂક્યો છે કે તે પાસપોર્ટ અધિનિયમ, ૧૯૬૭ હેઠળ ભારતીય નાગરિકોના વિદેશ પ્રવાસ અને પ્રસ્થાનને નિયંત્રિત કરવા માટે જારી કરાયેલ એક સત્તાવાર મુસાફરી દસ્તાવેજ છે. પાસપોર્ટને નાગરિકતાના પુરાવા તરીકે ગણી શકાય કે કેમ તે અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે આ સ્પષ્ટતા આવી છે.
નિયમિત મીડિયા બ્રીફિંગ દરમિયાન, MEA પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે એ પણ ખુલાસો કર્યો કે ભારતની વસ્તીના ૮ ટકાથી ઓછા લોકો પાસે હાલમાં ભારતીય પાસપોર્ટ છે, જે દર્શાવે છે કે દેશના નાગરિકોના માત્ર એક નાના વર્ગ પાસે જ આ દસ્તાવેજ છે.
યોગ્ય ચકાસણી પછી જ પાસપોર્ટ જારી કરવામાં આવે છે
જૈસવાલે કહ્યું કે દરેક પાસપોર્ટ બધી ફરજિયાત ચકાસણી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થયા પછી જ જારી કરવામાં આવે છે.
તેમણે સમજાવ્યું કે ભારતીય નાગરિકો અને અન્ય પાત્ર વ્યક્તિઓને પાસપોર્ટ જારી કરવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા પાસપોર્ટ અધિનિયમ, ૧૯૬૭ અને પાસપોર્ટ નિયમો, ૧૯૮૦ ની જાેગવાઈઓ અનુસાર સખત રીતે હાથ ધરવામાં આવે છે.
આ મુદ્દા પર પૂછાયેલા પ્રશ્નના જવાબમાં, જયસ્વાલે કહ્યું, “ભારતીય પાસપોર્ટ એક દસ્તાવેજ છે જે, પાસપોર્ટ અધિનિયમ, ૧૯૬૭ ની દ્રષ્ટિએ, ભારત સરકાર દ્વારા ભારતના નાગરિકોના ભારત છોડવાનું નિયમન કરવા માટે જારી કરવામાં આવે છે.”
૮% કરતા ઓછા ભારતીયો પાસે પાસપોર્ટ છે
સ્ઈછ પ્રવક્તાએ એમ પણ કહ્યું કે ભારતની કુલ વસ્તીના ૮ ટકા કરતા ઓછા લોકો પાસે હાલમાં ભારતીય પાસપોર્ટ છે.
તેમણે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે પાસપોર્ટ જારી કરવાની સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે સંબંધિત કાયદા હેઠળ નિર્ધારિત કાનૂની માળખામાં કાર્ય કરે છે અને દસ્તાવેજ જારી કરતા પહેલા નિર્ધારિત ચકાસણી પ્રક્રિયાને અનુસરે છે.
પાસપોર્ટ ચર્ચા શા માટે શરૂ થઈ
આ સ્પષ્ટતા ૨૪ જૂને પાસપોર્ટ સેવા દિવસ નિમિત્તે આયોજિત પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન સ્ઈછ ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓને અનુસરે છે.
આ કાર્યક્રમમાં, અધિકારીઓએ પાસપોર્ટને નાગરિકતા દસ્તાવેજને બદલે મુસાફરી દસ્તાવેજ તરીકે વર્ણવ્યું હતું.
હાલમાં અનેક રાજ્યોમાં ચાલી રહેલા મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (જીૈંઇ) દરમિયાન નાગરિકતાના પુરાવા તરીકે પાસપોર્ટનો ઉપયોગ કરી શકાય છે કે કેમ તે પૂછવામાં આવ્યા પછી આ મુદ્દો ઉભો થયો.
જવાબમાં, અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે પાસપોર્ટ ભારતીય નાગરિકોને વિદેશી પ્રદેશો અને બંદરોમાંથી મુસાફરી કરવા સક્ષમ બનાવવા માટે છે અને તેને તે હેતુ માટે જારી કરાયેલ મુસાફરી દસ્તાવેજ તરીકે જાેવું જાેઈએ.