કેરળ હાઈકોર્ટમાં રજૂ કરાયેલા વિગતવાર અહેવાલમાં, વિજિલન્સે સબરીમાલા શ્રીકોવિલ મંદિરમાં દ્વારપાલક મૂર્તિઓ અને તાંબાના પેનલોના સોનાના ઢોળકામને લગતા ગંભીર પ્રક્રિયાગત ઉલ્લંઘનો, અનધિકૃત હસ્તક્ષેપો અને શંકાસ્પદ નાણાકીય વ્યવહારોનો પર્દાફાશ કર્યો છે.
રિપોર્ટ મુજબ, ઉન્નીકૃષ્ણન પોટ્ટી, જેમની કોઈ સ્થિર આવક નથી અથવા જાહેર કરેલ વ્યવસાયિક પૃષ્ઠભૂમિ નથી, તેમણે સબરીમાલામાં ઘણા નવીનીકરણ અને પ્રસાદ સંબંધિત કાર્યોમાં મધ્યસ્થી તરીકે કામ કર્યું હતું, તેમ છતાં તે ઘણાના વાસ્તવિક પ્રાયોજક નહોતા. વિજિલન્સના તારણો સ્પષ્ટ કરે છે કે પોટ્ટીને આભારી ઘણા મંદિરના કાર્યો વાસ્તવમાં બેલ્લારી અને બેંગાલુરુના ઉદ્યોગપતિઓ સહિત અન્ય ખાનગી વ્યક્તિઓ દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું.
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે શ્રીકોવિલના ક્ષતિગ્રસ્ત મુખ્ય દરવાજાના સોનાના ઢોળકામને બેલ્લારીના એક ઉદ્યોગપતિ ગોવર્ધન દ્વારા પ્રાયોજિત કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે છત (કટિલા) પર તાંબાના પતરાના ઢોળકામને બેંગાલુરુમાં સ્થાયી થયેલા મલયાલી ઉદ્યોગસાહસિક અજી કુમાર દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું.
“પોટ્ટીએ ફક્ત એક વચેટિયા તરીકે કામ કર્યું, સોદાઓને સરળ બનાવ્યા અને દેવસ્વોમ વહીવટીતંત્ર સાથેની તેમની નિકટતાનો ઉપયોગ કરીને અયોગ્ય પ્રભાવ પાડ્યો,” અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે પોટ્ટી પાસે મોટા પાયે દાન, પ્રાયોજકો અને નવીનીકરણના કાર્યોને યોગ્ય ઠેરવી શકાય તેવો આવકનો કોઈ સુસંગત સ્ત્રોત નહોતો. વિજિલન્સ તપાસકર્તાઓએ તારણ કાઢ્યું હતું કે પોટ્ટીએ કમિશન દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે ફાયદો ઉઠાવ્યો હતો અને સંભવત: અનેક નવીનીકરણ પ્રોજેક્ટ્સ દરમિયાન મંદિરના સોનાનો દુરુપયોગ કર્યો હતો.
અહેવાલમાં ઘણી મંદિર પ્રવૃત્તિઓની યાદી આપવામાં આવી છે જેમાં પોટ્ટી સામેલ હતા, જેમાં અન્નદાનમ (મફત ભોજન), પદીપૂજા, કલાભાભિષેકમ અને ઉદયસ્થામન પૂજાનો સમાવેશ થાય છે, અને ઉલ્લેખ કરે છે કે તેમણે પથિનેટ્ટમપદી (૧૮ પવિત્ર પગથિયાં) ની બંને બાજુએ મણિ મંડપમના નિર્માણને પણ પ્રાયોજિત કર્યું હતું.
૨૦૨૫ માં, તેમણે અન્નદાનમ માટે ?૬ લાખ અને મકરવિલાક્કુ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટે ?૧૦ લાખનું યોગદાન આપ્યું હતું, ઉપરાંત અન્નદાનમ મંડપમમાં લિફ્ટના નિર્માણ માટે ?૧૦ લાખનું દાન આપ્યું હતું.
જાેકે, વિજિલન્સ રિપોર્ટમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે કે સ્પોન્સરશિપના આ કૃત્યોનો ઉપયોગ અનિયમિત વ્યવહારો માટે કવર તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં રેકોર્ડમાં વિસંગતતાઓ અને ગોલ્ડ-પ્લેટેડ પેનલ્સની ચેન્નાઈ અને અન્ય સ્થળોએ અસ્પષ્ટ હિલચાલનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
ખાસ કરીને, રિપોર્ટ ૨૦૧૯ ના રિ-પ્લેટિંગ પ્રોજેક્ટનો ઉલ્લેખ કરે છે, જ્યારે પેનલ્સને યોગ્ય અધિકૃતતા વિના સ્માર્ટ ક્રિએશન્સ, ચેન્નાઈમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા, અને ડિસ્પેચ અને રિટર્ન માપન વચ્ચે ૪.૫૪૧ કિલોગ્રામ સોનાની વિસંગતતા મળી આવી હતી.
રિપોર્ટમાં ગંભીર વહીવટી ભૂલો પણ પ્રકાશિત કરવામાં આવી છે, જેમાં પ્રક્રિયાગત ઉલ્લંઘન અને દેખરેખના અભાવ માટે જવાબદાર લોકોમાં ભૂતપૂર્વ વહીવટી અધિકારી મુરારી બાબુ, એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર ડી સુધીશ કુમાર, વહીવટી અધિકારી અને સચિવ એસ જયશ્રીનું નામ આપવામાં આવ્યું છે. તેમાં તેમની સામે શિસ્તબદ્ધ અને વિભાગીય કાર્યવાહીની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
વિજિલન્સ તપાસકર્તાઓએ શોધી કાઢ્યું છે કે ૧૯-૨૦ જુલાઈ, ૨૦૧૯ ના રોજના સત્તાવાર દસ્તાવેજાે (મહાસાર) માં ખોટા અથવા ગુમ સહીઓ હતી અને તે અધિકારીઓ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી જેઓ સ્થળ પર હાજર ન હતા. ૧૧ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૯ ના રોજ સબરીમાલામાં પરત મોકલવામાં આવતા પહેલા કેટલાક દ્વારપાલક પેનલ બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલ છે, જેનાથી કસ્ટડીની સાંકળ અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઉભી થઈ છે.
અહેવાલમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે સોનાના ઢોળવાના કામોને બાહ્ય સુવિધાઓમાં આઉટસોર્સ કરવાથી ત્રાવણકોર દેવસ્વોમ મેન્યુઅલના નિયમ ૩૮ (ભાગ ૧, પ્રકરણ ઠૈં)નું ઉલ્લંઘન થયું છે, જે આદેશ આપે છે કે કિંમતી ધાતુઓ સાથે સંકળાયેલા તમામ કામો સત્તાવાર દેખરેખ હેઠળ મંદિર પરિસરમાં હાથ ધરવામાં આવે.
તકેદારીના તારણોમાં સોના સંબંધિત મંદિરના તમામ કાર્યોનું ફોરેન્સિક ઓડિટ, જવાબદાર વ્યક્તિઓ પાસેથી નુકસાનની વસૂલાત અને આવા દુરુપયોગને રોકવા માટે તાત્કાલિક દેખરેખ પદ્ધતિઓ કડક બનાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
અહેવાલમાં ત્રાવણકોર દેવસ્વોમ બોર્ડને વધુ કાર્યવાહી માટે કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓને તારણો મોકલવા પણ વિનંતી કરવામાં આવી છે.
કેરળ હાઈકોર્ટ ટૂંક સમયમાં તકેદારી અહેવાલની સમીક્ષા કરે તેવી અપેક્ષા છે.