પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શહબાઝ શરીફે ખુલ્લેઆમ સ્વીકાર્યું કે તેમને અને આર્મી ચીફ ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરને નાણાકીય સહાય મેળવવા માટે વિદેશ પ્રવાસ કરવો પડ્યો છે. શુક્રવારે રાત્રે ઇસ્લામાબાદમાં ટોચના પાકિસ્તાની નિકાસકારો સાથે વાત કરતા, શરીફે દેશની ડગમગતી અર્થવ્યવસ્થાને સંચાલિત કરવામાં તેમની સરકાર સમક્ષ પડકારોનું વર્ણન કર્યું.
શરીફે વિદેશી લોન પર પાકિસ્તાનની ર્નિભરતાનું સ્પષ્ટ ચિત્ર દોર્યું. જ્યારે દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર લગભગ બમણા થઈ ગયા છે, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આ વૃદ્ધિનો મોટો ભાગ ઉધાર લીધેલા ભંડોળમાંથી આવે છે. “હાલની પરિસ્થિતિ એ છે કે વિદેશી હૂંડિયામણનો ભંડાર લગભગ બમણો થઈ ગયો છે. પરંતુ આપણા મિત્રો અને દેશોના દેવાનો પણ સમાવેશ થાય છે. પરંતુ તમે જાણો છો કે જે લોન લેવા જાય છે, તેનું માથું ઝૂકી જાય છે,” તેમણે કહ્યું.
શરમ અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવ દાવ પર છે
વડાપ્રધાને વારંવાર સહાય માંગવાના વ્યક્તિગત અને રાષ્ટ્રીય તાણ પર ભાર મૂક્યો. “જ્યારે હું અને ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર દુનિયાભરમાં પૈસાની ભીખ માંગીએ છીએ ત્યારે અમને શરમ આવે છે. લોન લેવી એ આપણા આત્મસન્માન પર મોટો બોજ છે.
આપણું માથું શરમથી ઝૂકી જાય છે. તેઓ જે કંઈ કરવા માંગે છે તેને આપણે ના કહી શકતા નથી,” શરીફે નાણાકીય ર્નિભરતા સાથે જાેડાયેલી સ્વાયત્તતાના નુકસાન પર પ્રકાશ પાડતા ઉમેર્યું. શરીફે ચીન, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતાર સહિતના મુખ્ય સાથી દેશો દ્વારા આપવામાં આવેલા સમર્થનનો સ્વીકાર કર્યો. ચીને અબજાે ડોલરની થાપણો ફેરવી છે અને ઇં૬૦ બિલિયનના ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર દ્વારા રોકાણ ચાલુ રાખ્યું છે. સાઉદી અરેબિયાએ ઇં૩ બિલિયન ડિપોઝિટ અને ઇં૧.૨ બિલિયન તેલ સુવિધાનો વિસ્તાર કર્યો.
યુએઈએ ઇં૨ બિલિયન લોનનું નવીકરણ કર્યું, જ્યારે કતાર ઇં૩ બિલિયનના રોકાણ અને ન્દ્ગય્ સપ્લાય માટે સંમત થયા. શરીફે ચીનને “સર્વકાલીન મિત્ર” તરીકે પ્રશંસા કરી અને વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને સ્થિર કરવા અને ચુકવણી સંતુલન સંકટને ટાળવામાં મદદ કરવા બદલ ગલ્ફ દેશોનો આભાર માન્યો.
ઘરેલું પડકારો ચાલુ રહે છે
બાહ્ય સહાય હોવા છતાં, શરીફે ઘરેલું મુશ્કેલીઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો. ગરીબી લગભગ ૪૫% વસ્તીને અસર કરે છે, જેમાં ૧૬.૫% અત્યંત ગરીબીમાં જીવે છે. બેરોજગારીનો દર ૭.૧% છે, જેના કારણે આઠ મિલિયનથી વધુ લોકો નોકરીઓથી વંચિત છે. જાહેર દેવું રૂ. ૭૬,૦૦૦ અબજને વટાવી ગયું છે, જેના કારણે પાકિસ્તાન ૈંસ્હ્લ કાર્યક્રમો અને વિદેશી લોન પર ર્નિભર રહે છે. શરીફે નબળા નવીનતા અને આર્થિક સ્થિરતાને ચાલુ પડકારો તરીકે પણ ગણાવી હતી.
અર્થતંત્રને સ્થિર કરવા અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુથી નીતિઓ પર આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ સાથે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ વચ્ચે આ ટિપ્પણી આવી છે. શરીફે નાણાકીય જરૂરિયાત અને રાષ્ટ્રીય આત્મસન્માન વચ્ચેના તણાવ પર ભાર મૂકતા, બાહ્ય સહાય પર દેશની ર્નિભરતા પર હતાશા વ્યક્ત કરી હતી.