ઇઝરાયલી હુમલામાં ઈરાનના પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટને કોઈ નુકસાન થયું નથી
તેહરાન, ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે ચાલી રહેલી દુશ્મનાવટ વચ્ચે, ઇરાનના બુશેહર પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટના મેદાનમાં એક અસ્ત્ર અથડાયો, જેના કારણે સંભવિત રેડિયોલોજિકલ ઘટનાનો ભય ઉભો થયો. ઇરાન અને રશિયા બંનેએ બુધવારે હડતાળની પુષ્ટિ કરી, જાેકે તેઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કોઈ પરમાણુ સામગ્રી છોડવામાં આવી નથી અને સુવિધા સુરક્ષિત રહી છે.
રશિયાની રાજ્ય સંચાલિત તાસ ન્યૂઝ એજન્સીએ રોસાટોમના સીઈઓ એલેક્સી લિખાચેવને ટાંકીને કહ્યું કે, “બુશેહર પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ સાઇટ પર સ્થિત મેટ્રોલોજી સર્વિસ બિલ્ડિંગની બાજુમાં એક હુમલો થયો હતો, જે ઓપરેટિંગ પાવર યુનિટની નજીક હતો.” તેમણે ઉમેર્યું, “રોસાટોમ સ્ટેટ કોર્પોરેશનના કર્મચારીઓમાં કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી. સ્થળ પર રેડિયેશનની સ્થિતિ સામાન્ય છે.”
ઇરાનના પરમાણુ ઊર્જા સંગઠને એક નિવેદન જારી કરીને પુષ્ટિ આપી કે, “કોઈ નાણાકીય, તકનીકી અથવા માનવ નુકસાન થયું નથી અને પ્લાન્ટના કોઈપણ ભાગને નુકસાન થયું નથી.”
આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી (ૈંછઈછ) એ જણાવ્યું હતું કે ઈરાન દ્વારા તેમને અસ્ત્ર હુમલાની જાણ કરવામાં આવી હતી અને કોઈ નુકસાન કે ઈજાના અહેવાલ નથી.
બુશેહર, જે તેહરાનથી લગભગ ૭૫૦ કિલોમીટર (૪૬૫ માઇલ) દક્ષિણમાં પર્સિયન ગલ્ફ સાથે સ્થિત છે, તે લાંબા સમયથી ઈરાનની પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓના કેન્દ્રમાં રહ્યું છે. શરૂઆતમાં ૧૯૭૦ ના દાયકામાં શાહ મોહમ્મદ રેઝા પહલવીના શાસનકાળમાં આયોજિત આ પ્રોજેક્ટનો હેતુ ૨૩ રિએક્ટર સ્થાપિત કરવાનો અને પરમાણુ બળતણ ચક્ર પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ રાખવાનો હતો – એક પગલું જેણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને તેના સંભવિત લશ્કરી પરિણામો માટે ચિંતિત કર્યું.
બાંધકામ ૧૯૭૫ માં જર્મનીના ક્રાફ્ટવર્ક યુનિયન સાથે શરૂ થયું હતું પરંતુ ૧૯૭૯ ની ઇસ્લામિક ક્રાંતિ અને ત્યારબાદ ઈરાક દ્વારા ઈરાન સાથેના આઠ વર્ષના યુદ્ધ દરમિયાન થયેલા હુમલાઓ દ્વારા ખોરવાઈ ગયું હતું.
રશિયાએ પાછળથી આ પ્રોજેક્ટને પુનર્જીવિત કર્યો, ૨૦૧૧ માં પ્લાન્ટને ઈરાનના રાષ્ટ્રીય ગ્રીડ સાથે જાેડ્યો. આજે, તે ૧,૦૦૦ મેગાવોટ સુધી વીજળી ઉત્પન્ન કરતું દબાણયુક્ત પાણીનું રિએક્ટર ચલાવે છે, જે લાખો ઘરોને વીજળી આપવા માટે પૂરતું છે, જાેકે તે ફક્ત ૧-૨ ટકા ફાળો આપે છે. દેશની ઊર્જાનો એક ટકા હિસ્સો.
ઈરાન બુશેહરનું વિસ્તરણ કરવાનો સક્રિય પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, જેમાં બે વધારાના રિએક્ટર બનાવવાની યોજના છે, જેમાં દરેક રિએક્ટરમાં ૧,૦૦૦ મેગાવોટનો ઉમેરો થશે. ડિસેમ્બરની સેટેલાઇટ છબીઓ ચાલુ બાંધકામ દર્શાવે છે, જેમાં ક્રેન સાઇટ પર દેખાય છે. હાલનું રિએક્ટર રશિયા દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા યુરેનિયમ પર ચાલે છે, જે ૪.૫% સુધી સમૃદ્ધ છે, જે નાગરિક વીજ ઉત્પાદન માટે યોગ્ય છે.
પ્રાદેશિક સંઘર્ષ વચ્ચે વધતો જતો જાેખમ
બુશેહર પર હુમલો ત્યારે થયો જ્યારે પ્રદેશમાં તણાવ તીવ્ર બન્યો છે. જ્યારે અસ્ત્રની વિશિષ્ટતાઓ અસ્પષ્ટ રહે છે, નિષ્ણાતો નોંધે છે કે અવરોધિત મિસાઇલો અથવા હવાઈ સંરક્ષણ ફાયરના શ્રાપનેલે ચાલુ સંઘર્ષ દરમિયાન દક્ષિણ ઈરાનમાં કોલેટરલ નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. બુશેહર ફક્ત તેના પરમાણુ સુવિધા માટે જ નહીં પરંતુ તેના નજીકના ઈરાની નૌકાદળના મથક અને બેવડા ઉપયોગના નાગરિક-લશ્કરી એરપોર્ટ માટે પણ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે, બંને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ દ્વારા સુરક્ષિત છે.
ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમમાં તેની કેન્દ્રિયતા હોવા છતાં, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે જૂનમાં ૧૨ દિવસના સંઘર્ષ દરમિયાન બુશેહર અસ્પૃશ્ય રહ્યું. તે યુદ્ધમાં અન્ય ઈરાની પરમાણુ સંવર્ધન સ્થળો પર યુએસના હવાઈ હુમલાઓ થયા, જેમાં સેન્ટ્રીફ્યુજને ગંભીર નુકસાન થયું અને અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ફસાઈ ગયું. ભૂગર્ભમાં. જાેકે, બુશેહર પર સીધો હુમલો વિનાશક પરિણામો લાવી શકે છે, જે પર્શિયન ગલ્ફમાં રેડિયેશન મુક્ત કરી શકે છે – જે ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ પર આધાર રાખતા ગલ્ફ આરબ રાજ્યો માટે એક મહત્વપૂર્ણ પાણીનો સ્ત્રોત છે.
૪૮૦ રશિયન નાગરિકો હજુ પણ સ્થળ પર છે અને અધિકારીઓ સંભવિત સ્થળાંતર માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે, વિશ્વ બુશેહર પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. અહીં પરમાણુ ઘટના પ્રાદેશિક સ્થિરતા, નાગરિક સલામતી અને વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષા માટે દૂરગામી પરિણામો લાવી શકે છે.