છત્તીસગઢ વિધાનસભાએ શુક્રવારે જાહેર ભરતી અને વ્યાવસાયિક પ્રવેશ પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક અને અન્ય ગેરરીતિઓને રોકવા માટે એક કડક બિલ પસાર કર્યું, જેમાં ૧૦ વર્ષ સુધીની જેલ અને ?૧ કરોડ સુધીના દંડની જાેગવાઈ છે.
છત્તીસગઢ (લોક ભારતી એવમ વ્યવસાયિક પરીક્ષા મેં અનુચિત સાધનો કી રોક્તમ) વિધેયક, ૨૦૨૬, ગૃહમાં વિગતવાર ચર્ચા બાદ મંજૂર કરવામાં આવ્યું.
મુખ્યમંત્રી વિષ્ણુ દેવ સાંઈએ કહ્યું કે આ કાયદો પરીક્ષા સંબંધિત ગેરરીતિઓમાં સંડોવાયેલા લોકોને એક મજબૂત સંદેશ મોકલવાનો છે. “આ કાયદો પરીક્ષા માફિયાઓને કડક સંદેશ મોકલે છે. છેતરપિંડી અથવા અનિયમિતતામાં સંડોવાયેલા લોકો પર કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે,” સાંઈએ કહ્યું, અને ઉમેર્યું કે તેનો ઉદ્દેશ્ય પરીક્ષા પ્રણાલીને વધુ પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનાવવાનો છે.
“તે માત્ર દંડાત્મક પગલું નથી પણ યુવાનોના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાનો પણ છે,” તેમણે ઉમેર્યું.
સાંઈએ આરોપ લગાવ્યો કે અગાઉની સરકાર દરમિયાન ભરતી પ્રક્રિયાઓ અનિયમિતતાઓથી ગ્રસ્ત હતી, છત્તીસગઢ પબ્લિક સર્વિસ કમિશન મુદ્દાને ટાંકીને, જેની ઝ્રમ્ૈં હાલમાં તપાસ કરી રહી છે.
વિપક્ષના નેતા ચરણદાસ મહંતે બિલને ટેકો આપતા કહ્યું કે સંગઠિત છેતરપિંડી નેટવર્ક્સ સામે કડક કાર્યવાહી જરૂરી છે. જાેકે, તેમણે સરકારની વારંવાર અગાઉના શાસનને નિશાન બનાવવા બદલ ટીકા કરી.
“સરકારો આવે છે અને જાય છે. આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી સંબોધિત કરવો જાેઈએ, અને હવે ભૂતકાળને બદલે શાસન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જાેઈએ,” મહંતે કહ્યું.
ઉદ્દેશ્યો અને કારણોના નિવેદન મુજબ, કાયદો ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં ભરતી અને પ્રવેશ માટે લેવામાં આવતી પરીક્ષાઓમાં પારદર્શિતા, પ્રામાણિકતા અને નિષ્પક્ષતા વધારવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય નાણાકીય અથવા અયોગ્ય લાભ માટે અન્યાયી પ્રથાઓમાં સામેલ વ્યક્તિઓ, સંગઠિત જૂથો અને સંસ્થાઓને અટકાવવાનો છે, જ્યારે ઉમેદવારોમાં વિશ્વાસ જગાડવાનો છે.
બિલમાં વ્હિસલબ્લોઅર્સને તેમની ઓળખની ગુપ્તતા સુનિશ્ચિત કરીને અને ગુનાઓની જાણ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે કાનૂની સુરક્ષા પૂરી પાડીને રક્ષણ આપવાની જાેગવાઈઓ શામેલ છે.
તે “ઉમેદવાર”, “જાહેર પરીક્ષા”, “અન્યાયી માધ્યમો”, “સંગઠિત ગુના” અને “સેવા પ્રદાતા” જેવા મુખ્ય શબ્દોને વ્યાખ્યાયિત કરે છે, અને પરીક્ષા પ્રક્રિયાના તમામ તબક્કાઓને આવરી લે છે – પ્રશ્નપત્રો સેટ કરવા અને છાપવાથી લઈને મૂલ્યાંકન અને પરિણામોની ઘોષણા સુધી.
અન્યાયી માધ્યમોનો ઉપયોગ, છેતરપિંડીની સુવિધા, પરીક્ષા કેન્દ્રોમાં અનધિકૃત પ્રવેશ અને પરીક્ષાના સંચાલનમાં દખલગીરી પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. કુદરતી આફતો જેવા અપવાદરૂપ સંજાેગો સિવાય, સૂચનાને આધીન, ફક્ત માન્ય કેન્દ્રોનો ઉપયોગ પરીક્ષાઓ યોજવા માટે થઈ શકે છે.
ગેરરીતિના દોષિત ઉમેદવારોના પરિણામો રદ કરવામાં આવશે અને ઓછામાં ઓછા એક વર્ષ માટે જાહેર પરીક્ષાઓમાં બેસવાથી પ્રતિબંધિત કરવામાં આવશે, જે ત્રણ વર્ષ સુધી લંબાવી શકાય છે. જાે કે, તેમને ભવિષ્યની પરીક્ષાઓ અથવા જાહેર રોજગારમાંથી કાયમી ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે નહીં.
ઉમેદવારો સિવાયના વ્યક્તિઓ માટે, બિલમાં ત્રણથી ૧૦ વર્ષ સુધીની કેદની સજા, ?૧૦ લાખ સુધીના દંડની જાેગવાઈ છે. પ્રશ્નપત્રોનો અનધિકૃત કબજાે અથવા ખુલાસો, કેન્દ્રોમાં ગેરકાયદેસર પ્રવેશ અને મૂલ્યાંકન રેકોર્ડ સાથે ચેડા જેવા ગુનાઓમાં એક થી પાંચ વર્ષની જેલ અને ?૫ લાખ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
દોષિત ઠરેલા સેવા પ્રદાતાઓ અને સંસ્થાઓને ?૧ કરોડ સુધીનો દંડ, પરીક્ષા સંબંધિત ખર્ચની વસૂલાત અને ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ માટે પરીક્ષાઓ યોજવાથી પ્રતિબંધિત કરી શકાય છે.
સંગઠિત ગુનાઓ સાથે સંકળાયેલા કેસોમાં, ભારતીય ન્યાય સંહિતા, ૨૦૨૩ ની જાેગવાઈઓ હેઠળ આરોપીઓની મિલકતો જપ્ત અને જપ્ત કરી શકાય છે.
બિલમાં એવી પણ જાેગવાઈ છે કે ગુનાઓની તપાસ સબ-ઇન્સ્પેક્ટરથી નીચેના હોદ્દા પર ન હોય તેવા અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવશે, અને જાે જરૂરી હોય તો રાજ્ય સરકારને કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય એજન્સીઓને કેસ ટ્રાન્સફર કરવાની સત્તા આપવામાં આવશે.