સંસદના નીચલા ગૃહે બુધવારે આંધ્ર પ્રદેશ પુનર્ગઠન (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬ પસાર કર્યું, જે અમરાવતીને રાજ્યની એકમાત્ર રાજધાની તરીકે માન્યતા આપવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેમાં ટ્રેઝરી અને વિપક્ષ બંને પક્ષોના સમર્થનનો સમાવેશ થાય છે.
જાેકે, લોકસભામાં આ બિલનો રૂજીઇ કોંગ્રેસ પાર્ટી દ્વારા વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો, જેણે બિલ પસાર થતાં વિરોધમાં વોકઆઉટ પણ કર્યું હતું.
કાયદો બન્યા પછી, અમરાવતીને ૨ જૂન, ૨૦૨૪ થી આંધ્ર પ્રદેશની એકમાત્ર અને કાયમી રાજધાની તરીકે માન્યતા આપવામાં આવશે, અને ર્નિણય બદલવાની કોઈ શક્યતા રહેશે નહીં. આ બિલ લોકસભામાં એક વોઇસ નોટ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું હતું.
તેલુગુ દેશમ પાર્ટીના નેતા અને આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુનું અમરાવતીને રાજ્યની એકમાત્ર રાજધાની બનાવવાનું સ્વપ્ન સાકાર થતાં, આ આકાંક્ષા એક મહત્વપૂર્ણ ઇતિહાસ અને રાજ્યના ભવિષ્ય તરફ એક મોટું પગલું ધરાવે છે.
આંધ્ર રાજધાની તરીકે અમરાવતીનું મહત્વ શું છે?
૨૦૧૪માં તેલંગાણાની રચના સાથે આંધ્ર બે રાજ્યોમાં વિભાજીત થયું ત્યારથી, રાજ્ય કાયમી અને સ્થિર રાજધાની માટે સ્પર્ધા કરી રહ્યું છે, જે લગભગ એક દાયકાથી વિવાદનો વિષય રહ્યો છે.
આંધ્ર પ્રદેશ પુનર્ગઠન અધિનિયમ, ૨૦૧૪ ની કલમ ૫ ની જાેગવાઈઓ અનુસાર, હૈદરાબાદને ૧૦ વર્ષથી વધુ સમય માટે બંને રાજ્યો વચ્ચે સામાન્ય રાજધાની તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારબાદ, હૈદરાબાદ તેલંગાણાની રાજધાની રહેશે અને આંધ્ર પ્રદેશની નવી રાજધાની હશે. જાેકે, કાયદામાં તે રાજધાનીનું સ્પષ્ટ નામ આપવામાં આવ્યું નથી.
નાયડુ આંધ્ર પ્રદેશના વિભાજન પછીના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી બન્યા અને તેમણે અમરાવતીને રાજ્યની રાજધાની બનાવવાની ખાતરી આપી. એક મોટા પ્રોજેક્ટમાં, નાયડુએ લેન્ડ પૂલિંગ દ્વારા રાજધાની બનાવવા માટે લગભગ ૩૦,૦૦૦ એકર જમીન પણ હસ્તગત કરી. જાેકે, આ પ્રોજેક્ટને મોટો આંચકો લાગ્યો જ્યારે ૨૦૧૯ માં, નાયડુ રૂજીઇઝ્રઁ સામે હારી ગયા અને જગન રેડ્ડી રાજ્યના મુખ્યમંત્રી બન્યા.
તેમના નેતૃત્વ હેઠળ, રેડ્ડીએ અમરાવતી રાજધાની પ્રોજેક્ટ રદ કર્યો અને આંધ્ર પ્રદેશ રાજધાની ક્ષેત્ર વિકાસ સત્તામંડળ રદ અધિનિયમ, ૨૦૨૦ હેઠળ રાજ્યની ત્રણ રાજધાની – વિશાખાપટ્ટનમને વહીવટી રાજધાની, અમરાવતીને કાયદાકીય રાજધાની અને કુર્નૂલને ન્યાયિક રાજધાની બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો.
જાેકે, ૨૦૨૪ માં જ્યારે નાયડુ રાજ્યમાં સત્તામાં પાછા ફર્યા, ખાસ કરીને કરોડો રૂપિયાના ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં ૧૪ દિવસ ન્યાયિક કસ્ટડીમાં ગાળ્યા પછી, તેમણે પાછા ફર્યા પછી, નાયડુએ અમરાવતીને એકમાત્ર રાજધાની બનાવવાની પોતાની કોશિશ ફરીથી કરી અને કહ્યું, “અમારી સરકારમાં, ત્રણ રાજધાનીઓની આડમાં કોઈ રમત રમાશે નહીં. અમારી રાજધાની અમરાવતી છે. અમરાવતી રાજધાની છે,” તેમણે કહ્યું હતું.
હવે બુધવારે લોકસભામાં પસાર થયેલા નવા સુધારા બિલ હેઠળ, કેન્દ્રીય કાયદા હેઠળ આંધ્ર પ્રદેશની રાજધાની અંગેની કોઈપણ અસ્પષ્ટતાને સ્પષ્ટ કરવાનો હેતુ છે.
“જાે સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવે તો, આ સુધારો આંધ્રપ્રદેશની એકમાત્ર રાજધાની તરીકે અમરાવતીના દરજ્જાને મજબૂત બનાવવા માટે એક મુખ્ય કાયદાકીય પગલું હશે,” એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવાયું છે.