મુખ્યમંત્રી ભગવંત માનના નેતૃત્વ હેઠળની પંજાબ સરકારે સોમવારે રાજ્ય વિધાનસભાના ખાસ સત્ર દરમિયાન જાગત જ્યોત શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ સત્કાર (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬ રજૂ કર્યું. ગૃહે બાદમાં સર્વાનુમતે આ સુધારાને પસાર કર્યો, જે આ મુદ્દા પર એક મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય પગલું છે. પ્રસ્તાવિત કાયદામાં શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબના અપમાન (બેદબી) માટે દોષિત ઠરેલા કોઈપણ વ્યક્તિને આજીવન કેદની સજા અને ૨૫ લાખ રૂપિયા સુધીના દંડની જાેગવાઈ છે. સરકાર કહે છે કે તેનો ઉદ્દેશ્ય ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડતા અને સમાજમાં શાંતિ ખલેલ પહોંચાડતા ઇરાદાપૂર્વકના કૃત્યો સામે મજબૂત કાનૂની કવચ બનાવવાનો છે.
ડ્રાફ્ટ કાયદા હેઠળ, શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબના અપમાન માટે મહત્તમ આજીવન કેદની સજા થશે. આ સાથે, ગુનેગારોને ૨૫ લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ પણ થઈ શકે છે. બિલની મુખ્ય વિશેષતા એ છે કે આવા ગુનાઓને બિન-જામીનપાત્ર ગણવામાં આવશે, એટલે કે આરોપીઓને સરળતાથી જામીન મળશે નહીં અને તેમને કડક કાનૂની પ્રક્રિયાનો સામનો કરવો પડશે.
કાયદો હાલ પૂરતો શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ પૂરતો મર્યાદિત છે
મુખ્યમંત્રીએ ગૃહમાં સ્પષ્ટતા કરી કે આ કાયદો હાલમાં ફક્ત શ્રી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ પર કેન્દ્રિત છે અને અન્ય સમુદાયોના ધાર્મિક ગ્રંથો સુધી વિસ્તરતો નથી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે સરકાર અન્ય ધર્મો માટે સમાન જાેગવાઈઓ પર વિચાર કરતા પહેલા અન્ય ધાર્મિક જૂથો પાસેથી પ્રતિસાદ લેવાની યોજના ધરાવે છે.
આ પસંદગીયુક્ત અવકાશ કાનૂની અને રાજકીય વર્તુળોમાં વધુ ચર્ચા જગાવશે તેવી અપેક્ષા છે. પંજાબમાં ભૂતકાળમાં અપમાનની ઘણી ઘટનાઓ જાેવા મળી છે, જેમાં ૨૦૧૫નો બરગરી કેસ સૌથી અગ્રણી હતો. તે ઘટનાએ રાજ્યવ્યાપી વિરોધ અને લાંબા સમયથી કડક સજાની માંગણીઓ કરી હતી.
રાજ્ય સરકાર માને છે કે અગાઉના કાયદા આવા કૃત્યોને અસરકારક રીતે રોકવા અથવા સજા કરવા માટે પૂરતા કડક નહોતા.
વિધાનસભામાં સર્વાનુમતે પસાર થયા પછી, બિલ હવે રાજ્યપાલને મંજૂરી માટે મોકલવામાં આવશે. જાે મંજૂરી મળે, તો તે એપ્રિલના અંત સુધીમાં અથવા મે ૨૦૨૬ ની શરૂઆતમાં કાયદો બની શકે છે, જે કાનૂની સમીક્ષાને આધીન છે.