બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીના, જેઓ ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ માં સત્તા પરથી દૂર થયા પછી ભારતમાં રહે છે, તેમણે કહ્યું છે કે તેઓ ડિસેમ્બર સુધીમાં પોતાના દેશ પાછા ફરવા માટે કટિબદ્ધ છે, તેમ છતાં તેઓ જાણતા હતા કે તેમને ધરપકડ, કેદ અથવા મૃત્યુનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
એક મીડિયા ઇન્ટરવ્યુમાં, શેખ હસીનાએ કહ્યું કે તેઓ જાેખમોથી વાકેફ હતા પરંતુ ભારપૂર્વક કહ્યું કે તેમનો ર્નિણય તેમના લોકોના કોલ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યો હતો.
“મને મારી નાખવામાં આવી શકે છે. મારી ધરપકડ કરવામાં આવી શકે છે. મને જેલમાં મોકલી શકાય છે,” ૭૮ વર્ષીય હસીનાએ ઇન્ટરવ્યુમાં મીડિયા દ્વારા પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નોના ઇમેઇલ જવાબમાં કહ્યું. “હું મારા ભાગ્યથી સંપૂર્ણપણે વાકેફ છું. છતાં, હું પાછા જવા માંગુ છું કારણ કે મારા લોકો મને બોલાવી રહ્યા છે.”
રાજકીય અને કાનૂની કટોકટી છતાં પરત
વિદ્યાર્થીઓના નેતૃત્વ હેઠળના બળવાથી તેમના ૧૫ વર્ષના શાસનનો અંત આવ્યા પછી, હસીના ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ માં બાંગ્લાદેશ છોડીને ભાગી ગઈ. વિરોધીઓએ તેમના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન પર હુમલો કર્યા પછી તેણી હેલિકોપ્ટર દ્વારા દેશ છોડીને ભારત ગઈ.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ કહ્યું છે કે હસીનાની સરકારે સત્તામાં રહેવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે થયેલા કાર્યવાહી દરમિયાન ૧,૪૦૦ જેટલા લોકો માર્યા ગયા હતા. નવેમ્બરમાં, ઢાકાની એક કોર્ટે તેમને માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ માટે દોષિત ઠેરવ્યા હતા અને ફાંસીની સજા ફટકારી હતી. હસીનાએ ચુકાદાને ફગાવી દીધો હતો, તેને “કાયદાનો વેશ ધારણ કરીને રાજકીય બદલો” ગણાવ્યો હતો.
તેમની સામે કાનૂની કાર્યવાહી હોવા છતાં, હસીનાએ કહ્યું કે તેમના પાછા ફરવાના ર્નિણય પાછળ કોઈ બાહ્ય દબાણ નહોતું. તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં તેમનો રોકાણ આદરણીય અને ગૌરવપૂર્ણ રહ્યો છે અને ભારતીય અધિકારીઓએ તેમની સાથે પ્રત્યાર્પણ અંગે ચર્ચા કરી નથી.
“હું કહી શકું છું કે હું ભારતમાં યોગ્ય આદર અને ગૌરવ સાથે રહી છું,” તેમણે કહ્યું. “ભારતીય અધિકારીઓએ મારી સાથે પ્રત્યાર્પણ અંગે ચર્ચા કરી નથી. મેં પોતે મારા દેશમાં પાછા ફરવાનો ર્નિણય લીધો છે.”
બાંગ્લાદેશના વચગાળાના વહીવટીતંત્રે ઔપચારિક રીતે ભારત પાસેથી હસીનાના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી છે, નવી દિલ્હીએ કહ્યું છે કે વિનંતી “પરીક્ષણ હેઠળ” છે.
ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના સંબંધો, જે હસીનાને હટાવ્યા પછી તણાવપૂર્ણ બન્યા હતા, ફેબ્રુઆરીમાં બાંગ્લાદેશી વડા પ્રધાન તારિક રહેમાને પદ સંભાળ્યા પછી સ્થિર થયા છે.
જાેકે, હસીનાએ કહ્યું કે તેમનો પરત ફરવાનો ર્નિણય પ્રત્યાર્પણ મુદ્દા સાથે સંબંધિત નથી.
હસીનાએ તેમના શાસનકાળ દરમિયાન દુરુપયોગના આરોપોને નકારી કાઢ્યા
અધિકાર જૂથોએ હસીનાની ભૂતપૂર્વ સરકાર પર રાજકીય વિરોધીઓને નિશાન બનાવવા, વિરોધી પક્ષોને દબાવવા, અદાલતોને પ્રભાવિત કરવા અને એકતરફી ચૂંટણીઓ યોજવા સહિત અનેક દુરુપયોગનો આરોપ લગાવ્યો છે.
હસીનાએ આ આરોપોને ફગાવી દીધા, તેમને “રાજકીય રીતે રચાયેલા અભિયાનો” ગણાવ્યા. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે પણ આરોપો સામે આવ્યા ત્યારે તપાસ કરવામાં આવી અને ગુનાઓ માટે જવાબદાર લોકોને ન્યાયના કઠેડામાં લાવવામાં આવ્યા.
“મારી સરકારે ઉચ્ચતમ સ્તરની ધીરજ બતાવી અને વિદ્યાર્થી ચળવળને શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ તરફ દોરી જવાનો પ્રયાસ કર્યો,” તેમણે કહ્યું, વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન તેમણે અતિશય બળનો ઉપયોગ કર્યો હોવાના દાવાઓને નકારી કાઢ્યા જેના કારણે તેમને પદભ્રષ્ટ કરવામાં આવ્યા.
તેમણે એવી પણ દલીલ કરી કે બળવો ફક્ત વિદ્યાર્થી વિરોધ નહોતો પરંતુ સંગઠિત હિંસા અને રાજકીય આયોજનનો વ્યાપક પ્રયાસ હતો.
“તે છુપાયેલા સૂચનો, સંગઠિત હિંસા, પ્રચાર અને સરકારને ઉથલાવી પાડવાના ઉદ્દેશ્ય દ્વારા સંચાલિત એક આયોજિત કામગીરી બની ગઈ હતી,” તેમણે કહ્યું.
‘સત્તા મારું લક્ષ્ય નથી‘
પૂછવામાં આવ્યું કે શું તે પાછા આવ્યા પછી સક્રિય રાજકારણમાં પાછા ફરશે, ખાસ કરીને કારણ કે બાંગ્લાદેશમાં તેમનો અવામી લીગ પક્ષ અસરકારક રીતે પ્રતિબંધિત છે, હસીનાએ સીધો જવાબ આપ્યો નહીં.
તેના બદલે, તેમણે કહ્યું કે તેમનું ધ્યાન સત્તા મેળવવા કરતાં લોકોની સેવા કરવાનું છે.
“સત્તા મારું લક્ષ્ય નથી. લોકોની સેવા છે.”
હસીનાએ અશાંતિ દરમિયાન પ્રિયજનો ગુમાવનારા પરિવારો પ્રત્યે સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરી પરંતુ માફી માંગવાનું બંધ કરી દીધું. તેમણે કટોકટી દરમિયાન લેવામાં આવેલા કોઈપણ ર્નિણયો બદલ તેમને અફસોસ છે કે કેમ તેનો સીધો જવાબ આપવાનું પણ ટાળ્યું.
“રાજ્યના ર્નિણયો એકલા વ્યક્તિ દ્વારા લેવામાં આવતા નથી, અને સમગ્ર કટોકટીમાંથી એક ક્ષણને અલગ કરીને તેમનો પ્રામાણિકપણે ર્નિણય કરી શકાતો નથી,” તેમણે કહ્યું.