મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટે ઈરાને અમેરિકાને સાત શરતો મોકલી છે; આ સંઘર્ષ હવે સાઉદી અરેબિયા અને યમનના હુથી વિદ્રોહીઓ વચ્ચેની દુશ્મનાવટને કારણે વધુ વકર્યો છે.
ઈરાનની સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદના વડા મોહસેન રેઝાઈએ શનિવારે જણાવ્યું હતું કે તેહરાને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટેની પોતાની શરતો જણાવી દીધી છે – જે હવે સાતમા મહિનામાં પ્રવેશી ચૂક્યું છે – અને તેઓ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની પ્રતિક્રિયાની રાહ જાેઈ રહ્યા છે.
રવિવારે વહેલી સવારે ‘X‘ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર પોસ્ટ કરતા તેમણે કહ્યું, “કોઈપણ વાટાઘાટો શરૂ કરવા માટે ઈરાનની સાત શરતો અમેરિકી સરકારને જાહેર કરવામાં આવી છે. તેહરાનનો સંદેશ સ્પષ્ટ અને અસ્પિગ્ધ છે; જાે વોશિંગ્ટન પોતે ઊભા કરેલા મુશ્કેલ સંકટ (દલદલ)માંથી બહાર આવવા માંગતું હોય અને તેમાં વધુ ઊંડું ન ફસાવા માંગતું હોય, તો તેની પાસે ઈરાનના અધિકારો અને શરતોને સ્વીકારવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી.”
શનિવારે પ્રકાશિત થયેલા કતારના ‘અલ જઝીરા‘ સાથેના એક ઈન્ટરવ્યુમાં રેઝાઈએ કહ્યું કે આ શરતોમાં તમામ મોરચે યુદ્ધનો અંત લાવવો, ઈરાનની જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિ મુક્ત કરવી અને ઈરાની બંદરો પર અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલી નૌકાદળની નાકાબંધી (બ્લોકેડ) સમાપ્ત કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ઈરાન ઈચ્છે છે કે યમન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ચાલી રહેલી લડાઈનો અંત આવે.
તેમણે અલ જઝીરાને કહ્યું, “અમે મધ્યસ્થી દેશ કતારના સંપર્કમાં છીએ, જેણે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે અમારી શરતો વોશિંગ્ટન સુધી પહોંચાડી છે. અમે રાષ્ટ્રપતિ ચડોનાલ્ડૃ ટ્રમ્પની પ્રતિક્રિયાની રાહ જાેઈ રહ્યા છીએ.”
તેમણે ઉમેર્યું, “આ શરતો સ્વીકારવી એ વોશિંગ્ટનના હિતમાં છે. ટ્રમ્પની ધમકીઓથી કોઈ પરિણામ નહીં મળે. અમે નિર્ણાયક યુદ્ધ માટે તૈયાર છીએ.”
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેમના દેશના લશ્કરી મૂલ્યાંકન મુજબ, ઈરાન સામે અમેરિકાના નવા હુમલાની શક્યતા “ખૂબ જ પ્રબળ” છે.
તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેહરાન “આ યુદ્ધનો શક્ય તેટલી વહેલી તકે અંત લાવવા” માટે નવી વ્યૂહરચના હેઠળ કામ કરી રહ્યું છે.
અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ
મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ ત્યારે શરૂ થયું જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલી દળોએ ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર સંયુક્ત હુમલા કર્યા, જેમાં દેશના તત્કાલીન ૮૬ વર્ષીય સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામૈની સહિત દેશના નેતૃત્વના ઘણા વરિષ્ઠ સભ્યો માર્યા ગયા.
તેના જવાબમાં, ઈરાની દળોએ મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકી અને ઈઝરાયેલી સંપત્તિઓ પર હુમલા કર્યા. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને તેમના ઈરાની સમકક્ષ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને ૧૭ જૂનના રોજ યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે ૧૪-મુદ્દાના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કરારમાં લેબનોન સહિત તમામ લશ્કરી કાર્યવાહી તાત્કાલિક બંધ કરવાની જાેગવાઈ હતી અને બંને દેશોને ૬૦ દિવસની અંદર અંતિમ કરાર કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ કરવામાં આવ્યા હતા.
જાેકે, ટ્રમ્પે ૮ જુલાઈના રોજ કહ્યું હતું કે આ કરાર “પૂર્ણ” થઈ ગયો છે. તેહરાને એક અઠવાડિયા પછી સમજૂતી પત્ર પણ સ્થગિત કરી દીધો હતો, જેમાં વોશિંગ્ટન પર “તેની બધી પ્રતિબદ્ધતાઓનું ઉલ્લંઘન” કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
વોશિંગ્ટને તેહરાન પર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ઓફ શિપિંગ રૂટ ફરીથી ખોલવા માટેના કરાર હેઠળના કરારનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. તેહરાને કહ્યું હતું કે વોશિંગ્ટન તેની પ્રતિબદ્ધતાઓથી પાછળ હટી ગયું છે, જેમાં ઈરાની બંદરો પરનો નાકાબંધી હટાવવાનો અને સ્થિર ઈરાની સંપત્તિ મુક્ત કરવાનો સમાવેશ થાય છે.