યુએસ સ્પેસ ફોર્સે જણાવ્યું હતું કે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે અવકાશમાં શસ્ત્રો તૈનાત કર્યા છે, જે પહેલી વાર ભ્રમણકક્ષામાં આવી ક્ષમતાઓની હાજરીની પુષ્ટિ કરે છે. યુએસ એરફોર્સ સેક્રેટરી ટ્રોય મીંકે ચીન અને રશિયાને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપતા કહ્યું કે ‘ઓન-ઓર્બિટ‘ શસ્ત્ર અમેરિકન દળોને પ્રતિકૂળ વિરોધીઓથી બચાવવા માટે જરૂરી છે.
મીંકે મેરીલેન્ડમાં નેશનલ હાર્બર ખાતે વાર્ષિક એર, સ્પેસ અને સાયબર કોન્ફરન્સમાં આ ટિપ્પણી કરી હતી પરંતુ શસ્ત્રો અંગે સ્પષ્ટતા આપી ન હતી અને જ્યારે તેમને વિસ્તરણ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે વધારાની વિગતો આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, સીએનએન અનુસાર.
યુએસએ શું કહ્યું?
“યુએસ પાસે ઓન-ઓર્બિટ અવકાશ નિયંત્રણ શસ્ત્રો છે જે સંયુક્ત દળને પ્રતિકૂળ વિરોધી કાર્યવાહી સામે બચાવવા માટે સક્ષમ છે,” યુએસ સ્પેસ ફોર્સના પ્રવક્તાએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું જેમાં શસ્ત્રો અંગે સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી નથી.
“અવકાશ નિયંત્રણ અવકાશ ક્ષેત્રને સ્પર્ધા કરવા અને નિયંત્રિત કરવા માટે જરૂરી મિશન ક્ષેત્રોને સમાવિષ્ટ કરે છે – વિરોધી ક્ષમતાઓને અસર કરવા માટે ગતિશીલ અને બિન-ગતિશીલ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરે છે,” નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે, ઉમેર્યું હતું કે “આ ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ આક્રમક અને રક્ષણાત્મક હેતુઓ માટે કરી શકાય છે.”
યુએસ, રશિયા અને ચીન અવકાશમાં યુદ્ધની તૈયારી કરી રહ્યા છે?
રશિયા અને ચીન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના બે મુખ્ય ભૂ-રાજકીય હરીફો, વોશિંગ્ટન દ્વારા અવકાશમાં તેના હિતો માટે સંભવિત જાેખમો તરીકે જાેવામાં આવે છે.
યુએસ સ્પેસ ફોર્સ અનુસાર, ચીન “લશ્કરી આધુનિકીકરણ વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે અવકાશ અને કાઉન્ટરસ્પેસ ક્ષમતાઓ વિકસાવે છે અને તેનું સંચાલન કરે છે,” જ્યારે રશિયા “અવકાશને યુદ્ધ ક્ષેત્ર તરીકે જુએ છે અને માને છે કે અવકાશ સર્વોપરિતા ભવિષ્યના સંઘર્ષોમાં નિર્ણાયક પરિબળ હશે.”
આવા હથિયારની વ્યાપક, વિનાશક અસરો થઈ શકે છે – ઉદાહરણ તરીકે, હવામાનની આગાહી કરવા અને આપત્તિઓનો જવાબ આપવા માટે વિશ્વ જેના પર આધાર રાખે છે તે ઉપગ્રહોને ઉથલાવી દેવા, અથવા બેંકિંગ અને કાર્ગો શિપિંગથી લઈને રાઇડ શેર અને એમ્બ્યુલન્સ ડિસ્પેચ સુધીની દરેક વસ્તુ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી વૈશ્વિક નેવિગેશન સિસ્ટમ્સને સંભવિત રીતે અસર કરવી.
અવકાશનું લશ્કરીકરણ અવકાશ સ્પર્ધા જેટલું જ જૂનું છે – ૧૯૫૭માં સ્પુટનિકને ભ્રમણકક્ષામાં લોન્ચ કરવામાં આવતાની સાથે જ, વોશિંગ્ટન અને મોસ્કોએ ઉપગ્રહોને સશસ્ત્ર બનાવવા અને નાશ કરવા બંનેના માર્ગો શોધવાનું શરૂ કર્યું.
સૌથી મોટી ચિંતા એક સમયે અવકાશમાં પરમાણુ શસ્ત્રો વિશે હતી, પરંતુ મહાસત્તાઓ અને અન્ય દેશોએ ૧૯૬૭માં બાહ્ય અવકાશ સંધિ પર હસ્તાક્ષર કર્યા, જેમાં ભ્રમણકક્ષામાં સામૂહિક વિનાશના શસ્ત્રો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો.
ત્યારથી, અમેરિકા, રશિયા, ચીન અને ભારત સહિત અન્ય દેશોએ અવકાશમાં લશ્કરી ક્ષમતાઓની શોધ કરી છે જે સંધિના નિયંત્રણોની બહાર આવે છે. આમાં એવી પ્રણાલીઓનો સમાવેશ થાય છે જે ઉપગ્રહોને નિશાન બનાવવા અથવા નિષ્ક્રિય કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે; આ ઉપગ્રહો લશ્કરી સંદેશાવ્યવહાર, દેખરેખ અને નેવિગેશનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.