સુપ્રીમ કોર્ટે કોર્ટરૂમમાં તાજેતરમાં થયેલી ટિપ્પણી બાદ ફાટી નીકળેલા “કોક્રોચ” વિવાદ સાથે જાેડાયેલી અરજીઓ પર તાત્કાલિક સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હોવાથી, ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાન્તે સોમવારે વકીલોને “આટલી ભાવનાત્મક” પ્રતિક્રિયા ન આપવા કહ્યું. આ મામલો CJI, જસ્ટિસ જાેયમલ્યા બાગચી અને વીએમ પંચોલીની આગેવાની હેઠળની બેન્ચ સમક્ષ આવ્યો. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે આ મામલે કોઈ તાત્કાલિક તાકીદ નથી અને કહ્યું કે અરજીઓ પર યોગ્ય સમયે વિચારણા કરવામાં આવશે.
કોર્ટ સમક્ષ બે જાહેર હિતની અરજીઓ નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. એક અરજીમાં સોશિયલ મીડિયા અને અન્ય પ્લેટફોર્મ પર કોર્ટરૂમ એક્સચેન્જના કથિત વ્યાપારી ઉપયોગ અને પ્રસાર સામે દિશા નિર્દેશોની માંગ કરવામાં આવી હતી. બીજી અરજીમાં વ્યંગાત્મક ઓનલાઈન ચળવળ સાથે જાેડાયેલી પ્રવૃત્તિઓની તપાસની માંગ કરવામાં આવી હતી.
સુનાવણી દરમિયાન, એક વકીલે દલીલ કરી હતી કે ચીફ જસ્ટિસ દ્વારા અગાઉ જારી કરાયેલા સ્પષ્ટતાઓ છતાં, ન્યાયતંત્રની છબીને નુકસાન પહોંચાડવા માટે “વિકૃત અને દુર્ભાવનાપૂર્ણ વાર્તા” હજુ પણ ઓનલાઈન ફેલાવવામાં આવી રહી છે. રજૂઆતોનો જવાબ આપતા, CJIએ તાત્કાલિક સૂચિબદ્ધ કરવાની વિનંતીને નકારી કાઢતા કહ્યું, “તેને આટલી ભાવનાત્મક રીતે ન લો,”.
વિવાદ શું છે?
૧૫ મેના રોજ વરિષ્ઠ વકીલ પદ અને નકલી કાયદાની ડિગ્રી સંબંધિત આરોપો અંગેની સુનાવણી દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસ દ્વારા કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓ પછી આ વિવાદ શરૂ થયો હતો. વાતચીત દરમિયાન, ઝ્રત્નૈં એ સંસ્થાઓ પર હુમલા તરીકે વર્ણવેલી ટિપ્પણીઓની ટીકા કરી અને “સમાજના પરોપજીવી” તરીકે ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે એમ પણ ટિપ્પણી કરી હતી કે કેટલાક બેરોજગાર યુવાનો “વંદો જેવા” બની જાય છે અને મીડિયા, સોશિયલ મીડિયા એક્ટિવિઝમ અને ઇ્ૈં ઝુંબેશ દ્વારા સંસ્થાઓ પર હુમલો કરે છે.
આ ટિપ્પણીઓ પર ઝડપથી ઓનલાઈન પ્રતિક્રિયાઓ શરૂ થઈ, ઘણા વપરાશકર્તાઓએ ન્યાયતંત્ર પર બેરોજગાર યુવાનોનું અપમાન કરવાનો આરોપ લગાવ્યો. તેના થોડા સમય પછી, એક વ્યંગાત્મક સોશિયલ મીડિયા ઝુંબેશ ઓનલાઈન ટ્રેન્ડ થવા લાગી.
CJI એ સ્પષ્ટતા કરી કે ટિપ્પણીઓને ‘ખોટી રીતે ટાંકવામાં આવી હતી‘
વિવાદ વધ્યા પછી, મુખ્ય ન્યાયાધીશે સ્પષ્ટતા કરી કે તેમની ટિપ્પણીઓને સંદર્ભની બહાર લેવામાં આવી રહી છે અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તે સામાન્ય રીતે ભારતના યુવાનો પર નિર્દેશિત નથી. તેમણે કહ્યું કે ટીકાનો હેતુ “નકલી અને બનાવટી ડિગ્રી”નો ઉપયોગ કરીને વ્યવસાયોમાં પ્રવેશ કરતા લોકો અને સિસ્ટમ પર હુમલો કરતી વખતે સંસ્થાઓનો દુરુપયોગ કરનારા લોકો પર હતો.
CJI એ અગાઉ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે “એવું કહેવું સંપૂર્ણપણે પાયાવિહોણું છે કે મેં આપણા દેશના યુવાનોની ટીકા કરી હતી,” ઉમેર્યું હતું કે ભારતના યુવાનો તેમને પ્રેરણા આપતા રહે છે. “કોકરોચ જનતા પાર્ટી” વ્યંગાત્મક ચળવળ મહારાષ્ટ્રના ૩૦ વર્ષીય અભિજીત દિપક દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હોવાનું કહેવાય છે, જેમણે પાછળથી કહ્યું કે તેઓ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રહે છે.
આ ઝુંબેશ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર, ખાસ કરીને X પર ઝડપથી લોકપ્રિય બની. જાેકે, મૂળ “કોકરોચ જનતા પાર્ટી” એકાઉન્ટ પાછળથી ભારતમાં બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. અહેવાલો સૂચવે છે કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ચિંતાઓનો ઉલ્લેખ કરીને ગુપ્તચર એજન્સીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા ઇનપુટ પછી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રાલયના નિર્દેશોનું પાલન કરીને આ પગલું લેવામાં આવ્યું હતું.
પ્રતિબંધ પછી તરત જ, “કોકરોચ ઇઝ બેક” નામનું એક નવું એકાઉન્ટ ઓનલાઈન દેખાયું, જેમાં સમર્થકોએ વપરાશકર્તાઓને નવા પ્લેટફોર્મમાં જાેડાવા માટે વિનંતી કરી.