હવે અગ્નિવીરોને ૪ વર્ષ બાદ ૨ વર્ષનું વિસ્તરણ (એક્સ્ટેન્શન) મળશે
અગ્નિવીરોને ૨ વર્ષનો વધારાનો સમયગાળો મળશે; અગ્નિવીરોનો કાર્યકાળ હવે છ વર્ષનો કરવામાં આવ્યો છે. ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ જનરલ એન.એસ. રાજા સુબ્રમણ્યમે જણાવ્યું હતું કે, “મેરિટના આધારે ૨૫ ટકા અગ્નિવીરોને નિયમિત સૈન્ય દળોમાં સામેલ કરવામાં આવશે. અગાઉની જાેગવાઈ મુજબ, ૭૫ ટકા અગ્નિવીરોએ શિસ્તબદ્ધ અને પ્રેરિત યુવાનો તરીકે સમાજમાં પાછા ફરવાનું હતું. જાેકે, આ સુધારેલી યોજના હેઠળ, બાકીના ૭૫ ટકા અગ્નિવીરોને હવે બે વર્ષનો વધારાનો કાર્યકાળ આપવામાં આવશે. આ બે વર્ષનો સમયગાળો પૂર્ણ થયા બાદ, જેઓ ઈચ્છુક હશે તેમને ચોક્કસ પસંદગી માપદંડોને આધીન સશસ્ત્ર દળોમાં સામેલ કરવામાં આવશે. આ યોજનાના ચાર મુખ્ય પાસાઓ છે.”
દરમિયાન, અગ્નિવીરોની પ્રથમ બેચ ૨૧ નવેમ્બરે સેવામુક્ત થશે. ભારતીય નૌકાદળમાં પ્રથમ બેચમાં લગભગ ૨,૧૦૦ અગ્નિવીરોને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી આશરે ૫૫૦ (લગભગ ૨૫ ટકા) અગ્નિવીરોને ‘રિટેન્શન પોલિસી‘ (સેવામાં જાળવી રાખવાની નીતિ) હેઠળ નૌકાદળમાં કાયમી કરવામાં આવ્યા છે. બાકીના અગ્નિવીરો તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા બાદ સેવામુક્ત થશે તેવી અપેક્ષા છે. જાેકે, એવા સંકેતો છે કે ટેકનિકલ શ્રેણીના અગ્નિવીરોને જરૂરિયાત અને લાગુ પડતી નીતિના આધારે બે વર્ષ સુધીનો વધારાનો કાર્યકાળ મળી શકે છે.
ભારતીય નૌકાદળની સાથે સાથે, વાયુસેના અને ભૂમિસેના (આર્મી) ના અગ્નિવીરો પણ ૩૧ ડિસેમ્બર સુધીમાં સેવામુક્ત થશે. ‘અગ્નિપથ‘ ભરતી યોજના હેઠળ ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા બાદ, ડિસેમ્બરના અંત સુધીમાં ૧૮,૦૦૦થી વધુ અગ્નિવીરો સેવામુક્ત થશે. દરમિયાન, આ પ્રસ્તાવિત કાર્યકાળ વધારા અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર આ મુદ્દાના ઉકેલ માટે કોઈ કાર્યયોજના (રોડમેપ) તૈયાર કરી રહી હોઈ શકે છે.
‘અગ્નિપથ‘ ભરતી મોડેલ શું છે?
ભારત સરકાર દ્વારા ૨૦૨૨માં શરૂ કરવામાં આવેલી ‘અગ્નિપથ યોજના‘નો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય સશસ્ત્ર દળો (જેમાં ભારતીય નૌકાદળનો પણ સમાવેશ થાય છે) માં ભરતી પ્રક્રિયામાં પરિવર્તન લાવવાનો છે. ભારતીય નૌકાદળ ૧૦મા અને ૧૨મા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરનારા યુવાનોને ‘અગ્નિવીર‘ તરીકે ભરતી કરે છે. તેઓ ૈંદ્ગજી ચિલ્કા (ઓડિશા) ખાતે પાયાની તાલીમ મેળવે છે અને ત્યારબાદ દેશભરમાં ફેલાયેલી નૌકાદળની વિવિધ તાલીમ સંસ્થાઓમાં વ્યાવસાયિક અભ્યાસક્રમો પૂર્ણ કરે છે. અગ્નિવીરોને દરિયાઈ અનુભવ મેળવવા માટે વિવિધ નૌકાદળ પ્લેટફોર્મ (જહાજાે/નૌકાઓ) સાથે જાેડવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેમને જહાજાે, એર સ્ક્વોડ્રન (હવાઈ ટુકડીઓ) અને કિનારા પરના એકમોમાં ફરજ પર તૈનાત કરવામાં આવે છે. નૌકાદળમાં આપવામાં આવતી તાલીમ, સોંપાયેલા કાર્યોને નિરીક્ષણ હેઠળ અથવા સ્વતંત્ર રીતે સંભાળવા માટે જરૂરી કુશળતા પર આધારિત હોય છે.
અગ્નિવીરોને પ્રથમ વર્ષમાં ૩૦,૦૦૦ રૂપિયાનું નિશ્ચિત માસિક વેતન મળે છે, જેમાં દર વર્ષે ક્રમશ: વધારો થતા ચોથા વર્ષ સુધીમાં તે ૪૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધી પહોંચે છે. ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા બાદ, ૨૫% અગ્નિવીરોને નૌકાદળમાં કાયમી ધોરણે જાળવી રાખવામાં આવે છે. આ પસંદગી પ્રક્રિયા તેમના કાર્યકાળ દરમિયાનના પ્રદર્શન મૂલ્યાંકન પર આધારિત હોય છે, જેનાથી નૌકાદળને અત્યંત પ્રેરિત અને લાયકાત ધરાવતા નાવિકો મળે છે. કાયમી કરાયેલા નાવિકો વધુ તાલીમ મેળવે છે અને વ્યવહારુ અનુભવ પ્રાપ્ત કરે છે, જેથી તેમને શક્તિશાળી શસ્ત્ર પ્રણાલીઓ, જટિલ મશીનરી અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સના સંચાલન કે જાળવણીની જવાબદારી સોંપી શકાય. તેમને નૌકાદળના નિયમિત નાવિકોને મળવાપાત્ર વેતન અને ભથ્થાં આપવામાં આવે છે.