મંગળવારે ભારતે પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીર માં થયેલા ઘાતક હિંસાના અહેવાલો પર પાકિસ્તાનની આકરી ટીકા કરી હતી, જેમાં આરોપ લગાવ્યો હતો કે ઇસ્લામાબાદ ખોટી માહિતીના અભિયાન દ્વારા પોતાની નિષ્ફળતાઓ છુપાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને માનવાધિકાર ઉલ્લંઘન માટે જવાબદાર ઠેરવવા હાકલ કરી હતી. આ ટિપ્પણી ર્ઁદ્ભ માં વધતી જતી અશાંતિ વચ્ચે આવી છે, જ્યાં પ્રદર્શનકારીઓ અને સુરક્ષા દળો વચ્ચે થયેલી અથડામણમાં અનેક લોકો માર્યા ગયા છે – જે પાકિસ્તાનના સેના પ્રમુખ અસીમ મુનીરના કાશ્મીર સપના પર પણ વધુ પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
સાપ્તાહિક મીડિયા બ્રીફિંગને સંબોધતા, વિદેશ મંત્રાલય ના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે કહ્યું કે પાકિસ્તાન આ ક્ષેત્રમાં વિકાસ પરથી ધ્યાન હટાવવા માટે “બનાવટી સમાચાર અને વિડિઓઝ” નો આશરો લઈ રહ્યું છે.
“આ સંદર્ભમાં અમે પાકિસ્તાનમાંથી નીકળતા નકલી સમાચાર અને વિડિઓઝનો એક પ્રકાર જાેઈ રહ્યા છીએ. તે પોતાની નિષ્ફળતાઓને ઢાંકવા અને તેના માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનથી ધ્યાન હટાવવા માટે પાકિસ્તાનનો એક ભયાવહ પ્રયાસ છે,” જયસ્વાલે કહ્યું.
“પાકિસ્તાન કબજા હેઠળના કાશ્મીરમાં ગંભીર પોલીસ બર્બરતાના અહેવાલો છે જેમાં ઘણા વિરોધીઓ માર્યા ગયા છે અને ઘણા ઘાયલ થયા છે. અમને આશા છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય પાકિસ્તાનને તેના દુષ્કૃત્યો અને દુર્વ્યવહાર માટે જવાબદાર ઠેરવશે,” તેમણે ઉમેર્યું.
ત્નછછઝ્ર પર પ્રતિબંધથી ર્ઁદ્ભમાં નવી અશાંતિ ફેલાઈ
૬ જૂને ર્ઁદ્ભ વહીવટીતંત્રે આતંકવાદ વિરોધી કાયદા હેઠળ સંયુક્ત આવામી કાર્યવાહી સમિતિ (ત્નછછઝ્ર) પર પ્રતિબંધ મૂક્યા પછી હિંસાનો તાજેતરનો દોર શરૂ થયો હતો. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩માં રચાયેલ ત્નછછઝ્ર, વેપારીઓ, ટ્રાન્સપોર્ટરો, વકીલો અને વિદ્યાર્થી જૂથોનું ગઠબંધન છે જે પ્રદેશમાં જાહેર વિરોધ માટે મુખ્ય પ્લેટફોર્મ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
સંગઠને ૩૮-મુદ્દાની માંગણીઓ માટે દબાણ કરવા માટે ૯ જૂને પ્રદેશવ્યાપી બંધ અને લાંબી કૂચનું આહ્વાન કર્યું હતું. તેની મુખ્ય માંગણીઓમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરના શરણાર્થીઓ માટે અનામત ર્ઁદ્ભ વિધાનસભામાં ૧૨ બેઠકો રદ કરવાની પણ સમાવેશ થાય છે. ત્નછછઝ્રનો દલીલ છે કે આ બેઠકો પાકિસ્તાની રાજકીય પક્ષોને મુઝફ્ફરાબાદમાં સરકારની રચનાને પ્રભાવિત કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે.
૬ જૂનની રાત્રે પોલીસ સાથેના મુકાબલા દરમિયાન એક વેપારીની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવ્યા બાદ તણાવ વધુ વધ્યો હતો, જેના કારણે સમગ્ર પ્રદેશમાં વ્યાપક ગુસ્સો અને વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા હતા.
આયોજિત બંધ પહેલા જારી કરાયેલા એક વિડિઓ સંદેશમાં, ત્નછછઝ્ર ના કેન્દ્રીય નેતા શૌકત નવાઝ મીરે અધિકારીઓ પર વિરોધીઓ સામે વધુ પડતા બળનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
“રાજ્યએ રાવલકોટમાં આપણા લોકોનો નરસંહાર શરૂ કરી દીધો છે,” મીરે સંગઠન પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં આંદોલન ચાલુ રાખવાની પ્રતિજ્ઞા લેતા કહ્યું. તેમણે ચેતવણી આપી કે જાે ૯ જૂન પહેલાં કાર્યવાહી, ધરપકડ અને કથિત ઉત્પીડન બંધ નહીં થાય, તો પ્રદેશવ્યાપી બંધ અને વ્હીલ-જામ હડતાળ આગળ ધપાવવામાં આવશે અને તાત્કાલિક અમલમાં મૂકવામાં આવશે.
રાવલકોટ અથડામણનું કેન્દ્ર બને છે
૮ જૂનના રોજ પૂંછ જિલ્લાના રાવલકોટમાં સૌથી ભયંકર હિંસા નોંધાઈ હતી, જ્યારે સુરક્ષા દળો ત્નછછઝ્ર સમર્થકો સાથે અથડામણમાં હોસ્પિટલના શબઘરની આસપાસ ભેગા થયા હતા અને અગાઉની અથડામણમાં માર્યા ગયેલા લોકોના અંતિમ સંસ્કારમાં હાજરી આપી રહ્યા હતા.
અશાંતિ ઝડપથી મુઝફ્ફરાબાદ, મીરપુર, ભીમ્બર, કોટલી, ટાટા પાણી અને પ્લાંડારી સહિત અનેક શહેરોમાં ફેલાઈ ગઈ, હડતાળ, પ્રદર્શન અને સુરક્ષા કર્મચારીઓ સાથે અથડામણના અહેવાલો સાથે.
પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે હિંસામાં ઓછામાં ઓછા ૧૧ લોકો – સાત નાગરિકો અને ચાર કાયદા અમલીકરણ કર્મચારીઓ – માર્યા ગયા હતા. જાેકે, ત્નછછઝ્ર એ દાવો કર્યો છે કે ઓછામાં ઓછા ૨૭ લોકો માર્યા ગયા છે, જ્યારે ઘણા ભારતીય મીડિયા અહેવાલોમાં મૃત્યુઆંક ૩૦ થી વધુ છે.
સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર ઘાયલોની સંખ્યા ૭૦ થી વધુ છે, જેમાં ૨૩ પોલીસ કર્મચારીઓનો સમાવેશ થાય છે. ત્નછછઝ્ર અને ભારતીય મીડિયા અહેવાલો અનુસાર ઘાયલોની સંખ્યા લગભગ ૨૦૦ છે. ૮ જૂનના રોજ રાતોરાત કાર્યવાહી દરમિયાન લગભગ ૩૦ લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલ છે.
વિપક્ષી જૂથો પાકિસ્તાન પર લશ્કરી રચનાનો આરોપ લગાવે છે
આ અશાંતિએ પ્રદેશના રાજકીય જૂથો તરફથી પણ તીવ્ર પ્રતિક્રિયાઓ ઉભી કરી છે.
જમ્મુ અને કાશ્મીર રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્રતા જાેડાણના અધ્યક્ષ મહમૂદ કાશ્મીરીએ પાકિસ્તાન પર ર્ઁદ્ભમાં હજારો સુરક્ષા કર્મચારીઓ તૈનાત કરવાનો અને સ્થાનિક રહેવાસીઓ સામે હત્યાકાંડ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
તેમણે સ્થાનિક કાશ્મીરી પોલીસ કર્મચારીઓને તેમની ફરજાે બજાવવાનું ચાલુ રાખવા અને પાકિસ્તાની દળો પ્રદેશમાંથી પાછા ન હટે ત્યાં સુધી ઊભા રહેવાના દબાણનો પ્રતિકાર કરવાની અપીલ કરી. કાશ્મીરીએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે મોટી માત્રામાં શસ્ત્રો અને સશસ્ત્ર વ્યક્તિઓ પાકિસ્તાનથી ર્ઁદ્ભમાં પ્રવેશ્યા હતા અને દાવો કર્યો હતો કે સ્થાનિક યુવાનોએ કથિત રીતે શસ્ત્રો વહન કરતા બે વાહનોને અટકાવ્યા હતા.
હિન્દુસ્તાનટાઇમ્સ.કોમ દ્વારા આ આરોપોની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરી શકાઈ નથી.
ઇન્ટરનેટ પર પ્રતિબંધ, મતદાન પહેલા પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા
અશાંતિના પ્રતિભાવમાં સત્તાવાળાઓએ સમગ્ર પીઓકેમાં ભારે નિયંત્રણો લાદ્યા છે. મોબાઇલ ડેટા અને ઇન્ટરનેટ સેવાઓ સ્થગિત કરવામાં આવી છે, જાહેર મેળાવડા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે અને ત્નછછઝ્ર ના કેન્દ્રીય કાર્યાલયને સીલ કરવામાં આવ્યું છે.
અહેવાલો એ પણ સૂચવે છે કે સુરક્ષા પગલાં કડક હોવાથી પ્રવાસીઓને ૨૦ જૂન સુધીમાં પ્રદેશ છોડી દેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
આ અશાંતિ ૨૭ જુલાઈના રોજ યોજાનારી ચૂંટણીના બે મહિના કરતાં પણ ઓછા સમય પહેલા આવી છે અને મે ૨૦૨૪ અને સપ્ટેમ્બર-ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ માં હિંસા અને વિરોધ પ્રદર્શનોના અગાઉના એપિસોડ પછી આવી છે.
ભારતે ર્ઁદ્ભ પર કાર્યવાહી પર આંતરરાષ્ટ્રીય ધ્યાન ખેંચ્યું
આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, ભારતે પાકિસ્તાન દ્વારા પરિસ્થિતિને સંભાળવાની રીતની ફરી ટીકા કરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને ઘટનાક્રમની નોંધ લેવા વિનંતી કરી.
જયસ્વાલે કહ્યું કે ર્ઁદ્ભમાંથી બહાર આવતા અહેવાલો માનવાધિકાર ઉલ્લંઘન અને વિરોધીઓ સામે બળના વધુ પડતા ઉપયોગ તરફ નિર્દેશ કરે છે.
ભારતે વારંવાર પાકિસ્તાન કબજા હેઠળના પ્રદેશોની પરિસ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને મંગળવારે તેની માંગણીનું પુનરાવર્તન કર્યું છે કે પ્રદેશમાં કથિત દુરુપયોગ અને મૂળભૂત અધિકારોના ઉલ્લંઘન માટે ઇસ્લામાબાદને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવે.