હાઇડ્રોજન ટ્રેન પ્રોજેક્ટને ચલાવવા ફક્ત ૩-૪ દેશો જ સક્ષમ છે તેમાંથી એક ભારત છે: પીએમ મોદી
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ શુક્રવારે જીંદથી સોનીપત સુધીની દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેનને લીલી ઝંડી આપી હતી અને કહ્યું હતું કે વિશ્વમાં ફક્ત ૩-૪ દેશો જ હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેન ચલાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારતની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેન વિશ્વમાં સૌથી મજબૂત અને સૌથી લાંબી હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેન છે. આ ટ્રેનના લોન્ચ સાથે, ભારતીય રેલ્વેના દાવા સાચા સાબિત થયા કારણ કે હાઇડ્રોજન ટ્રેન ૭૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે સરળતાથી આગળ વધી. કોઈ પણ વ્યક્તિ અવાજ અને ધક્કામુક્કીથી મુક્ત આ ટ્રેનમાં આરામદાયક મુસાફરીનો આનંદ માણી શકે છે.
રેલ્વેના દાવા સાચા સાબિત થયા કારણ કે હાઇડ્રોજન ટ્રેન ૭૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે સરળતાથી આગળ વધી. કોઈ પણ વ્યક્તિ અવાજ અને ધક્કામુક્કીથી મુક્ત આ ટ્રેનમાં આરામદાયક મુસાફરીનો આનંદ માણી શકે છે. આ સાથે, ભારત એવા દેશોના પસંદગીના જૂથમાં જાેડાશે જેમની પાસે કાર્યરત હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેનો છે.
જીંદની મુલાકાત લેવી એ પ્રિય યાદોને ફરી તાજી કરવા જેવું છે: પીએમ મોદી
પીએમ મોદીએ કહ્યું, “… મારા માટે, જીંદની મુલાકાત લેવી એ પ્રિય યાદોને ફરી તાજી કરવા જેવું છે. જ્યારે હું અહીં બેઠો હતો, ત્યારે મેં ઘણા ચહેરાઓ, ભૂતકાળના પરિચિત ચહેરાઓ જાેયા. ઘણા લોકો એવા હોવા જાેઈએ જેઓ દાવો કરે છે કે જીંદની મુલાકાત લેતી વખતે હું તેમના સ્કૂટર પર પાછળ બેસતો હતો. હું દાયકાઓ પહેલા સંગઠનાત્મક કાર્ય માટે પહેલી વાર જીંદ આવ્યો હતો. તમે મારા પર જે હૂંફ અને સ્નેહ વરસાવ્યો હતો તે હું ક્યારેય ભૂલી શક્યો નથી… જ્યારે જીંદનું ઘી અને ઘેવર વર્ષોથી યથાવત રહ્યું છે, ત્યારે જીંદમાં જીવનની ભાવના અને દૃષ્ટિકોણ ચોક્કસપણે બદલાઈ ગયો છે.”
ટ્રેન સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને વિકસાવવામાં આવી છે
ભારતમાં ડિઝાઇન, એન્જિનિયર્ડ અને સંકલિત, આ ટ્રેન સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને વિકસાવવામાં આવી છે, જે અદ્યતન રેલ્વે એન્જિનિયરિંગમાં દેશની વધતી જતી ક્ષમતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ટ્રેન હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટેકનોલોજી દ્વારા સંચાલિત છે, જે ટ્રેનને આગળ વધારવા માટે હાઇડ્રોજનને વીજળીમાં રૂપાંતરિત કરે છે. આ પ્રક્રિયા ઉપ-ઉત્પાદન તરીકે ફક્ત પાણીની વરાળ ઉત્પન્ન કરે છે, જેના પરિણામે કામગીરી દરમિયાન શૂન્ય કાર્બન ઉત્સર્જન થાય છે. ડીઝલ ટ્રેનોની તુલનામાં, તેઓ ટેઇલપાઇપ ઉત્સર્જનને દૂર કરે છે, અશ્મિભૂત ઇંધણ અને અશ્મિભૂત ઇંધણની આયાત પર ઓછી ર્નિભરતા ધરાવે છે, અને નોંધપાત્ર રીતે ઓછા અવાજ સાથે કાર્ય કરે છે.
આ ટ્રેનમાં વ્યક્તિ અવાજ અને ધક્કામુક્કીથી મુક્ત આરામદાયક મુસાફરીનો આનંદ માણી શકે છે.
હાઇડ્રોજન ટ્રેન વીજળી પર ર્નિભરતા ઘટાડે છે
પરંપરાગત ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેનોથી વિપરીત, તેમને સતત ઓવરહેડ ઇલેક્ટ્રિફિકેશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂર નથી, કારણ કે હાઇડ્રોજન ઇંધણ કોષો દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે, જે તેમને સ્વચ્છ અને કાર્યક્ષમ ઉકેલ બનાવે છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત થર્મલ પાવર પ્લાન્ટમાંથી ઉત્પન્ન થતી વીજળી પરની ર્નિભરતા પણ ઘટાડે છે, જે ભારતના ટકાઉ પરિવહન તરફના સંક્રમણને ટેકો આપે છે.
આ સાથે, ભારત એવા દેશોના પસંદગીના જૂથમાં જાેડાશે જેમની પાસે કાર્યરત હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેનો છે.
ભારતની હાઇડ્રોજન ટ્રેનમાં ૧૦-કોચ ગોઠવણી છે, જે તેને અત્યાર સુધી વિકસિત સૌથી લાંબી હાઇડ્રોજન સંચાલિત પેસેન્જર ટ્રેનોમાં સ્થાન આપે છે. તેની ૩,૨૦૦ ૐઁ પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ તેને કાર્યરત સૌથી શક્તિશાળી હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેનસેટમાંની એક બનાવે છે.
આ ટ્રેન હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનમાંથી વીજળી મેળવે છે
પરંપરાગત ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેનોથી વિપરીત જે ઓવરહેડ લાઇનોમાંથી વીજળી મેળવે છે, હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટ્રેનસેટ હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન વચ્ચે રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા દ્વારા બોર્ડ પર વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે, જેમાં પાણીની વરાળ અને ગરમી એકમાત્ર ઉપ-ઉત્પાદન છે.
“એક અર્થમાં, ટ્રેન ફરી એકવાર વરાળ અને ડીઝલ લોકોમોટિવ્સની જેમ પોતાનો પાવર સ્ત્રોત વહન કરે છે. પરંતુ કોલસો અથવા ડીઝલ જેવા પરંપરાગત ઇંધણને બાળવાને બદલે, હાઇડ્રોજન વાતાવરણમાંથી ઓક્સિજનનો ઉપયોગ કરીને ટ્રેનની અંદર વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે, જે દહન અને બાહ્ય વીજ પુરવઠા પર ર્નિભરતાને દૂર કરે છે,” ગુરુવારે જારી કરાયેલા એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવાયું છે.
હાઇડ્રોજન ટ્રેન રેલ પ્રોપલ્શનનું સૌથી હરિયાળું સ્વરૂપ રજૂ કરે છે
ક્લીન-હાઇડ્રોજન ટેકનોલોજી દ્વારા બોર્ડ પર વીજળી ઉત્પન્ન થતી હોવાથી, ટ્રેન રેલ પ્રોપલ્શનનું સૌથી હરિયાળું સ્વરૂપ રજૂ કરે છે, જે ટકાઉ ગતિશીલતાના ભવિષ્યને શક્તિ આપે છે. “આ અદ્યતન પ્રોપલ્શન સિસ્ટમને પૂરક બનાવવા માટે, ભારતે ટ્રેનને હાઇડ્રોજન લીક, ગરમી, જ્વાળાઓ અને ધુમાડાને શોધવા માટે સક્ષમ બહુ-સ્તરીય સલામતી પ્રણાલીઓથી સજ્જ કરી છે,” નિવેદનમાં જણાવાયું છે. ૭૫ કિમી પ્રતિ કલાકની કાર્યકારી ગતિ અને ૧૧૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ડિઝાઇન ગતિ સાથે, આ ટ્રેન ૮૯ કિમી લાંબા જીંદ-સોનીપત સેક્શન પર માત્ર સલામત જ નહીં પણ ઝડપી પણ છે.
જર્મની કોમર્શિયલ હાઇડ્રોજન પેસેન્જર ટ્રેનો રજૂ કરનાર પ્રથમ દેશ હતો, જ્યારે ફ્રાન્સ, ઇટાલી, ચીન, જાપાન અને કેટલાક અન્ય દેશો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ અથવા મર્યાદિત જમાવટને આગળ ધપાવી રહ્યા છે. જાે કે, આ ટ્રેનોમાં સામાન્ય રીતે બે થી ચાર કોચ હોય છે અને તે મુખ્યત્વે પ્રાદેશિક મુસાફરોની સેવાઓ માટે બનાવાયેલ છે.