કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે આયાતી દવાઓ માટે શેલ્ફ-લાઇફની જરૂરિયાતને હળવી કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જે આયાત સમયે ૬૦% થી વધુ શેલ્ફ-લાઇફને ઓછામાં ઓછી ૧૨ મહિનાની શેલ્ફ-લાઇફ સાથે ફરજિયાત બનાવે છે.
ડ્રગ્સ રૂલ્સ, ૧૯૪૫ ના નિયમ ૩૧ માં સુધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેનો હેતુ આયાતી દવાઓ માટે શેલ્ફ-લાઇફની જરૂરિયાતને તર્કસંગત બનાવવા અને દેશના ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રમાં વ્યવસાય કરવાની સરળતાને વધુ પ્રોત્સાહન આપવાનો છે, તે ૨૨ જૂનના રોજ જાહેર પરામર્શ માટે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો હતો.
હાલમાં, ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ નિયમો, ૧૯૪૫ હેઠળ, ભારતમાં કોઈ દવાની આયાત અથવા વિતરણ કરી શકાતી નથી જ્યાં સુધી તેની ઉપયોગી શેલ્ફ લાઇફના ૬૦% થી વધુ બાકી ન હોય.
આરોગ્ય મંત્રાલયના નિવેદન અનુસાર, સુધારાના ડ્રાફ્ટમાં આયાતી દવાઓ માટે ૬૦% થી વધુની લઘુત્તમ શેલ્ફ લાઇફની હાલની જરૂરિયાતને આયાત સમયે ૧૨ મહિનાની લઘુત્તમ શેલ્ફ લાઇફ સુધી સુધારવાનો પ્રસ્તાવ છે.
જાેકે, તેમના વિશિષ્ટ સ્વભાવ અને જાહેર આરોગ્યના વિચારણાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, ૬૦% થી વધુની લઘુત્તમ શેલ્ફ લાઇફની હાલની જરૂરિયાત જૈવિક ઉત્પાદનો અને રેડિયોફાર્માસ્યુટિકલ્સ પર લાગુ રહેશે, સૂચનામાં જણાવાયું છે.
ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઇઝરી બોર્ડ સાથે વિગતવાર પરામર્શ કર્યા પછી આ ફેરફારો પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા હતા.
આરોગ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રસ્તાવિત સુધારો દર્દીઓ માટે ગુણવત્તાયુક્ત દવાઓની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખીને ફાર્માસ્યુટિકલ સપ્લાય ચેઇનમાં વધુ કાર્યક્ષમતાને સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. દેશમાં પ્રવેશ્યા પછી આયાતી દવાઓનું ઓછામાં ઓછું શેલ્ફ લાઇફ ૧૨ મહિનાનું રહે તે સુનિશ્ચિત કરીને, દરખાસ્ત સમાપ્તિ પહેલાં વિતરણ અને વપરાશ માટે પૂરતો સમય પૂરો પાડે છે, જેનાથી દર્દીઓને પર્યાપ્ત ઉપયોગી શેલ્ફ લાઇફ સાથે દવાઓ મળતી રહે તે સુનિશ્ચિત થાય છે.
આ સુધારાથી પ્રતિબંધિત શેલ્ફ લાઇફ-લાઇફ આવશ્યકતાઓથી ઉદ્ભવતી દવાઓના ટાળી શકાય તેવા બગાડને ઘટાડીને સપ્લાય ચેઇનમાં ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્વેન્ટરીના ઉપયોગમાં સુધારો થવાની પણ અપેક્ષા છે. આ બદલામાં, આરોગ્ય મંત્રાલયના નિવેદન અનુસાર, પુરવઠા વ્યવસ્થાપનને ઑપ્ટિમાઇઝ કરવાની, ખર્ચ ઘટાડવાની અને દેશમાં આવશ્યક દવાઓની ઉપલબ્ધતાને મજબૂત બનાવવાની અપેક્ષા છે.
મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે પ્રસ્તાવિત સુધારો ફક્ત દવાઓની આયાત સમયે લાગુ પડતી શેલ્ફ-લાઇફ આવશ્યકતાને લગતો છે. આ દરખાસ્ત ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, ૧૯૪૦ અને ડ્રગ્સ રૂલ્સ, ૧૯૪૫ હેઠળ દવાઓની ગુણવત્તા, સલામતી અથવા અસરકારકતા સંબંધિત અન્ય કોઈપણ નિયમનકારી આવશ્યકતાઓને બદલતી નથી.
મંત્રાલયે તમામ હિસ્સેદારો પાસેથી વાંધા અને સૂચનો મંગાવવા માટે ડ્રાફ્ટ સૂચના જાહેર ડોમેનમાં મૂકી છે, જેના પછી અંતિમ ડ્રાફ્ટ ગેઝેટમાં સૂચિત કરવામાં આવશે.
“…આનાથી પ્રભાવિત થવાની સંભાવના ધરાવતી તમામ વ્યક્તિઓની માહિતી માટે આ ડ્રાફ્ટ નિયમો પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા છે, અને સૂચના આપવામાં આવે છે કે આ ડ્રાફ્ટ નિયમો ધરાવતી ભારતીય ગેઝેટની નકલો જાહેર જનતા માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે તે તારીખથી ત્રીસ દિવસની મુદત પૂરી થયા પછી અથવા તે પછી ઉપરોક્ત ડ્રાફ્ટ નિયમો ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે…,” સૂચના વાંચો.