ભારતની ૧૬મી વસ્તી ગણતરી ઉત્તર પ્રદેશમાં શરૂ થવાની તૈયારીમાં છે, જેમાં અધિકારીઓ આ વિશાળ કવાયત માટે વિગતવાર યોજના તૈયાર કરશે. IASઅધિકારી શીતલ વર્માના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્યમાં વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે.
તબક્કો ૧: ૨૨ મે થી ૨૦ જૂન, ૨૦૨૬
તબક્કો ૨: ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭
તબક્કો ૧: મકાનોની યાદી અને સંપત્તિ સર્વે
પ્રથમ તબક્કો પરિવારોને ઉપલબ્ધ ઘરો અને મૂળભૂત સુવિધાઓ વિશે માહિતી એકત્રિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
ગણતરીકર્તાઓ રાજ્યભરના ઘરોની મુલાકાત લઈને વિગતો એકત્રિત કરશે જેમ કે:-
મકાનોની સ્થિતિ
પરિવારોને ઉપલબ્ધ સુવિધાઓ
સંપત્તિ વિશે માહિતી
અધિકારીઓ ડેટા રેકોર્ડ કરવા માટે મોબાઇલ એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરશે, જે પ્રક્રિયાને ઝડપી અને વધુ સચોટ બનાવશે.
તબક્કો ૨: વસ્તી અને જાતિનો ડેટા
બીજા તબક્કા, જે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માટે નિર્ધારિત છે, તેમાં વસ્તી વિગતો સહિત વ્યક્તિગત-સ્તરના ડેટાનો સંગ્રહ શામેલ હશે. મહત્વપૂર્ણ રીતે, આ તબક્કામાં જાતિ વસ્તી ગણતરીનો પણ સમાવેશ થશે, જે કેન્દ્ર સરકારની નીતિ અનુસાર હાથ ધરવામાં આવશે.
સ્વતંત્રતા પછી પહેલી વાર જાતિ આધારિત ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવશે. જાેકે, અધિકારીઓએ નોંધ્યું હતું કે આ કવાયત માટે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (ર્જીંઁ) ને હજુ પણ અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
ડિરેક્ટર અને મુખ્ય મુખ્ય વસ્તી ગણતરી અધિકારી, શીતલ વર્માએ એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા જણાવ્યું હતું કે, “પહેલો તબક્કો, જેને આપણે ઘરયાદી અને ઘર ગણતરી (ૐન્ર્ં) તરીકે ઓળખીએ છીએ, તે ૨૦૨૬ માં થવાનો છે. દરેક રાજ્ય આ પ્રક્રિયા માટે ચોક્કસ ૩૦-દિવસનો સમય નક્કી કરે છે. આપણા રાજ્યએ આ પ્રથમ તબક્કા માટે ૨૨ મે થી ૨૦ જૂન સુધીનો સમયગાળો નક્કી કર્યો છે. પ્રથમ તબક્કો ઘરગથ્થુ સ્તરે ગણતરી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે; અમે ઘરમાં રહેતા લોકોની સંખ્યા અથવા તેમની વ્યક્તિગત લાક્ષણિકતાઓ જેવી વિગતો આવરી લેતા નથી. તે વિગતો બીજા તબક્કા હેઠળ આવે છે. આમાં દરેક વ્યક્તિની વ્યક્તિગત લાક્ષણિકતાઓ, જેમ કે ધર્મ, જાતિ અને સાક્ષરતાનો સમાવેશ થાય છે અને આવા બધા પ્રશ્નો વ્યક્તિગત ગણતરી પ્રક્રિયા દરમિયાન સંબોધવામાં આવે છે. આ ત્યારે થાય છે જ્યારે આપણે દરેક વ્યક્તિની વ્યક્તિગત રીતે ગણતરી કરીએ છીએ; આ બીજા તબક્કાની રચના કરે છે, જે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં સમગ્ર દેશમાં એક સાથે હાથ ધરવામાં આવશે.”
મોટા પાયે કામગીરીનું સંચાલન કરવા માટે, ઉત્તર પ્રદેશમાં ૫.૨૫ લાખથી વધુ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને ફરજાે સોંપવામાં આવી છે. આમાં શામેલ છે:-
વિભાગીય કમિશનરો અને જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ
વરિષ્ઠ જિલ્લા સ્તરના અધિકારીઓ
માસ્ટર ટ્રેનર્સ અને ફિલ્ડ ટ્રેનર્સ
લગભગ ૫ લાખ સુપરવાઇઝર અને ગણતરીકારો