તાજેતરમાં જંતર-મંતર ખાતે કોકરોચ જનતા પાર્ટીના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને નિશાન બનાવતી પોસ્ટ બદલ મેટા ઇન્ડિયાના વડા અને અન્ય ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ્સ સામે ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે. આ સંદર્ભમાં, હૈદરાબાદ સાયબર ક્રાઇમ પોલીસે મેટાના ભારતના વડા અરુણ શ્રીનિવાસ તેમજ અનેક ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ્સ સામે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર વડા પ્રધાનના મોર્ફ કરેલા અને વાંધાજનક વિડિઓઝ અને છબીઓના કથિત પ્રસાર બદલ કેસ નોંધ્યા છે.
બે વ્યક્તિઓની ફરિયાદ પર આ કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યા છે જેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેમને વડા પ્રધાનને અશ્લીલ, અપમાનજનક અને ભ્રામક રીતે દર્શાવતા અનેક મોર્ફ કરેલા અને ડિજિટલી હેરફેર કરેલા વિડિઓઝ અને છબીઓ મળી છે.
પહેલા કેસમાં, ૨૯ વર્ષીય ઉદ્યોગપતિ એસ. અરવિંદ રેડ્ડીએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે ઇન્સ્ટાગ્રામ બ્રાઉઝ કરતી વખતે, તેમને વડા પ્રધાનને અશ્લીલ, અપમાનજનક અને ભ્રામક રીતે દર્શાવતા અનેક મોર્ફ કરેલા અને ડિજિટલી બદલાયેલા વિડિઓઝ અને છબીઓ મળી હતી.
બદલાયેલા દ્રશ્યોમાં પીએમ મોદીને અશ્લીલ રીતે દર્શાવવામાં આવ્યા છે
તેમની ફરિયાદ મુજબ, સામગ્રીમાં કેન્દ્રીય મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન સાથે મોદીને અશ્લીલ રીતે દર્શાવતા બદલાયેલા દ્રશ્યો તેમજ યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સંપાદિત છબીનો સમાવેશ થાય છે. ફરિયાદમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે સામગ્રીને ડિજિટલી રીતે બદલવામાં આવી છે અથવા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (છૈં) નો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવી છે અને ત્યારબાદ સોશિયલ મીડિયા પર પ્રસારિત કરવામાં આવી છે.
એવો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે આવી પોસ્ટ્સ જનતાને ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે, ખોટી માહિતી ફેલાવી શકે છે, નફરત અથવા જાહેર અશાંતિ ઉશ્કેરી શકે છે, જાહેર શિષ્ટાચારને ઠેસ પહોંચાડી શકે છે, જાહેર વ્યક્તિઓને બદનામ કરી શકે છે, કાયદો અને વ્યવસ્થાને ખલેલ પહોંચાડી શકે છે અને સમાજના વિવિધ વર્ગો વચ્ચે દુશ્મનાવટ વધારી શકે છે.
બીજા કિસ્સામાં, તેલંગાણા ભાજપના કાર્યકર અને સોશિયલ મીડિયા સેલના સભ્ય ટી. સૈકિરણ ગૌડે આરોપ લગાવ્યો હતો કે બુધવારે સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ કરતી વખતે, તેમને ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર વાંધાજનક રીલ્સ અને મોર્ફ કરેલી છબીઓ મળી.
સૈકિરણ એકાઉન્ટ્સની તપાસની માંગ કરે છે
સૈકિરણએ “ભારતની સાર્વભૌમત્વ, અખંડિતતા અને જાહેર વ્યવસ્થા માટે હાનિકારક” સામગ્રી પ્રકાશિત કરતા એકાઉન્ટ્સની તપાસની માંગ કરી છે. અત્યાર સુધી કરવામાં આવેલી પોલીસ તપાસ મુજબ, આમાંથી મોટાભાગના વીડિયો ભારતમાં ડિલીટ કરવામાં આવ્યા છે અથવા ઉપલબ્ધ નથી.
પોલીસે માહિતી ટેકનોલોજી કાયદાની કલમ ૬૬-ઝ્ર (ઓળખ ચોરી) અને કલમ ૬૭ (ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં અશ્લીલ સામગ્રી પ્રકાશિત કરવી અથવા પ્રસારિત કરવી), તેમજ કલમ ૩૫૩(૨) (જાહેર અવ્યવસ્થા પેદા કરતા નિવેદનો) અને કલમ ૩૩૬(૪) (બનાવટી ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ ભારતીય ન્યાય સંહિતાની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડે છે) હેઠળ કેસ નોંધ્યા છે. તપાસ ચાલી રહી છે.
મેટાએ કહ્યું કે તેણે તેની ફરિયાદ નિવારણ નીતિમાં ફેરફાર કર્યો છે
મેટાએ ગુરુવારે ઉત્તરાખંડ હાઇકોર્ટને જાણ કરી કે તેણે તેની ફરિયાદ નિવારણ નીતિમાં ફેરફાર કર્યો છે અને હવે વપરાશકર્તાઓની ફરિયાદો પર તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી રહી છે. મેટાની સ્પષ્ટતા નકલી સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ બનાવવા, વાંધાજનક વીડિયોનું પ્રસારણ, ઓનલાઈન ગેરરીતિના પ્રયાસો અને ફરિયાદો પર સમયસર પગલાં લેવામાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મની નિષ્ફળતા જેવા મુદ્દાઓ અંગે જાહેર હિતની અરજી (ઁૈંન્) ની સુનાવણી દરમિયાન આવી છે.
સુનાવણી દરમિયાન, મેટાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલે કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે કંપનીએ તેની ફરિયાદ નિવારણ નીતિમાં સુધારો કર્યો છે અને હવે વપરાશકર્તાઓની ફરિયાદો અંગે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ મનોજ કુમાર ગુપ્તા અને ન્યાયાધીશ સુભાષ ઉપાધ્યાયની બનેલી ડિવિઝન બેન્ચે આ મામલાની સુનાવણી કરી અને અરજદારને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મના કાર્યમાં રહેલી ખામીઓ અને તેને સુધારવાના રસ્તાઓ અંગે સૂચનો રજૂ કરવા કહ્યું, જેથી આવી ઘટનાઓને અસરકારક રીતે રોકી શકાય.