પાકિસ્તાન
પાકિસ્તાનમાં ચાલી રહેલા રાજકીય સંકટ વચ્ચે રૂપિયામાં ઐતિહાસિક ઘટાડો જાેવા મળી રહ્યો છે. ગુરુવારે ઈન્ટ્રા-ડેમાં પાકિસ્તાની રૂપિયો ડોલર સામે ૧૮૯ રૂપિયાના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. તે રૂ. ૨.૦૫ અથવા ૧.૦૯% ઘટીને રૂ. ૧૮૮.૧૮ પર બંધ થયો હતો. બુધવારે પાકિસ્તાની રૂપિયો ૧૮૬.૧૩ ના સ્તર પર બંધ થયો હતો. પાકિસ્તાની રૂપિયો મહિનાઓથી અવમૂલ્યન થઈ રહ્યો છે પરંતુ માર્ચમાં જ્યારે વિરોધ પક્ષોએ વડા પ્રધાન ઈમરાન ખાન વિરુદ્ધ અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરી અને સરકારે નેશનલ એસેમ્બલીનું વિસર્જન કર્યું ત્યારે ઘટાડો તેજ બન્યો હતો. ૪ દિવસ સુધી સુનાવણી કર્યા બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે કહ્યું- અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને ફગાવી દેવું અને વિધાનસભા ભંગ કરવી ગેરકાયદેસર છે. હવે સંસદનું સત્ર ૯મી એપ્રિલે બોલાવવામાં આવશે. અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર મતદાન થશે. ૪ માર્ચથી ચલણમાં ૧૦%નો ઘટાડો થયો છે. પાકિસ્તાની રૂપિયો છેલ્લા ૧૭ કાર્યકારી દિવસોમાંથી ૧૬ દિવસમાં ઘટાડા સાથે બંધ થયો છે. આ ફ્લેટ ૨૪ માર્ચે જ બંધ હતો. તે મે ૨૦૨૧ ના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તર (રૂ. ૧૫૨.૨૭) થી ૨૩.૫૮% નબળો પડ્યો છે. તે જ સમયે, માર્ચથી, અનામત ઇં ૧૬ બિલિયનથી ઘટીને ઇં ૧૨ બિલિયન થઈ ગયું છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૧-૨૨ના નવ મહિનામાં ખાધ ૭૦% સુધી પહોંચી ગઈ છે. ભૂતપૂર્વ નાણાપ્રધાન ડૉ.હાફિઝ પાશાએ કહ્યું કે પાકિસ્તાનનું ચલણ આર્થિક અને રાજકીય – બેવડા દબાણ હેઠળ છે. રૂપિયાના આ ઘટાડાનું કારણ અનિશ્ચિત રાજકીય પરિસ્થિતિ, વધતી જતી ચાલુ ખાતાની ખાધ અને ઘટતું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર છે. પાશાએ કહ્યું કે આગામી ચાર-પાંચ મહિના માટે પાકિસ્તાનની જરૂરિયાત લગભગ ઇં૧૩ બિલિયન છે, પરંતુ દેશમાં ચાલી રહેલા રાજકીય અને આર્થિક સંકટને કારણે આ માંગને પૂરી કરવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. પાકિસ્તાનની નબળી કરન્સી અને ઓછા ભંડારને કારણે આયાતકારોની મુશ્કેલી વધી છે. આયાતકારો ચૂકવણી કરવા માટે ડોલરની વ્યવસ્થા કરી શકતા નથી. પાશાએ કહ્યું, “જાે આપણે વધતી જતી આયાતને નિયંત્રિત કરવામાં સક્ષમ છીએ, તો ૩૦ જૂનના રોજ પૂરા થતા વર્તમાન નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૧-૨૨માં ડોલર સામે રૂપિયો ૨૦૦ રૂપિયાની નજીક આવી શકે છે. જાે આમ નહીં થાય અને રાજકીય સંકટ વધુ ઘેરું થશે તો મુશ્કેલીમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.
