અમેરિકા દેશોને રશિયન, ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદવાની છૂટ આપશે નહીં
અમેરિકા પ્રતિબંધો પરની પોતાની છૂટ લંબાવી રહ્યું નથી, જેના કારણે ભારત સહિત દેશોને રશિયન અને ઈરાની ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદવાની મંજૂરી મળી હતી, એમ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે જાહેરાત કરી હતી. પ્રતિબંધો પરની છૂટનો ભારત મુખ્ય લાભાર્થી હતો, આ પગલાની અમેરિકન રાજકારણીઓ દ્વારા તીવ્ર ટીકા કરવામાં આવી હતી જેમણે દલીલ કરી હતી કે તેનાથી મોસ્કો અને તેહરાન પર નાણાકીય દબાણ ઓછું થયું છે.
“અમે રશિયન તેલ પરના સામાન્ય લાઇસન્સનું નવીકરણ કરીશું નહીં, અને અમે ઈરાની તેલ પરના સામાન્ય લાઇસન્સનું નવીકરણ કરીશું નહીં. તે તેલ ૧૧ માર્ચ પહેલા પાણીમાં હતું. તેથી તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે,” બેસેન્ટે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું.
૩૦ દિવસની છૂટ શું હતી?
૧૨ માર્ચે, યુએસ ટ્રેઝરી દ્વારા ભારતીય રિફાઇનરોને રશિયન ઊર્જા ખરીદવાની મંજૂરી આપતી ૩૦ દિવસની કામચલાઉ છૂટની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી જે પહેલાથી જ ટેન્કરો પર લોડ કરવામાં આવી હતી.
“વૈશ્વિક બજારમાં તેલનો પ્રવાહ ચાલુ રહે તે માટે, ટ્રેઝરી વિભાગ ભારતીય રિફાઇનરોને રશિયન તેલ ખરીદવાની મંજૂરી આપવા માટે ૩૦ દિવસની કામચલાઉ છૂટ આપી રહ્યું છે. આ ઇરાદાપૂર્વકના ટૂંકા ગાળાના પગલાથી રશિયન સરકારને નોંધપાત્ર નાણાકીય લાભ મળશે નહીં કારણ કે તે ફક્ત સમુદ્રમાં પહેલાથી જ ફસાયેલા તેલને લગતા વ્યવહારોને અધિકૃત કરે છે,” બેસેન્ટે માફીની જાહેરાત કરતા એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.
વોશિંગ્ટને વૈશ્વિક ઉર્જા ભાવ, ખાસ કરીને ક્રૂડ તેલ, જે ફેબ્રુઆરીના અંતમાં યુએસ ઈરાન સંઘર્ષ ફાટી નીકળ્યા બાદ ઇં૧૦૦ પ્રતિ બેરલથી ઉપર વધી ગયા હતા, તેને સ્થિર કરવા માટે જરૂરી છૂટનો બચાવ કર્યો હતો.
યુ.એસ.એ બાદમાં દેશોને ઈરાની તેલ ખરીદવાની મંજૂરી આપતું બીજું ૩૦-દિવસનું લાઇસન્સ રજૂ કર્યું. જ્યારે રશિયન તેલ માફી ૧૧ એપ્રિલના રોજ સમાપ્ત થઈ ગઈ હતી, ત્યારે ઈરાની તેલ માફી ૧૯ એપ્રિલના રોજ સમાપ્ત થવાની તૈયારીમાં છે.
મુક્તિ વધારવા માટે દબાણ
યુએસ ટ્રેઝરીનો ર્નિણય અનેક અહેવાલો છતાં આવ્યો છે કે ભારત સહિત એશિયન દેશોના અધિકારીઓએ વોશિંગ્ટનને પ્રતિબંધો માફી લંબાવવા વિનંતી કરી હતી.
ભારત આ નીતિનો મુખ્ય લાભાર્થી તરીકે ઉભરી આવ્યો. સરકારી અધિકારીઓને ટાંકીને જણાવવામાં આવેલા અહેવાલો અનુસાર, માફી અમલમાં આવ્યા પછી દેશે લગભગ ૩૦ મિલિયન બેરલ રશિયન તેલ માટે ઓર્ડર આપ્યા હતા.
રિલાયન્સ જેવા ભારતીય રિફાઇનર્સે અગાઉ રોઝનેફ્ટ અને લુકોઇલ જેવા રશિયન સપ્લાયર્સ પાસેથી ખરીદી ઘટાડી હતી, જેમ કે આ ઊર્જા કંપનીઓ પર યુએસ પ્રતિબંધો બાદ.