નેપાળના પર્વતારોહક કામી રીટા શેરપાએ રવિવારે ૩૨મી વખત વિશ્વના સૌથી ઊંચા શિખર પર ચઢાણ કરીને માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર સૌથી વધુ ચઢાણ કરવાનો પોતાનો જ વિશ્વ રેકોર્ડ તોડીને ઇતિહાસ રચ્યો.
‘એવરેસ્ટ મેન‘ તરીકે જાણીતા ૫૬ વર્ષીય અનુભવી પર્વતારોહક, સવારે ૧૦:૧૨ વાગ્યે ૮,૮૪૮.૮૬ મીટર ઊંચા શિખર પર પહોંચ્યા, એમ અહીંના પ્રવાસન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર.
તેઓ ૧૪ પીક્સ એક્સપિડિશન દ્વારા સંચાલિત એક અભિયાનનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા, એમ તેમાં જણાવાયું છે.
એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પ ખાતે સ્થિત વિભાગના ક્ષેત્ર કાર્યાલય દ્વારા સફળ ચઢાણની પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી.
જાન્યુઆરી ૧૯૭૦માં કોશી પ્રાંતના સોલુખુમ્બુ જિલ્લાના થામે ગામમાં જન્મેલા કામી રીટાએ ૧૯૯૨માં એક વ્યાવસાયિક પર્વતારોહક તરીકે પોતાની કારકિર્દી શરૂ કરી હતી અને ૧૯૯૪માં પ્રથમ વખત માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર ચઢાણ કર્યું હતું.
પર્યટન વિભાગે શેરપાને અભિનંદન આપતા કહ્યું કે તેમની સિદ્ધિ નેપાળના પર્વતારોહણ ક્ષેત્ર અને તેની આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રોફાઇલમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન દર્શાવે છે.
કામી રીટાએ ૨૦૨૩ અને ૨૦૨૪માં બે વાર સાગરમાથા, જેને નેપાળીમાં શિખર કહેવામાં આવે છે, ચઢાઈ કરી હતી. તેમણે ૨૭ મે, ૨૦૨૫ના રોજ ૩૧મી વખત ચઢાણ કર્યું હતું.
૧૯૯૪ અને ૨૦૨૫ વચ્ચે, કામી રીટાએ દ્ભ૨ અને માઉન્ટ લ્હોત્સે પર એક વખત, મનસ્લુ પર ત્રણ વખત અને ચો ઓયુ પર આઠ વખત ચઢાણ કર્યું હતું, જે બધી ૮,૦૦૦ મીટરથી વધુ હતી.
સંબંધિત ઘટનાક્રમમાં, ‘પર્વત રાણી‘ તરીકે ઓળખાતી અને માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર ચઢાણ કરનારી પ્રથમ નેપાળી મહિલા લક્પા શેરપાએ રવિવારે શિખરનું ૧૧મું સફળ ચઢાણ પૂર્ણ કરીને પોતાનો જ વિશ્વ રેકોર્ડ તોડ્યો.
પ્રવાસન વિભાગે જણાવ્યું હતું કે, તેઓ સવારે ૯:૩૦ વાગ્યે શિખર પર પહોંચી હતી.
પ્રધાનમંત્રી બાલેન્દ્ર શાહે તેમને અભિનંદન આપતા કહ્યું, “આવી ઐતિહાસિક સફળતા ફક્ત અતૂટ હિંમત, કઠોર સ્વ-શિસ્ત અને પોતાના કાર્ય પ્રત્યે પ્રામાણિક સમર્પણ દ્વારા જ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે.”
શાહે ઠ પર એક પોસ્ટમાં કહ્યું હતું કે, “માત્ર ભૌગોલિક ઊંચાઈ નથી; તે નેપાળના આત્મસન્માન, હિંમત, ધૈર્ય અને હિમાલય સંસ્કૃતિનું સર્વોચ્ચ પ્રતીક છે. આજે આ ભવ્ય પર્વત પર, નેપાળી પર્વતારોહકોએ ફરી એકવાર ઇતિહાસ લખ્યો છે.”
પ્રધાનમંત્રીએ નેપાળના પર્વતારોહણ ઇતિહાસમાં શેરપા સમુદાયના યોગદાનને “અસાધારણ અને અજાેડ” ગણાવ્યું.
શેરપાઓને “હિમાલયના ખરેખર અગમ્ય નાયકો” ગણાવતા, તેમણે આગળ કહ્યું, “તેમની હિંમત, જ્ઞાન અને શ્રમ વિના, પર્વતોનો મહિમા અધૂરો રહે છે. મને વિશ્વાસ છે કે તેમની આ સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ નેપાળના પર્વતીય પર્યટનને વધુ વિશ્વસનીય, પ્રતિષ્ઠિત અને આકર્ષક બનાવશે, જ્યારે વૈશ્વિક મંચ પર નેપાળની ઓળખને વધુ પ્રકાશિત કરશે.”
કામી રીટાના સાથીઓએ પણ તેમને આ સિદ્ધિ બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા. નેપાળ પર્વતારોહણ સંગઠનના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ આંગ ત્શેરિંગ શેરપાના જણાવ્યા અનુસાર, “કામી રીટા માત્ર એક મજબૂત પર્વતારોહક નથી, પરંતુ પર્વતારોહણના ક્ષેત્રમાં તેમની પાસે સારી તકનીકી કુશળતા પણ છે.”
“એક મજબૂત અને સમર્પિત પર્વતારોહક બન્યા વિના, કોઈ પણ વ્યક્તિ ૩૨ વખત એવરેસ્ટ પર ચઢી શકતો નથી,” એશિયન પર્વતારોહણ અને ક્લાઇમ્બિંગ ફેડરેશનના તાત્કાલિક ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ આંગ ત્શેરિંગે જણાવ્યું.
કામી રીટા, અપ્પા અને આંગ રીટા સોલુખુમ્બુ જિલ્લાના એક જ વિસ્તારના છે, જેણે ઘણા મજબૂત શિખરો સર કર્યા છે.
આંગ રીટાએ પૂરક ઓક્સિજન વિના ૧૦ વખત એવરેસ્ટ પર ચઢીને વિશ્વ વિક્રમ સ્થાપ્યો, જ્યારે અપ્પાએ ૨૧ વખત વિશ્વના સૌથી ઊંચા શિખર પર ચઢી ગયા છે.
૨૦૨૪ માં, કામી રીટા અને પડવા શેરપા બંનેએ ૨૯ વખત ચઢી ગયા હતા. જાેકે, પડવામાં કેટલીક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થયા પછી, તેમણે ત્રણ વર્ષ સુધી ચઢવાનો પ્રયાસ કર્યો ન હતો, જેના કારણે કામી રીટાને બીજાે વિશ્વ વિક્રમ સ્થાપવાની તક મળી.
કાઠમંડુના ઉત્તરપૂર્વમાં આવેલ માઉન્ટ એવરેસ્ટ, નેપાળ-તિબેટ સરહદ પર આવેલું છે, અને ઉત્તર અને દક્ષિણ બંને બાજુથી ચઢી શકાય છે.
તે સૌપ્રથમ ૨૯ મે, ૧૯૫૩ ના રોજ ન્યુઝીલેન્ડના એડમંડ હિલેરી અને શેરપા માર્ગદર્શક તેનઝિંગ નોર્ગે દ્વારા ચઢી ગયું હતું.
સત્તાવાર માહિતી દર્શાવે છે કે ૭,૫૦૦ થી વધુ પર્વતારોહકોએ માઉન્ટ એવરેસ્ટ સફળતાપૂર્વક સર કર્યું છે જ્યારે ૩૦૦ થી વધુ પર્વતારોહકોએ ચઢાણ કરતી વખતે કે ઉતરતી વખતે આ ખતરનાક ભૂપ્રદેશમાં પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે.