ભૂકંપમાં ઓછામાં ઓછા ૨૦ લોકો માર્યા ગયા, ૫૦૦ થી વધુ ઘાયલ થયા
સોમવારે વહેલી સવારે ઉત્તરીય અફઘાનિસ્તાન શહેર મજાર-એ-શરીફ નજીક ૬.૩ ની તીવ્રતાનો શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યો, જેમાં ઓછામાં ઓછા ૨૦ લોકો માર્યા ગયા, સેંકડો ઘાયલ થયા અને શહેરની ઐતિહાસિક બ્લુ મસ્જિદને નુકસાન થયું, અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે મૃત્યુઆંક વધવાની શક્યતા છે.
યુએસ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણે જણાવ્યું હતું કે ભૂકંપ મઝાર-એ-શરીફ નજીક ૨૮ કિમી (૧૭.૪ માઇલ) ની ઊંડાઈએ આવ્યો હતો, જે તેના ધાર્મિક સ્થળો અને ઐતિહાસિક સ્થળો માટે પ્રખ્યાત લગભગ ૫૨૩,૦૦૦ લોકોનું શહેર છે.
ભૂકંપના કેન્દ્રની નજીકના તાશ્કુરખાન જિલ્લામાં બચી ગયેલા મોહમ્મદ રહીમે જણાવ્યું હતું કે ધરતી લગભગ ૧૫ સેકન્ડ માટે જાેરથી ધ્રુજી હતી.
જ્યારે અમે આખરે બહાર નીકળ્યા, ત્યારે હવામાં એટલી બધી ધૂળ હતી કે અમને કંઈ દેખાતું ન હતું,” તેમણે રોઇટર્સને એક ધરાશાયી થયેલી ઇમારતની સામે ઉભા રહીને જણાવ્યું.
તેમણે કહ્યું કે કાટમાળમાં ફસાયેલા તેમની માતા અને ભાઈને આખરે બચાવ કાર્યકરો અને અન્ય સ્થાનિક લોકો દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવ્યા.
આરોગ્ય મંત્રાલયના પ્રવક્તા શરફત ઝમાને જણાવ્યું હતું કે, ઓછામાં ઓછા ૨૦ લોકો માર્યા ગયા હતા અને ૫૦૦ થી વધુ ઘાયલ થયા હતા, પરંતુ અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે બચાવ ટીમો બલ્ખ અને સમંગન પ્રાંતોના સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત દૂરના ગામડાઓમાં પહોંચી હોવાથી મૃતકોની સંખ્યા વધી શકે છે.
“અમારી બચાવ અને આરોગ્ય ટીમો વિસ્તારમાં પહોંચી ગઈ છે, અને ઘાયલોની સારવાર માટે નેતૃત્વ દ્વારા નજીકની તમામ હોસ્પિટલોને સ્ટેન્ડબાય પર રાખવામાં આવી છે,” ઝમાને જણાવ્યું હતું.
અફઘાન સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ફૂટેજમાં લશ્કરી બચાવ ટીમો કાટમાળ ખોદીને એક યુવાન છોકરીના મૃતદેહને કાટમાળમાંથી બહાર કાઢતી જાેવા મળી હતી. રોઇટર્સ છબીઓના સ્થાન અને તારીખની સ્વતંત્ર રીતે ચકાસણી કરી શક્યું નથી.
અફઘાનિસ્તાનમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મિશનએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઠ પર એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે તે બચાવ પ્રયાસોને ટેકો આપવા માટે જમીન પર છે.
“અમે અસરગ્રસ્ત સમુદાયો સાથે ઉભા છીએ અને જરૂરી સહાય પૂરી પાડીશું,” પોસ્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે.
બ્લુ મસ્જિદ
ભૂકંપથી બ્લુ મસ્જિદના એક ભાગને નુકસાન થયું હતું, જે અફઘાનિસ્તાનના સૌથી પવિત્ર સ્થળોમાંનું એક માનવામાં આવે છે અને પ્રોફેટ મોહમ્મદના પિતરાઈ ભાઈ અને જમાઈનું દફન સ્થળ માનવામાં આવે છે, બલ્ખ પ્રાંતના પ્રવક્તા હાજી ઝૈદે જણાવ્યું હતું.
હાલનું માળખું ૧૫મી સદીમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું.
સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરાયેલા અને રોઇટર્સ દ્વારા ચકાસાયેલા ફૂટેજમાં મસ્જિદના આંગણામાં તૂટેલા ચણતર અને ટાઇલ્સ પડેલા જાેવા મળ્યા, જાેકે મુખ્ય માળખું ઊભું રહ્યું.
આ દુર્ઘટના યુદ્ધગ્રસ્ત અફઘાનિસ્તાનના તાલિબાન વહીવટ માટે નવીનતમ પડકાર છે, જે પહેલાથી જ ઓગસ્ટમાં આવેલા ભૂકંપ, જેમાં હજારો લોકો માર્યા ગયા હતા, વિદેશી સહાયમાં તીવ્ર ઘટાડો અને પડોશી દેશો દ્વારા અફઘાન શરણાર્થીઓને મોટા પાયે દેશનિકાલ સહિત કટોકટીઓનો સામનો કરી રહ્યું છે.
રાષ્ટ્રીય વીજ સપ્લાયર દા અફઘાનિસ્તાન બ્રેશના કંપનીએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ભૂકંપથી રાજધાની કાબુલ સહિત સમગ્ર દેશમાં વીજળી ખોરવાઈ ગઈ હતી.
ેંજીય્જી એ જણાવ્યું હતું કે “નોંધપાત્ર જાનહાનિ થવાની સંભાવના છે અને આ આપત્તિ સંભવિત રીતે વ્યાપક છે”.
સક્રિય ખામીઓ
અફઘાનિસ્તાન ખાસ કરીને ભૂકંપ માટે સંવેદનશીલ છે કારણ કે તે બે સક્રિય ખામીઓ પર આવેલું છે જે ભંગાણ અને વ્યાપક નુકસાન પહોંચાડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
ઓગસ્ટના અંતમાં યુદ્ધગ્રસ્ત દેશના દક્ષિણપૂર્વમાં આવેલા ભૂકંપ અને મજબૂત આફ્ટરશોક્સ પછી ૨,૨૦૦ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા અને હજારો વધુ ઘાયલ થયા હતા.
સિસ્ટમના ચેતવણીમાં ઉમેરવામાં આવ્યું છે કે ભૂતકાળમાં આ ચેતવણી સ્તર ધરાવતી ઘટનાઓને પ્રાદેશિક અથવા રાષ્ટ્રીય સ્તરની પ્રતિક્રિયાની જરૂર હતી.
ગયા અઠવાડિયે જ, અફઘાનિસ્તાનમાં ૪.૩ ની તીવ્રતાનો બીજાે ભૂકંપ આવ્યો હતો, એમ નેશનલ સેન્ટર ફોર સિસ્મોલોજી (NCS) ના એક નિવેદનમાં જણાવાયું છે. ભૂકંપ ૧૦ કિમીની ઊંડાઈએ આવ્યો હતો, જેના કારણે તે આફ્ટરશોક્સ માટે સંવેદનશીલ બન્યો હતો. ઠ પરની એક પોસ્ટમાં, NCS એ જણાવ્યું હતું કે, “EQ of M: 4.3, તારીખ: ૨૯/૧૦/૨૦૨૫ 14:43:24 IST અક્ષાંશ: ૩૭.૩૩ ઉત્તર, લાંબો: ૬૯.૯૩ પૂર્વ, ઊંડાઈ: ૧૦ કિમી, સ્થાન: અફઘાનિસ્તાન.”
આ પહેલા ૨૪ ઓક્ટોબરના રોજ, ૩.૭ ની તીવ્રતાનો બીજાે ભૂકંપ અફઘાનિસ્તાનમાં ૮૦ કિમીની ઊંડાઈએ આવ્યો હતો. દ્ગઝ્રજી એ ઠ પર લખ્યું, “ઈઊ ર્ક સ્: ૩.૭, તારીખ: ૨૪/૧૦/૨૦૨૫ ૦૬:૦૯:૪૧ ૈંજી્, અક્ષાંશ: ૩૬.૩૮ દ્ગ, લંબાઈ: ૭૧.૧૪ ઈ, ઊંડાઈ: ૮૦ દ્ભદ્બ, સ્થાન: અફઘાનિસ્તાન.”
એ નોંધવું જાેઈએ કે ૩૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ ના રોજ પાકિસ્તાન સરહદ નજીક પૂર્વી અફઘાનિસ્તાનમાં આવેલા ૬.૦ ની તીવ્રતાના ભૂકંપમાં ૨,૨૦૦ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા.
આ પહેલા ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩ ના રોજ આવેલા ૬.૩ ની તીવ્રતાના બીજા ભૂકંપ અને ત્યારબાદ આવેલા જાેરદાર આફ્ટરશોક્સમાં ઓછામાં ઓછા ૪,૦૦૦ લોકો માર્યા ગયા હતા, તેમ તાલિબાન સરકારના જણાવ્યા અનુસાર.