સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા એક કેસમાં નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) ના આદેશને માન્ય રાખ્યો હતો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ગુજરાતમાં વાણિજ્યિક મિલકતના માલિક પાસેથી ભાડૂઆત કબજેદાર દ્વારા કરવામાં આવેલા પર્યાવરણીય ગેરરીતિઓ માટે વળતર માંગી શકાતું નથી.
ન્યાયાધીશ સતીશ ચંદ્ર શર્મા અને સંજીવ સચદેવાની બેન્ચે ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ દ્વારા નવેમ્બર ૨૦૨૫ ના દ્ગય્ ના આદેશને પડકારતી અપીલ ફગાવી દીધી હતી જેમાં પરિસરને બંધ કરવા અને ?૨૫ લાખનો દંડ વસૂલવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
GPCB એ તેની અપીલમાં ટ્રિબ્યુનલના તારણને પડકાર્યું હતું કે મિલકતના માલિક પર્યાવરણને થયેલા નુકસાનથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત થઈ શકતા નથી કારણ કે યુનિટ લાઇસન્સ વિનાના રંગ-આધારિત ઉત્પાદન સુવિધા તરીકે ચાલી રહ્યું હતું જે માન્ય મર્યાદા કરતા વધુ માત્રામાં પાણીના પ્રવાહમાં હાનિકારક ગંદુ પાણી ઉત્પન્ન કરી રહ્યું હતું.
વધુમાં, બોર્ડે જણાવ્યું હતું કે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં યુનિટનો સંચાલક ફરાર થઈ જાય છે અને પર્યાવરણને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવાનો કોઈ રસ્તો નથી.
ટ્રિબ્યુનલે મકાનમાલિક જગમોહન લચીરામ જાલાનની તરફેણ કરી, જેમણે રજૂઆત કરી હતી કે ગુજરાતના સુરત જિલ્લાના માંગરોળમાં તેમનો પ્લોટ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૦ માં સૂર્યપ્રકાશ સિલારામ સોમાણીને ભાડે આપવામાં આવ્યો હતો.
ભાડા કરારમાં જરૂરી હતું કે ઉપરોક્ત જગ્યામાંથી કોઈ ગેરકાયદેસર કૃત્ય કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. સોમાણી મેસર્સ સત્યમ કેમિકલ્સના ડિરેક્ટર હતા જેમણે દર વર્ષે કરાર રિન્યૂ કર્યો હતો.
માલિકે ટ્રિબ્યુનલને જણાવ્યું હતું કે તેમને એ હકીકતની જાણ નથી કે મેસર્સ જેનિયલ કેમી નામથી પરિસરમાં ચાલતા યુનિટે બોર્ડ પાસેથી સ્થાપના માટે જરૂરી સંમતિ અને અન્ય અધિકૃતતાઓ મેળવી નથી.
તેમને એ હકીકતની જાણ નહોતી કે ૧૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૧ ના રોજ, બોર્ડે સોમાણીને જવાબદાર ઠેરવ્યા અને ટ્રિબ્યુનલના અગાઉના ર્નિણય મુજબ ?૨૫ લાખનું વચગાળાનું પર્યાવરણીય નુકસાન વળતર લાદ્યું.
સોમાણી રકમ જમા કરવામાં નિષ્ફળ ગયા અને શોધી શકાયા નહીં. માર્ચ ૨૦૨૨ માં, પરિસરનો વીજળીનો પુરવઠો કાપી નાખવામાં આવ્યો. તે પછી જ માલિકને ખબર પડી કે ભાડૂઆત બોર્ડનો ગુસ્સો ભોગવી રહ્યો છે અને તેના પર પાણી (પ્રદૂષણ નિવારણ અને નિયંત્રણ) અધિનિયમ, ૧૯૭૪ ની કલમ ૩૩એ હેઠળ ૨૫ લાખ રૂપિયાનો ઈડ્ઢઝ્ર લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.
જાલને સોમાણી અને અન્ય ત્રણ લોકો સામે ભારતીય દંડ સંહિતા હેઠળ છેતરપિંડી અને ગુનાહિત કાવતરું સહિત અન્ય ગુનાઓ માટે પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવી હતી અને તેમની મિલકત સીલ કરવાના આદેશ સામે બોર્ડમાં રજૂઆત કરી હતી. બોર્ડે ૬ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૪ ના રોજ તેમની રજૂઆતને નકારી કાઢી હતી અને યુનિટ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
ભાડૂઆત દ્વારા કરવામાં આવેલા ગેરકાયદેસર કૃત્યો માટે મકાનમાલિકને જવાબદાર ઠેરવી શકાય કે કેમ તે પ્રશ્નનો સામનો કરતા દ્ગય્ એ કહ્યું, “અમારું માનવું છે કે ભાડૂઆત દ્વારા કરવામાં આવેલા ગેરકાયદેસર કૃત્યો માટે, મકાનમાલિકને જવાબદાર ઠેરવી શકાય નહીં.”
તેણે ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ ના આદેશને બાજુ પર રાખ્યો અને કહ્યું, “અમારો વિચાર છે કે ?૨૫ લાખ સુધીના વચગાળાના ઈડ્ઢઝ્ર ની રકમ લાદતા વાંધાજનક આદેશને અપીલકર્તા પાસેથી વસૂલવાની મંજૂરી આપી શકાતી નથી, જે પ્રશ્નમાં રહેલી જગ્યાના માલિક છે અને તેના વાસ્તવિક કબજેદાર નથી.”