ભારતમાં યોજાયેલી બ્રિક્સ સમિટમાં ભાગ ન લેવાના બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનના ર્નિણયની આકરી ટીકા કરતા ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાએ કહ્યું કે, “આ ર્નિણય અપરિપક્વ હતો અને તેનાથી બાંગ્લાદેશના રાષ્ટ્રીય હિતને નુકસાન થયું છે.” ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાને ચેતવણી આપી હતી કે વ્યક્તિગત પ્રતિક્રિયાઓ અથવા ટૂંકા ગાળાના રાજકીય ગણતરીઓ પર આધારિત વિદેશ નીતિ મૂળભૂત રીતે નુકસાનકારક સાબિત થાય છે. તેમણે કહ્યું કે, આ પ્રભાવશાળી જૂથની સમિટમાં વડાપ્રધાનની ભાગીદારીથી દેશના આર્થિક અને સામાજિક વિકાસ માટે નવી તકો ખુલી શકતી હતી, પરંતુ તે તક ગુમાવી દેવામાં આવી.
બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાને કહ્યું કે જાે નવી દિલ્હીમાં તેમની હાજરી એ રહેમાનના સમિટમાં ન આવવાના ર્નિણયનું કારણ હોય, તો તે અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે; કારણ કે બે દેશો વચ્ચેના સંબંધો વ્યક્તિગત બાબતો અથવા કોઈ એક વ્યક્તિને લગતી રાજકીય સંવેદનશીલતા દ્વારા નક્કી ન થઈ શકે.
શેખ હસીનાએ શું કહ્યું?
રહેમાનના ર્નિણય પર સવાલ ઉઠાવતા હસીનાએ કહ્યું કે જવાબદાર સરકારે “દેશ માટે દરવાજા ખોલવા જાેઈએ, બંધ નહીં.” “નવી દિલ્હીએ બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન રહેમાનને મ્ૈંસ્જી્ઈઝ્ર (બે ઓફ બંગાળ ઈનિશિયેટિવ ફોર મલ્ટી-સેક્ટોરલ ટેકનિકલ એન્ડ ઈકોનોમિક કોઓપરેશન) ના વર્તમાન અધ્યક્ષ તરીકે બ્રિક્સ સમિટ માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું. જાેકે, રહેમાને સમિટમાં ભાગ ન લેવાનું પસંદ કર્યું, જે ૧૨ અને ૧૩ સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી.” હસીનાએ કહ્યું, “તે અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ હતું કે બાંગ્લાદેશે ભાગ ન લેવાનું પસંદ કર્યું. મારા મતે, આ એક અપરિપક્વ ર્નિણય હતો અને તેનાથી બાંગ્લાદેશના રાષ્ટ્રીય હિત સધાયા નથી.”
તેમણે કહ્યું, “બ્રિક્સ એ માત્ર એક રાજદ્વારી મેળાવડો નથી. તે મુખ્ય ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓને એકસાથે લાવે છે અને વેપાર, રોકાણ, માળખાગત સુવિધાઓ, ટેકનોલોજી અને વિકાસના ક્ષેત્રમાં સહયોગની તકો ઊભી કરે છે. ભાગ લઈને, બાંગ્લાદેશ મૂલ્યવાન અનુભવ મેળવી શક્યું હોત અને પોતાના આર્થિક તથા સામાજિક વિકાસ માટે નવી તકો ખોલી શક્યું હોત. તે તક ગુમાવી દેવામાં આવી.”
ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાને કહ્યું કે વિદેશ નીતિ વ્યક્તિગત પ્રતિક્રિયા કે ટૂંકા ગાળાની રાજકીય ગણતરીઓ દ્વારા ન ચલાવી શકાય. તેમણે નોંધ્યું કે, “ભારત આપણો સૌથી નજીકનો પાડોશી અને મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ભાગીદાર છે, પરંતુ બ્રિક્સ સાથેની જાેડાણની બાબત આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાં બાંગ્લાદેશના પોતાના સ્થાન સાથે પણ સંકળાયેલી છે.” ઓગસ્ટ ૨૦૨૪માં સરકાર વિરોધી વ્યાપક આંદોલનને પગલે પોતાની સરકારના પતન બાદ બાંગ્લાદેશ છોડીને દિલ્હીમાં વસવાટ કરી રહેલાં ૭૮ વર્ષીય હસીનાએ એ વાત પણ યાદ કરી કે, જ્યારે તેઓ પોતે ભારતમાં રોકાયેલાં હતાં તે દરમિયાન ૧૯૭૯માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઝિયાઉર રહેમાને નવી દિલ્હીની મુલાકાત લીધી હતી.