અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતા કાર્ગો પર ૨૦ ટકા ટોલ વસૂલવાની જાહેરાતથી તેમના ગલ્ફ સાથીઓ અને તેમના પોતાના વહીવટીતંત્રના સભ્યો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. જાેકે, ગલ્ફ નેતાઓ દ્વારા ટ્રમ્પને આ ર્નિણય પર પુનર્વિચાર કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવતા, ૨૪ કલાકની અંદર આ ર્નિણય સંપૂર્ણપણે રદ કરવામાં આવ્યો. ટ્રમ્પે મંગળવારે પોતે આ ફેરફારની પુષ્ટિ કરી, ટોલને ગલ્ફ રાજ્યોના વેપાર અને રોકાણ પ્રતિબદ્ધતાઓથી બદલી નાખ્યો.
ટ્રમ્પે હોર્મુઝ પર શું જાહેરાત કરી?
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સોમવારે જાહેરાત કરી હતી કે અમેરિકા હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીનો નિયંત્રણ લેશે, અને કહ્યું હતું કે અમેરિકા જળમાર્ગનું રક્ષણ કરશે અને તેમાંથી પસાર થતા તમામ કાર્ગો પર ૨૦ ટકા ટોલ વસૂલશે. અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિએ તો અમેરિકાને “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો રક્ષક” જાહેર કરવા સુધીનો પ્રયાસ કર્યો.
ગલ્ફ નેતાઓએ કેવી રીતે યુ-ટર્ન લેવાની ફરજ પાડી?
આ જાહેરાત પછી, વ્હાઇટ હાઉસના અધિકારીઓ ટોલ કેવી રીતે કાર્ય કરશે, કોણ ચૂકવશે અને પૈસા કેવી રીતે એકત્રિત કરવામાં આવશે તે નક્કી કરવા માટે દોડી ગયા. તે જ સમયે, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, બહેરીન અને કતારના નેતાઓ ટ્રમ્પને આ યોજનામાંથી બહાર કાઢવા માટે સીધા જ પહોંચ્યા. ટ્રમ્પે મંગળવારે પુષ્ટિ આપી કે તેઓ ટોલ રદ કરી રહ્યા છે અને તેના બદલે ગલ્ફ રાજ્યો તરફથી અમેરિકામાં વેપાર અને રોકાણ પ્રતિબદ્ધતાઓ લાગુ કરી રહ્યા છે.
“મધ્ય પૂર્વના નેતૃત્વ સાથે ખૂબ જ ઉત્પાદક વાતચીતના આધારે, મેં ૨૦% યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ રિઇમ્બર્સમેન્ટ ફીને વેપાર અને રોકાણ સોદાઓ સાથે બદલવાનો ર્નિણય લીધો છે જે વિવિધ ગલ્ફ રાજ્યો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં કરશે,” ટ્રમ્પે ટ્રૂથ સોશિયલ દ્વારા એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું.
ટ્રમ્પની પોતાની ટીમે ટોલનો વિરોધ કેમ કર્યો?
સીએનએનના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પના સલાહકારો મહિનાઓ સુધી ટોલનો વિરોધ કરતા રહ્યા હતા. અધિકારીઓને ડર હતો કે તેનાથી તેલ અને ગેસના ભાવમાં વધારો થશે, મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓ પહેલાં રાજકીય મુશ્કેલી ઊભી થશે અને અમેરિકાના પોતાના વલણનો વિરોધાભાસ થશે કે કોઈ પણ દેશે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગનો ઉપયોગ કરવા માટે ફી વસૂલવી જાેઈએ નહીં. સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ પણ થોડા અઠવાડિયા પહેલા જાહેરમાં આ જ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો, તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર ટોલ-ફ્રી માર્ગને કાયદો ગણાવ્યો હતો.
નીતિ બદલાયા છતાં સંઘર્ષ ચાલુ છે
યુએસએ ઈરાન પર નવા હુમલા કર્યાના ૨૪ કલાકથી પણ ઓછા સમયમાં ટોલ રિવર્સેશન થયું, જેમાં અનેક દરિયાકાંઠાના અને બંદર સ્થળોએ હુમલો કરવામાં આવ્યો. વોશિંગ્ટને આ હુમલાઓને હોર્મુઝ પાર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા કાર્ગો જહાજાેને નિશાન બનાવવા બદલ ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓનો બદલો ગણાવ્યો, જેમાં થોડા દિવસો પહેલા ઈરાની ક્રુઝ મિસાઈલથી અથડાયા બે યુએઈ ટેન્કરનો પણ સમાવેશ થાય છે.
ઈરાને બહેરીન અને જાેર્ડનમાં અમેરિકા સાથે જાેડાયેલા સ્થળો પર હુમલો કરીને પ્રતિક્રિયા આપી, જેમાં ઓછામાં ઓછા બે ક્રૂ સભ્યો માર્યા ગયા. આ ક્ષેત્રમાં તણાવ ચાલુ રહેતા મંગળવારે સાંજે ઈરાની જહાજાે અને કાર્ગો પર સંપૂર્ણ નૌકાદળ નાકાબંધી પણ લાગુ કરવામાં આવી.